Genel olarak dilin do\u011fru yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak en az iki ve muhtemelen daha eski uygarl\u0131klarda tasarland\u0131\u011f\u0131 ve geli\u015ftirildi\u011fi kabul edilir.<\/p>\n
M.\u00d6. 30 – 45 bin y\u0131l\u0131nda ya\u015fayan insanlar (Cro-Magnon), d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famla ilgili kavramlar\u0131 ifade etmek i\u00e7in kayalar\u0131n ve ma\u011fara duvarlar\u0131n\u0131n \u00fczerine resimler yapmay\u0131 \u00f6\u011frendiler. Bu resimler bir dili anlatma yolu oldu. Bunlara ilk yaz\u0131 dili denilebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0baz\u0131 durumlarda, sadece hayvanlar\u0131n ve insanlar\u0131n resimleri olmaktan ziyade bir hikayeyi (belirli olaylar\u0131n meydana geldi\u011fi bir avlanma hikayesini) anlatmaktad\u0131rlar. Son Buzul \u00c7a\u011f\u0131’nda ya\u015fayan atlar\u0131n, bizonlar\u0131n ve bo\u011falar\u0131n resimlerini i\u00e7eren ma\u011faralar, \u0130spanya’n\u0131n Altamira, ve Fransa’n\u0131n Lascaux\u00a0 y\u00f6relerinde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bu resimlerin yaz\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015febilmeleri i\u00e7in aradan y\u00fczy\u0131llarca y\u0131l ge\u00e7mesi gerekti. M.\u00d6. 20 bin ve 6500 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda insanlar,\u00a0 yumu\u015fak ta\u015f ve kemikleri kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Fransa’n\u0131n \u0130spanya s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgesindeki Ariege y\u00f6resinde bir ma\u011farada, \u00e7izildikten sonra k\u0131rm\u0131z\u0131 ve siyaha boyanm\u0131\u015f geometrik \u015fekiller bulundu. Afrika’n\u0131n \u00e7e\u015fitli kesimlerinde bulunan \u00fczerleri \u00e7izilmi\u015f kemikler,\u00a0 ku\u015fkusuz bir d\u00f6nemin belgeleriydi.<\/p>\n
Mezopotamya’daki kentlerin y\u00fckseli\u015fi ve b\u00f6lgede eksik olan kaynak ihtiyac\u0131, uzun mesafeli ticareti geli\u015ftirdi ve bununla birlikte \u015fehirler ya da b\u00f6lgeler aras\u0131nda ileti\u015fim kurabilme ihtiyac\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u00a0S\u00fcmerler ticaretin gerektirdi\u011fi uzun mesafeli ileti\u015fim arac\u0131 olarak yaz\u0131y\u0131 icat etti.<\/p>\n
\u0130lk yaz\u0131 t\u00fcr\u00fc olan \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131, ta\u015flar\u0131n \u00fczerine resimler ya da harfler ile \u00f6zel bir teknikle yaz\u0131l\u0131r.\u00a0\u00c7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 ilk bulan S\u00fcmerler<\/strong> olmu\u015f fakat\u00a0daha sonra Mezopotamya\u2019ya gelip yerle\u015fenler taraf\u0131ndan da kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Mezopotamya d\u0131\u015f\u0131ndaki kavimlerin Asurlular, Hititler ve \u0130ranl\u0131lar taraf\u0131ndan da kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 5000 sene \u00f6nce \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131yla ta\u015flar \u00fczerine yaz\u0131lan Hammurabi Kanunlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar saklanabilmi\u015ftir.<\/p>\n Yazman\u0131n en eski bi\u00e7imi, nesnelerin temsil edildi\u011fi semboller oldu. Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nanlar, tap\u0131naklarda kurban edilecek ka\u00e7 koyuna ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu,\u00a0 hangi t\u00fcr tah\u0131llar\u0131n hangi hedefe gitti\u011fi gibi \u015feyleri hat\u0131rlamada yard\u0131mc\u0131 oldu. Bu piktograflar \u0131slak kilin kurutulmas\u0131 ile elde edilen tabletlere yaz\u0131l\u0131yordu. Bu tabletler ticaretin resmi kay\u0131tlar\u0131 haline geldi.<\/p>\n S\u00fcmerce, yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclebilen ilk dil oldu fakat belirli bir alfabesi yoktu. Basit\u00a0 resimler halinde yaz\u0131lan S\u00fcmerce metinlere Irak’ ta, Basra K\u00f6rfezi’nin yak\u0131nlar\u0131nda rastland\u0131. Bu metinler, M.\u00d6. 3500 y\u0131l\u0131ndan\u00a0 kalmayd\u0131. S\u00fcmerler, \u00e7ivi \u015feklinde ve \u00fc\u00e7gen iz b\u0131rakan bir ayg\u0131tla, bal\u00e7\u0131k ve kil kabakalar\u0131ndan yapt\u0131klar\u0131 plakalar \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131n\u0131\u00a0 yazd\u0131lar. Sonra bu k\u00fc\u00e7\u00fck tabletler, g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda pi\u015firilerek kurutuldu. Binlercesi, en k\u00fc\u00e7\u00fck bir hasar g\u00f6rmeden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar\u00a0 ula\u015fabildi.\u00a0 Bunlardan baz\u0131lar\u0131nda, S\u00fcmer din adamlar\u0131n\u0131n ekonomik i\u015flevlerini g\u00f6steren alt\u0131n, kuma\u015f ve inek listeleri vard\u0131.\u00a0 S\u00fcmerlerin ekonomik etkinlikleri, \u00e7evrelerindeki Persleri. Babillileri ve Asurlular\u0131 da \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye itti.<\/p>\n Finansal i\u015flemlerden veya e\u015fya listelerinden daha karma\u015f\u0131k kavramlar\u0131 ifade etmek i\u00e7in daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yaz\u0131 sistemine ihtiya\u00e7 vard\u0131 ve bu yaz\u0131 dili S\u00fcmer \u015fehri Uruk’ta M.\u00d6. 3200 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirildi. Sesleri temsil eden fonogramlar geli\u015ftirildi ve bu sesler S\u00fcmer halk\u0131n\u0131n konu\u015ftu\u011fu dildi.<\/p>\n M\u0131s\u0131r’da belirli\u00a0 sembollerin belirli s\u00f6zc\u00fckleri ve sesleri simgeledi\u011fi hiyeroglif yaz\u0131lar\u0131, M.\u00d6. 3000 y\u0131l\u0131ndan itibaren kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnceler ya da \u00f6yk\u00fcler, resimlerle yaz\u0131lan bir t\u00fcr steno tekni\u011fiyle anlat\u0131l\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin g\u00f6vdesi olmayan bir \u00e7ift bacak, “gitmek”\u00a0 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc simgeliyordu. Ba\u015fs\u0131z iki g\u00f6z, “g\u00f6rmek”, kapal\u0131 bir \u00e7ift g\u00f6z de “a\u011flamak” anlam\u0131ndayd\u0131. M\u0131s\u0131rl\u0131lar, papir\u00fcs\u00fc bulduktan sonra,\u00a0 hiyeroglif alfabesindeki \u015fekilleri de kalemle ya da f\u0131r\u00e7ayla yaz\u0131labilecek \u015fekilde de\u011fi\u015ftirdiler. M.\u00d6. 700 y\u0131l\u0131nda hiyeroglif yaz\u0131s\u0131\u00a0 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc evrimini ger\u00e7ekle\u015ftirdi ve ortaya \u00e7\u0131kan son bi\u00e7im; modern Arap alfabesinin de temelini olu\u015fturdu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yaz\u0131 kim taraf\u0131ndan ne zaman icat edildi? Genel olarak dilin do\u011fru yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak en az iki ve muhtemelen daha eski uygarl\u0131klarda tasarland\u0131\u011f\u0131 ve geli\u015ftirildi\u011fi kabul edilir. M.\u00d6. 30 –…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8362,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[86,2511,2448,2450,87,2447],"class_list":["post-111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","tag-yazi","tag-yazinin-icadi","tag-yaziyi-kim-bulmustur","tag-yaziyi-kim-icat-etmistir","tag-yaziyi-kim-icat-etti","tag-yaziyi-kim-buldu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12133,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111\/revisions\/12133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Yaz\u0131labilen ilk dil<\/h3>\n
Hiyeroglif yaz\u0131lar\u0131<\/h3>\n