Asansörü kim icat etti

Asansörü kim icat etti

Asansör insanları veya eşyaları aşağıdan yukarıya, yukarıdan aşağıya taşımaya yarayan, katlar arasında duran ve hareket eden , genellikle elektrik motorlu hidrolik ve mekanik bir taşıma aletidir. Asansör icat edildikten sonra çok katlı binaların gelişimi hız kazanmıştır. günümüzde mühendisler ve mimarlar binaları inşaa ederken iki katlıdan yüz katın üzerindeki binalara kadar asansörler kullanıyorlar. Konutlarda olduğu kadar, alışveriş merkezlerinde, hastanelerde, kamu kurumlarında, otoparklarda, fabrikalarda farklı amaçlarla asansörler kullanılıyor.

Asansörü kim buldu?

Mısır, büyük ölçekli inşaatlarla ile uğraşan ilk medeniyetlerden biridir. Muhtemelen asansörü icat eden bir Mısırlı idi. Piramitlerin inşaası sırasında taş blokların kaldırılması için bir mekanizma insanlar ve hayvanlar kullanılmıştır. Suyun olduğu yerlerde mekanizmanın çalışması için su tekeri kullanılmıştır.

Bilinen en eski asansörle ilgili bilgiler Romalı mimar Vitruvius’un milattan önce 236 yılında binaları inşaa ederken Arşimed’in tasarladığı asansörü kullandığını göstermektedir. Bu asansörler devasa büyüklükteki taş blokları veya ağaç kütüklerini çekmek, kaldırmak için çiğ insan gücü veya hayvanları kullandı.

Arşimet Kutusu

Ortaçağda Arşimet ağır nesneleri yukarı ve aşağı taşımak için yaptığı asansörlere arşimed kutusu adı veriliyordu. Kral Louis XIV zamanında, bu kutular insanları taşımak üzere yeniden tasarlandı. Eski ve ortaçağ asansörlerinin kaldırma düzenekleri, makara ip sarmallarına dayalı güç ve tahrik sistemlerini kullandı. Vidalı tahrik temelli bir sistemin keşfi belki de eski çağlardan beri asansör teknolojisinde en önemli adım olmuş ve modern yolcu asansörü yaratılmıştır. İlk vidalı asansör, Ivan Kulibin tarafından yaptırılmış ve 1793 yılında Winter Palace’a yerleştirilmiştir. Birkaç yıl sonra, Kulibin’in asansörlerinden bir tanesi Moskova yakınlarındaki Arkhangelskoye’ye kurulmuştur.

Yamaçlardan kömür ve kereste gibi hammaddelerin taşınması ihtiyacı Asansörlerin gelişmesini sağlamıştır. Geliştirilen teknoloji ve çelik kiriş konstrüksiyonunun devreye girmesi bugün kullanılan yolcu ve yük asansörlerini ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Kömür madenlerinden başlayarak, 19. yüzyıl ortalarına kadar asansörler buhar gücü ile çalıştırıldı. Önceleri sadece yük taşımak için kullanılan buhar tahrikli asansörler farklı amaçlar için uygulanmaya başlandı. 1823’te Londra’daki Burton ve Hormer’de çalışan iki mimar, “yükselen oda” olarak adlandırılan yeni bir turistik mekan kurdu ve işlettiler. Londra şehir merkezinde önemli bir yüksekliğe kadar çıkan ve müşterilerin şehir merkezinin panoramik manzarasını seyretmesine imkan veriyordu.

1835 yılında “Teagle” adlı yenilikçi bir asansör, İngiltere’de Frost ve Stutt şirketi tarafından geliştirildi. Asansör kemerli ve ekstra güç için bir karşı ağırlık kullandı.

Hidrolik Vinç

Hidrolik vinç 1846 yılında Sir William Armstrong tarafından icat edildi. Tyneside rıhtımlarında kargo yüklemesi için kullanılmaktaydı. Hidrolik sistem, kısa bir sürede buhar tahrikli asansörlerin yerini aldı. Pascal’ın kanunlarından istifade ederek, daha büyük bir güç sağladılar. Bir su pompası, platformun seviyesinin (ağır bir yük taşıyan) yükseltilmesi ve indirilmesi için dikey bir silindirin içine yerleştirilmiş bir pistona değişken bir su basıncı sağladı. Cihazın kaldırma gücünü artırmak için karşı ağırlıklar ve balanslar da kullanılmıştır.

New York’taki Henry Waterman, 1850’de bir asansör için “standing rope control” sistemini icat etmiştir.

1845’de Napoliten mimar Gaetano Genovese, Caserta Kraliyet Sarayı’na zamanının ötesinde bir asansör olan “Uçan Sandalye” yi icat etti.

Elisha Otis

1852’de , Elisha Otis asansör kabinin bağlı olduğu halatlar kopsa bile kabinin düşmesini önleyen emniyetli asansörü tanıttı. Otis emniyet asansörü tasarımı günümüzde halen kullanılan bir asansör tipine benzemektedir. Bir regülatör, tırtıklı merdane (ler) e takılır ve asansör aşırı hızla inerse, asansörü kılavuzlarına kilitler. 1854’te Elisha Otis Crystal Palace’daki New York fuarında, asansörünün güvenliğini çarpıcı ve ölüme meydan okuyan bir sunumla gösterdi ve ilk insan asansörü 23 Mart 1857’de New York’taki 488 Broadway adresindeki bir binaya kuruldu.

İlk asansör boşluğu, 1853 yılında başlayan New York’taki Peter Cooper Cooper Birliği Vakfı inşaatında yer almıştı. Asansör boşluğu ilk güvenli asansörden dört yıl önce yapılmıştır.  Cooper, güvenli bir yolcu asansörünün yakında keşfedileceğine emin olduğundan, projeye bir asansör boşluğunu dahil etmiştir. Daha sonra Otis, bina için özel bir asansör tasarladı. Bugün, United Technologies Corporation’ın yan kuruluşu olan Otis Elevator Company, dünyanın en büyük asansör ve dikey taşıma sistemleri üreticisidir.

Paylaşın Bilgi Çoğalsın


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir