{"id":11848,"date":"2018-09-23T14:17:07","date_gmt":"2018-09-23T12:17:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11848"},"modified":"2018-09-28T14:17:22","modified_gmt":"2018-09-28T12:17:22","slug":"hans-lippershey-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11848","title":{"rendered":"Hans Lippershey kimdir?"},"content":{"rendered":"<p>Teleskobu icat eden ilk ki\u015fi kimdi? Astronomide en vazge\u00e7ilmez ara\u00e7lardan biri olan teleskopun mucidi tam olarak bilinmemesine ra\u011fmen, onu\u00a0 tasarlay\u0131p in\u015fa eden ilk ki\u015fi oldu\u011funa inan\u0131lan Hans Lippershey&#8217;\u0131n hayat\u0131na bir g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n<h3>Teleskop fikrinin arkas\u0131ndaki adam<\/h3>\n<p>Hans Lippershey, Almanya&#8217;n\u0131n Wesel kentinde 1570&#8217;te do\u011fdu, ancak hayat\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey biliniyor. Middleburg&#8217;a (\u015fimdi Hollanda&#8217;da bir kasabaya) ta\u015f\u0131nd\u0131 ve 1594&#8217;te evlendi. Burada g\u00f6zl\u00fck ustas\u0131 ve mercek \u00fcreticisi oldu ve g\u00f6zl\u00fck ticaretine ba\u015flad\u0131. G\u00f6zl\u00fck al\u0131p satman\u0131n haricinde yenilikler pe\u015finde ko\u015fan bir mucitti. \u00d6zellikle, g\u00f6zl\u00fck veya di\u011fer kullan\u0131m alanlar\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli lensler, mercekler yapma y\u00f6ntemlerini deneyen bir tamirciydi. 1500&#8217;lerin sonunda, uzaktaki nesnelerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in mercekleri arka arkaya koymaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Tarihi kay\u0131tlardan, Lippershey&#8217;in bu \u015fekilde bir \u00e7ift lens kullanan ilk ki\u015fi oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bununla birlikte, ham teleskoplar ve d\u00fcrb\u00fcnler olu\u015fturmak i\u00e7in lensleri bir araya getirme konusunda ilk deney yapan ki\u015fi de\u011fildi elbette. \u00c7ocuklar\u0131n uzakta bulunan nesneleri daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6rmek i\u00e7in at\u00f6lyesinde bulunan kusurlu lenslerle oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan bir hikaye bulunmaktad\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n oyuncaklar\u0131 ile oynamas\u0131n\u0131 izledikten sonra bu konuda daha fazla deney yapmak i\u00e7in ona ilham kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Mercekleri tutturmakmak i\u00e7in bir borunun iki ucuna yuvalar yapt\u0131 ve boru i\u00e7indeki yerle\u015fimlerini ayarlad\u0131. Ayn\u0131 b\u00f6lgede ya\u015fayan <strong>Jacob Metius<\/strong> ve <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/zacharias-janssen-kimdir\/\"><strong>Zacharias Janssen<\/strong><\/a> gibi di\u011fer g\u00f6zl\u00fck\u00e7\u00fcler, daha sonra teleskopu icat ettiklerini iddia etmi\u015flerse de, optik tekni\u011fi ve uygulamay\u0131 m\u00fckemmelle\u015ftirmek i\u00e7in daha fazla \u00e7al\u0131\u015fan Lippershey oldu.<\/p>\n<p>En eski teleskobu, g\u00f6zlemcinin uzaktaki nesnelere bakabilmesi i\u00e7in boru i\u00e7erisine yerle\u015ftirilen iki lensten olu\u015fuyordu. Bu alete &#8220;Kijker&#8221; yani &#8220;Bak\u0131c\u0131&#8221; ad\u0131n\u0131 verdi. Bu bulu\u015f, ard\u0131ndan tek g\u00f6zl\u00fc d\u00fcrb\u00fcnlerin ve di\u011fer b\u00fcy\u00fctme cihazlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bu cihaz &#8220;k\u0131r\u0131lma&#8221; teleskopu olarak bilinen ilk versiyon oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kamera ve foto\u011fraf makinesi merceklerinde buna yak\u0131n bir mercek d\u00fczenlemesi kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3>Patent Ba\u015fvurusu<\/h3>\n<p>Sonunda, 1608 y\u0131l\u0131nda Lippershey, Hollanda h\u00fck\u00fcmetine icad\u0131 ile ilgili bir patent ba\u015fvurusunda bulundu. Ne yaz\u0131k ki, patent talebi reddedildi. H\u00fck\u00fcmet &#8220;Bak\u0131c\u0131&#8221; n\u0131n \u00e7ok basit bir fikir oldu\u011funu ve bir s\u0131r olarak saklanamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Ancak, Hollanda h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in birka\u00e7 binok\u00fcler teleskop yaratmas\u0131 istendi ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in\u00a0para ile \u00f6d\u00fcllendirildi. \u0130cad\u0131, ilk ba\u015fta &#8220;teleskop&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lmad\u0131; bunun yerine, insanlar &#8220;Hollanda Yans\u0131t\u0131c\u0131 Cam\u0131&#8221; olarak adland\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/teleskobu-kim-buldu\/\">Teleskop<\/a> kelimesi bir teolog olan <strong>Giovanni Demisiani<\/strong>, ilk \u00f6nce &#8220;uzak&#8221; anlam\u0131ndaki (telos) ve &#8220;g\u00f6rmek, bakmak&#8221; anlam\u0131na gelen (skopein) Yunan s\u00f6zc\u00fcklerinden &#8220;<strong>Teleskop<\/strong>&#8221; kelimesini ortaya att\u0131.<\/p>\n<h3>Teleskop fikri t\u00fcm Avrupa&#8217;ya yay\u0131ld\u0131<\/h3>\n<p>Lippershey&#8217;nin patent ba\u015fvurusu yay\u0131nland\u0131ktan sonra, Avrupa&#8217;daki insanlar teleskop \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sahibi oldular ve aletin kendi versiyonlar\u0131n\u0131 yapmak i\u00e7in u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Bunlar ras\u0131nda en \u00fcnl\u00fcs\u00fc \u0130talyan bilim adam\u0131 <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/galileo-galilei-kimdir\/\">Galileo Galilei<\/a> idi. Cihaz\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra, Galileo yak\u0131nla\u015ft\u0131rma oran\u0131n\u0131 20 kat\u0131na \u00e7\u0131karabilen kendi teleskopunu in\u015fa etmeye ba\u015flad\u0131. Galileo, teleskopun bu geli\u015ftirilmi\u015f versiyonunu kullanarak Ay&#8217;daki da\u011flar\u0131 ve kraterleri g\u00f6rebildi, Samanyolu&#8217;nu g\u00f6rd\u00fc. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ve J\u00fcpiter&#8217;in en b\u00fcy\u00fck d\u00f6rt uydusunu (bug\u00fcn &#8220;Galileans&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan) ke\u015ffetti.<\/p>\n<p>Lippershey optik ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etti ve sonunda \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerin daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flamak i\u00e7in lensler kullanan bile\u015fik mikroskobu icat etti. Bununla birlikte, mikroskopun, benzer optik cihazlar yapan di\u011fer Hollandal\u0131 g\u00f6zl\u00fck\u00e7\u00fc Zacharias Janssen taraf\u0131ndan icat edilmi\u015f oldu\u011fu konusunda kuvvetli arg\u00fcmanlar bulunmaktad\u0131r. Ancak, kay\u0131tlar \u00e7ok azd\u0131r, bu y\u00fczden ilk \u00f6nce fikri kimin buldu\u011funu bilmek zordur.<\/p>\n<h3>Lippershey&#8217;in Miras\u0131<\/h3>\n<p>Hans Lippershey (ad\u0131 da bazen &#8220;Lipperhey&#8221; olarak da telaffuz edilir) 1600 y\u0131l\u0131nda, Galileo&#8217;nun teleskop kullan\u0131lan devrimsel g\u00f6zlemlerinden birka\u00e7 y\u0131l sonra Hollanda&#8217;da \u00f6ld\u00fc. Ay&#8217;da bir kratere ve yan\u0131 s\u0131ra asteroid 31338 Lipperhey olarak ad\u0131 veridi. Ek olarak, yeni ke\u015ffedilen bir d\u0131\u015f gezegende onun ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, onun orijinal eseri sayesinde, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ve y\u00f6r\u00fcngede \u00e7ok \u00e7e\u015fitli teleskoplar kullan\u0131l\u0131yor. Bug\u00fcn \u00e7o\u011fu teleskop, bir nesneyi yans\u0131tan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kullanan aynal\u0131 reflekt\u00f6rlerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ev tipi teleskoplarda, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha da iyile\u015ftirmek i\u00e7in Lippershey y\u00f6ntemi halen yard\u0131mc\u0131 olmaya devam ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teleskobu icat eden ilk ki\u015fi kimdi? Astronomide en vazge\u00e7ilmez ara\u00e7lardan biri olan teleskopun mucidi tam olarak bilinmemesine ra\u011fmen, onu\u00a0 tasarlay\u0131p in\u015fa eden ilk ki\u015fi oldu\u011funa inan\u0131lan Hans Lippershey&#8217;\u0131n hayat\u0131na bir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11849,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2369],"tags":[3149,95],"class_list":["post-11848","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mucitler","tag-hans-lippershey","tag-teleskop"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11848"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11848"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11848\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12071,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11848\/revisions\/12071"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}