{"id":11255,"date":"2018-03-10T23:03:42","date_gmt":"2018-03-10T21:03:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11255"},"modified":"2018-03-11T12:08:08","modified_gmt":"2018-03-11T10:08:08","slug":"ilk-icatlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11255","title":{"rendered":"\u0130lk \u0130catlar"},"content":{"rendered":"

\u0130nsanl\u0131k Tarihi’nin en eski ve en iyi 10 bulu\u015fu.\u00a0Modern insanlar milyonlarca y\u0131ll\u0131k evrimin sonucu olarak bu g\u00fcnlere geldi. Bu evrim sadece fiziksel evrim de\u011fildir. Fiziksel evrimin yan\u0131nda, ayn\u0131 zamanda bug\u00fcn hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran<\/a> ve ya\u015fanabilir k\u0131lan bir dizi yeniliklerin ve teknolojik icatlar\u0131n etkileri sonucunda modernle\u015ftik. \u0130lk insanlar\u0131n icat etti\u011fi \u015feyler neredeyse 1.7 milyon y\u0131l \u00f6ncesinden ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u015fte ilk bulu\u015flar ve icatlar…<\/p>\n

A\u015f\u00f6lyen (~ 1,700,000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"asolyen\"<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n hayvanlar avlamak ve birbirleriyle sava\u015fmak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131, uzun bir \u00e7ubu\u011fun ucuna sabitlenmi\u015f ta\u015f ya da kemik par\u00e7alar\u0131ndan olu\u015fan sava\u015f baltalar\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Arkeologlar taraf\u0131ndan Sibudu Ma\u011faras\u0131, G\u00fcney Afrika’da yakla\u015f\u0131k 60.000 y\u0131ll\u0131k kemiklerden yap\u0131lm\u0131\u015f sava\u015f baltalar\u0131 bulunmu\u015ftur. Ancak, kemik veya ta\u015f sava\u015f baltalar\u0131na gelmeden \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nce hominidler sadece ta\u015ftan olu\u015fan kesme aletini icat etmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u015f\u00f6yen muhtemelen hominidlerin icat etti\u011fi ilk alettir, badem veya yaprak \u015feklinde bir kayan\u0131n\u0131 kenarlar\u0131n\u0131n keskinle\u015ftirilmesi ve u\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n sivreltilmesi ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Herhangi bir sap\u0131 yoktur. Muhtemelen avlad\u0131klar\u0131 hayvanlar\u0131 kesmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ke\u015ffedilen en eski a\u015f\u00f6lyen, yakla\u015f\u0131k 1,7 milyon y\u0131ll\u0131kt\u0131r ve Kenya’daki arkeolojik sitelerin Kokiselei kompleksinde bulunmu\u015ftur. Yava\u015f geli\u015fen hominidler bu el aletini 450,000 y\u0131ldan fazla de\u011fi\u015ftirmeden kullanm\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ate\u015f Yakmak (400.000 ile\u00a0800.000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"Ate\u015f\"<\/p>\n

Ate\u015f yakma<\/a> yetene\u011fi, insanlar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131na, gece y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131 kendilerinden uzak tutmas\u0131na, yemek pi\u015firmesine ve sonunda topraktan seramik kaplar pi\u015firmesini sa\u011flad\u0131. Her ne kadar bilim adamlar\u0131<\/a> bu konu hakk\u0131nda olduk\u00e7a b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olsalar da, insanl\u0131\u011f\u0131n – ya da en az\u0131ndan eski insan atalar\u0131m\u0131z\u0131n – Orta Paleolitik d\u00f6nemde ate\u015f<\/a> yakmay\u0131 ve yakla\u015f\u0131m 300.000 y\u0131l \u00f6nce Alt Paleolitik d\u00f6nemde ate\u015fin nas\u0131l kontrol edilece\u011fini bildikleri konusunda hemfikirler.<\/p>\n

Bilinen, en erken insan taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f yang\u0131n, yakla\u015f\u0131k 790.000 y\u0131l \u00f6nce, bug\u00fcn \u0130srail’in \u00dcrd\u00fcn Vadisi’ndeki bir a\u00e7\u0131k hava sitesi olan Gesher Benot Ya’aqov’da tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Sanat (~100,000 y\u0131l \u00f6nce)<\/h3>\n

\"henshilwood\"<\/p>\n

Sanat nedir? Sanat\u0131 tan\u0131mlamak bu g\u00fcn ne kadar zor ise, ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak daha da zordur, ancak yap\u0131lan birka\u00e7 olas\u0131 ke\u015fif neden bahsetti\u011fimiz hakk\u0131nda size biraz daha fazla fikir verecektir.<\/p>\n

Sanat denilen \u015feyin en eski bi\u00e7imleri delikli deniz kabu\u011fu kolyeleri Afrika’da ve Yak\u0131n Do\u011fu’da bulunmu\u015ftur. \u0130srail’de bulunan Skhul Ma\u011faras\u0131’nda 100.000-135.000 y\u0131l \u00f6ncesine, Fas’ta Grotte des Pigeons’ta 82.000 y\u0131l \u00f6ncesine ve G\u00fcney Afrika’da Blombos Ma\u011faras\u0131nda 75.000 y\u0131l \u00f6ncesine ait s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 bulunmu\u015ftur. Yine Blombos Ma\u011faras\u0131nda 100.000 y\u0131l \u00f6ncesine ait deniz kabu\u011fuklar\u0131 ve k\u0131rm\u0131z\u0131 a\u015f\u0131 boyas\u0131 ile boyanm\u0131\u015f tencere bulunmu\u015ftur. Belkide bu boyalar ile kendilerini bile boyam\u0131\u015f olabilirler.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu sanat tarihi dersinde ilk sanat, tabii ki, Lascaux ve Chauvet ma\u011faralar\u0131n\u0131n muhte\u015fem g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri gibi ma\u011fara resimleridir. Bilinen en eski ma\u011fara resimleri, \u00dcst Paleolitik Avrupa’dan yakla\u015f\u0131k 40.000 y\u0131l \u00f6ncesine dayanmaktad\u0131r. Chauvet Ma\u011faras\u0131’n\u0131n aslanlar\u0131 gururlu bir \u015fekilde canland\u0131rmas\u0131, yakla\u015f\u0131k 32.000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar s\u00fcren ya\u015fam\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Tekstil (~ 40.000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"tekstil\"<\/p>\n

K\u0131yafetler, \u00e7antalar, sandaletler, bal\u0131k a\u011flar\u0131, sepetler: bunlar\u0131n hepsinin k\u00f6kenleri ve di\u011fer yararl\u0131 \u015feylerin bir\u00e7o\u011fu gibi tekstil \u00fcr\u00fcnlerinin icad\u0131, organik liflerin kaplara veya kuma\u015flara bilin\u00e7li olarak i\u015flenmesini gerektirmektedir.<\/p>\n

Tahmin edebilece\u011finiz gibi, tekstiller arkeolojik olarak bulmas\u0131 zor \u015feylerdir. Bazen varsay\u0131msal kan\u0131tlar\u0131 temel almal\u0131y\u0131z: bir seramik tencerede net izlenimler, bir bal\u0131k\u00e7\u0131 k\u00f6y\u00fcnden gelen net platinler, bir dokuma at\u00f6lyesinden elde edilen atler gibi. B\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, kesilmi\u015f ve boyanm\u0131\u015f lifler i\u00e7in en eski kan\u0131t, 36.000 ila 30.000 y\u0131l \u00f6ncesine ait G\u00fcrcistan’\u0131n Dzuduzana ma\u011faras\u0131nda bulunan keten lifleridir. Ancak, keteni i\u015fleme ve kullanma tarihi, ekili bitkinin yakla\u015f\u0131k 6000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar tekstil i\u00e7in kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Ayakkab\u0131 (~ 40,000 y\u0131l \u00f6nce)<\/h3>\n

\"ilk-ayakkabi\"<\/p>\n

\u00c7\u0131plak ayaklar\u0131 keskin kayalardan, b\u00f6cek gibi hayvanlar\u0131n sokmalar\u0131ndan ve bitki dikenlerinin batmas\u0131ndan korumak g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u00e7in hayati \u00f6neme sahiptir. Amerika’da ma\u011faralarda bulunan en eski ayakkab\u0131lar yakla\u015f\u0131k 12.000 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor. Fakat bilim adamlar\u0131<\/a> ayakkab\u0131<\/a> giymenin ayaklar\u0131n\u0131z\u0131n ve ayak parmaklar\u0131n\u0131z\u0131n morfolojisini de\u011fi\u015ftirdi\u011fine inan\u0131yorlar ve bunun kan\u0131t\u0131n\u0131 ilk olarak yakla\u015f\u0131k 40.000 y\u0131l \u00f6nce \u00c7in Tianyuan I Ma\u011faras\u0131’ndan elde edilen kan\u0131tlara dayand\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n

En eski ayakkab\u0131y\u0131 g\u00f6steren foto\u011fraf, Ermenistan’da yakla\u015f\u0131k 5500 y\u0131l \u00f6ncesine ait, o \u00e7a\u011f\u0131n en iyi korunmu\u015f ayakkab\u0131lar\u0131ndan biri olan Areni-1 Ma\u011faras\u0131’nda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Seramik Kaplar (~ 20.000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"seramik-kaplar\"<\/p>\n

\u00c7anak \u00e7\u00f6mlek olarak da bilinen seramik kaplar\u0131n icad\u0131, kil ve\u00a0kum, kuartz, lif, kabuk par\u00e7alar\u0131 gibi bir temperleme maddesinin bir araya getirmesi ve tabak, kase veya kavanoz \u015feklinin verilmesi ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kap daha sonra su ta\u015f\u0131mak veya yemek pi\u015firmek i\u00e7in uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre ate\u015fte pi\u015firilir.<\/p>\n

Baz\u0131 \u00fcst Paleolitik \u00e7a\u011flarda pi\u015firilmi\u015f kil fig\u00fcrinler bulunmu\u015f olsa da, seramik kaplar ile ilgili en eski kan\u0131tlar, \u00c7in’in Xianrendong b\u00f6lgesinden gelmektedir. Burada bulunan, d\u0131\u015f y\u00fczeylerinde \u00e7izgili desenler bulunan kaba k\u0131rm\u0131z\u0131 kaplar yakla\u015f\u0131k 20.000 y\u0131l \u00f6ncesine dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Tar\u0131m (~ 11,000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"tarim\"<\/p>\n

Tar\u0131m, bitkilerin ve hayvanlar\u0131n insanlar taraf\u0131ndan kontrol edilmesidir. Tamamen bilimsel bir a\u00e7\u0131klama i\u00e7in bizim onlar\u0131 kontrol etmemiz gibi, bitkilerin ve hayvanlar\u0131n da bizi kontrol etmesidir. Bitkiler ve insanlar aras\u0131ndaki ortakl\u0131k, bug\u00fcn g\u00fcneybat\u0131 Asya’da yakla\u015f\u0131k 11,000 y\u0131l \u00f6nce incir a\u011fac\u0131yla ba\u015flad\u0131. Saban\u0131n icad\u0131<\/a> ile yakla\u015f\u0131k 500 y\u0131l sonra, arpa ve bu\u011fday ile devam etmi\u015ftir.<\/p>\n

Hayvan evcille\u015ftirmesi \u00e7ok daha erkendir. K\u00f6peklerle olan ortakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z belki de 30.000 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Bu a\u00e7\u0131k\u00e7a bir tar\u0131msal ili\u015fki de\u011fildir. En eski \u00e7iftlik hayvanlar\u0131n\u0131n evcille\u015ftirilmesi yakla\u015f\u0131k 11,000 y\u0131l \u00f6nce, g\u00fcneybat\u0131 Asya’da ve bitkilerle ayn\u0131 yer ve zamanda koyunlar ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u015earap (~ 9,000 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"sarap\"<\/p>\n

Baz\u0131 bilim adamlar\u0131 insan t\u00fcrlerinin en az 100.000 y\u0131l boyunca bir \u00e7e\u015fit fermente meyve t\u00fcketmekte olduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir: ancak en erken alkol \u00fcretiminin kan\u0131t\u0131 \u00fcz\u00fcmden elde edilen kan\u0131tlard\u0131r. \u015earap<\/a> i\u00e7in \u00fcz\u00fcm\u00fcn fermantasyonu, \u00c7in’de yap\u0131lm\u0131\u015f bir ba\u015fka \u00f6nemli bulu\u015ftur. \u015earap \u00fcretimi i\u00e7in en eski kan\u0131tlar, Jiahu b\u00f6lgesinde bulunan yakla\u015f\u0131k 9000 y\u0131l \u00f6ncesine ait pirin\u00e7, bal ve meyve kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lan bir seramik kavanozdur.<\/p>\n

Tekerlekli Arabalar (~ 5.500 Y\u0131l \u00d6nce)<\/h3>\n

\"tekerlekli-araba\"<\/p>\n

Tekerle\u011fin icad\u0131<\/a>, tarihteki en \u00f6nemli ilk on icattan biri olarak g\u00f6steriliyor: ama hayvanlar taraf\u0131ndan \u00e7ekilen tekerlekli ta\u015f\u0131tlar daha \u00f6nemlidir. Bir arazide bol miktarda mal ta\u015f\u0131ma imkan\u0131, h\u0131zla yayg\u0131n ticareti geli\u015ftirmi\u015ftir. Daha fazla eri\u015filebilir bir pazarlar bulmay\u0131 sa\u011flad\u0131. Ticaretin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 di\u011fer bilimsel icatlar\u0131nda toplumdan topluma ge\u00e7mesini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Tekerlekli ara\u00e7lara ili\u015fkin en eski kan\u0131tlar G\u00fcneydo\u011fu Asya’da ve Kuzey Avrupa’da, yakla\u015f\u0131k M.\u00d6. 3500’de ayn\u0131 anda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Mezopotamya’da, ge\u00e7 Uruk d\u00f6nemine tarihlenen kil tabletlerde d\u00f6rt tekerlekli vagonu temsil eden piktograflar bulunmu\u015ftur. Kire\u00e7ta\u015f\u0131ndan oyulmu\u015f veya kilden modellenmi\u015f kat\u0131 \u00e7arklar\u0131n modelleri, yakla\u015f\u0131k bir as\u0131r ya da iki y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesine ait, Suriye ve T\u00fcrkiye’de bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

\u00c7ikolata<\/a> (~ 4000 y\u0131l \u00f6nce)<\/h3>\n

\"kakao-cekirdekleri\"<\/p>\n

Kakao \u00e7ekirde\u011finden dam\u0131t\u0131lan nefis yiyece\u011fe kolay eri\u015fimimiz olmasayd\u0131, insanl\u0131k tarihi bug\u00fcn ne olurdu? \u00c7ikolata<\/a>, Amazon havzas\u0131nda k\u00f6keni en az 4 bin y\u0131l \u00f6nceye dayan\u0131yor. Yine \u00e7ikolata ile ilgili\u00a0Meksika’daki Paso de la Amada b\u00f6lgelesinde 3600 y\u0131l \u00f6ncesine ait kan\u0131tlar bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Resimde kakao a\u011fac\u0131n\u0131n meyvesi ve i\u00e7inden \u00e7\u0131kan kakao \u00e7ekirdekleri \u00e7ikolatan\u0131n hammaddesidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsanl\u0131k Tarihi’nin en eski ve en iyi 10 bulu\u015fu.\u00a0Modern insanlar milyonlarca y\u0131ll\u0131k evrimin sonucu olarak bu g\u00fcnlere geldi. Bu evrim sadece fiziksel evrim de\u011fildir. Fiziksel evrimin yan\u0131nda, ayn\u0131 zamanda bug\u00fcn…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11268,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3105],"tags":[],"class_list":["post-11255","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icatlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11255"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11323,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11255\/revisions\/11323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}