{"id":11870,"date":"2018-01-23T15:49:42","date_gmt":"2018-01-23T13:49:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11870"},"modified":"2018-09-30T23:23:59","modified_gmt":"2018-09-30T21:23:59","slug":"aksemseddin-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11870","title":{"rendered":"Ak\u015femseddin kimdir?"},"content":{"rendered":"<p>Ak\u015femseddin (Muhammed \u015eems al-Din bin Hamzah veya Mehmed \u015eemseddin) 1389 y\u0131l\u0131nda \u015eam&#8217;da do\u011fdu ve 16 \u015eubat 1459 Bolu&#8217;nun G\u00f6yn\u00fck il\u00e7esinde vefat etti. Ak\u015femseddin etkili bir Osmanl\u0131 din alimi, filozof, \u015fair ve mistik evliya idi. Fatih Sultan Mehmed&#8217;in \u00fczerinde \u00e7ok etkisi olmu\u015f bir \u00f6\u011fretmen ve dan\u0131\u015fmand\u0131. \u00d6\u011fretmeni \u015eeyh Hac\u0131 Bayram Vali ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra \u015eems\u00eeyye-\u00ee Bayram\u00eeyye Sufi tarikat\u0131n\u0131 kurdu. \u0130stanbul Ku\u015fatmas\u0131&#8217;ndan \u00f6nce Konstantinopolis&#8217;te Ebu Ayyub al-Ansari&#8217;nin (Muhammed&#8217;in refakat\u00e7isi) kay\u0131p mezar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti.<\/p>\n<p>Dini bilimler ve Tasavvuf&#8217;taki \u00fcn\u00fcne ek olarak, Ak\u015femseddin t\u0131p ve farmakoloji (\u0130la\u00e7 Bilimi) alanlar\u0131nda da olduk\u00e7a \u00fcnl\u00fc idi. T\u0131p alan\u0131ndaki bilgileri nereden \u00f6\u011frendi\u011fine dair \u00e7ok fazla referans yoktur, fakat Oryantalist Elias John Wilkinson Gibb, Osmanl\u0131 \u015eiir Tarihi adl\u0131 eserinde, Ak\u015femseddin&#8217;in t\u0131p ve ila\u00e7 alan\u0131ndaki e\u011fitimini\u00a0hocas\u0131 Hac\u0131 Bayram Vali&#8217;den \u00f6\u011frendi\u011fini not etmektedir. Ak\u015femseddin ayr\u0131ca psikolojik ve ruhsal bozukluklar\u0131n tedavisinde de y\u00f6ntemler geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<h3>Ak\u015femseddin Hayat\u0131<\/h3>\n<p><span class=\"Apple-style-span\">1389 y\u0131l\u0131nda \u015eam&#8217;da do\u011fdu. Ebu Bekir soyundan gelen babas\u0131 \u015eerafeddin-i Hamza \u015e\u00e2m\u00ee&#8217;dir. Ailesi, 7 ya\u015f\u0131nda iken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Samsun\u2019un bir il\u00e7esi olan Kavak \u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Ak\u015femsettin, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren babas\u0131 taraf\u0131ndan verilen iyi e\u011fitim ve bilime kar\u015f\u0131 olan ilgisi sayesinde olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. \u00c7ok zeki bir \u00e7ocuktu ve 7 ya\u015f\u0131nda haf\u0131zl\u0131k \u00fcnvan\u0131n\u0131 elde etti. Daha sonra \u00c7orum&#8217;un Osmanc\u0131k il\u00e7esine g\u00f6\u00e7 ettiler ve Sarp\u0131n kavak k\u00f6y\u00fcne yerle\u015ftiler. Babas\u0131n\u0131n vefat\u0131ndan sonra Amasya ve Osmanc\u0131k medreselerinde e\u011fitimine devam etti ve m\u00fcderris oldu. Osmanc\u0131k Medresesine m\u00fcderris olarak atand\u0131. <\/span><\/p>\n<p>T\u0131bba ve eczac\u0131l\u0131\u011fa olan merak\u0131 sayesinde t\u0131p alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131. Bilim alan\u0131ndaki tahsilinin yan\u0131nda, tasavvuf e\u011fitim almak istiyordu. \u0130rfan \u00f6\u011frenmek i\u00e7in m\u00fcderrislik g\u00f6revinden ayr\u0131ld\u0131 ve\u00a0\u00f6nce\u00a0\u0130ran&#8217;a gitti fakat orada umdu\u011funu bulamad\u0131. Yeniden Anadolu&#8217;ya d\u00f6nd\u00fc ve\u00a0<span class=\"Apple-style-span\">Hac\u0131 Bayram-\u0131 Veli\u2019nin \u00f6\u011frencisi oldu.\u00a0Hac\u0131 Bayram-\u0131 Veli\u2019nin yan\u0131nda bir s\u00fcre e\u011fitim ald\u0131ktan sonra onun baz\u0131 y\u00f6ntemleri konusunda ho\u015fnutsuzluk ya\u015fad\u0131 ve Ankara&#8217;dan da ayr\u0131larak Halep&#8217;e yola \u00e7\u0131kt\u0131. Fakat Halep g\u00fcnleri de ona istedi\u011fi \u015feyi vermedi. Tekrar\u00a0ac\u0131 Bayram-\u0131 Veli\u2019nin yan\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Art\u0131k daha farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.\u00a0K\u0131sa s\u00fcrede tasavvufun b\u00fct\u00fcn yollar\u0131n\u0131 ve inceliklerini \u00f6\u011frenen Aksemseddin, bu ba\u015far\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 Hac\u0131 Bayram Veli&#8217;den ic\u00e2zet ald\u0131 ve kendisine hilafet tac\u0131 giydirildi.\u00a0\u0130lim ve \u0130rfan \u00f6\u011frenimini tamamlad\u0131ktan sonra hocas\u0131ndan izin alarak yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131. \u00d6nce Beypazar\u0131&#8217;na, sonra \u0130skilip ve nihayetinde \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar G\u00f6yn\u00fck&#8217;e yerle\u015fti.<\/span><\/p>\n<p><span class=\"Apple-style-span\">Ak\u015femseddin \u00fcst\u00fcn zekas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sayesinde Osmanl\u0131&#8217;n\u0131n se\u00e7kin bilim adamlar\u0131 aras\u0131ndaki yerini ald\u0131. Ba\u015fta t\u0131p, astronomi, biyoloji ve matematikte zaman\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc isimlerinden biri haline geldi. Uzun y\u0131llar Osmanl\u0131 medreselerinde \u00e7al\u0131\u015farak y\u00fczlerce \u00f6\u011frenciye hocal\u0131k yapt\u0131. Hocal\u0131k ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 isimler aras\u0131nda<\/span><span class=\"Apple-style-span\">\u00a0Fatih Sultan Mehmet\u2019de vard\u0131r. Fatih Sultan Mehmet&#8217;e verdi\u011fi tavsiyeler ve \u00f6\u011frettikleri nedeniyle \u0130stanbul\u2019un manevi fatihi olarak da an\u0131l\u0131r.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Ak\u015femseddin&#8217;in as\u0131l \u00fcn\u00fc,\u00a0II. Murat&#8217;\u0131n emir ve iste\u011fiyle\u00a0II. Mehmed&#8217;in hocal\u0131\u011f\u0131na tayin edili\u015fiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u015femseddin, II. Mehmed&#8217;e dan\u0131\u015fmanl\u0131k yap\u0131p\u00a0\u0130stanbul&#8217;un fethine\u00a0katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Ak\u015femseddin \u00e7ocuklar\u0131, \u00f6\u011frencileri ve m\u00fcritleriyle birlikte fetih ordusuna kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><\/sup>Ak\u015femseddin \u0130stanbul ku\u015fatmas\u0131n\u0131n en kritik g\u00fcnlerinde II. Mehmed&#8217;e bir mektup yaz\u0131p tavsiyelerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>II. Mehmed\u00a0Ak\u015femseddin ile\u00a0\u0130stanbul&#8217;a giri\u015fte \u015fehir halk\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131yor, \u015fehir halk\u0131 Ak\u015femseddin&#8217;i II. Mehmed san\u0131p ona \u00e7i\u00e7ekler uzat\u0131l\u0131yor. Ak\u015femseddin ise &#8220;<i>Padi\u015fah ben de\u011filim<\/i>&#8221; diyerek yan\u0131ndaki II. Fatih Sultan Mehmed&#8217;i g\u00f6steriyordu. II. Mehmed ise &#8220;<i>H\u00fcnkar benim ama, o benim hocamd\u0131r. \u00c7i\u00e7ekler O&#8217;na Lay\u0131kt\u0131r!<\/i>&#8221; s\u00f6z\u00fcyle tebess\u00fcm ediyordu.<sup id=\"cite_ref-14\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0II. Mehmed \u0130stanbul&#8217;un fethin ard\u0131ndan\u00a0Ayasofya&#8217;da hutbesini tamamlad\u0131ktan sonra, minberden indi ve Ak\u015femseddin&#8217;i im\u00e2mete ge\u00e7irdi. B\u00f6ylece Ak\u015femseddin, fethin ilk\u00a0Cuma namaz\u0131n\u0131\u00a0k\u0131ld\u0131rm\u0131\u015f oldu.<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><\/sup>\u00a0Ayr\u0131ca Ak\u015femseddin, Fetih&#8217;ten sonra II. Mehmed iste\u011fi \u00fczerine Hz. Muhammed&#8217;in yolda\u015flar\u0131ndan olan Ebu Eyy\u00fbb el-Ensar\u00ee&#8217;nin kabrinin yerini tespit etti\u011fi rivayet edilir.<\/p>\n<p>Ak\u015femseddin, fetihten sonra, II. Mehmed&#8217;in \u0131srar\u0131na ra\u011fmen \u0130stanbul&#8217;da kalmak istemedi, G\u00f6yn\u00fck&#8217;e \u00e7ekildi ve 16 \u015eubat 1459 y\u0131l\u0131nda 70 ya\u015f\u0131nda vefat etti.<\/p>\n<h3>Mikrobun ke\u015ffi<\/h3>\n<p>Ak\u015femseddin, <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/mikroskobun-icadi\/\">Mikroskopun icad\u0131ndan<\/a> ve Hollandal\u0131 bilim adam\u0131 <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/antonie-van-leeuwenhoek-kimdir\/\"><strong>Antonie van Leeuwenhoek<\/strong><\/a>&#8216;in deney yoluyla mikroplar\u0131 ke\u015ffinden iki y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, Maddat ul-Hayat (Ya\u015fam Maddesi) adl\u0131 eserinde mikroptan bahsetmi\u015ftir;<\/p>\n<blockquote><p>Hastal\u0131klar\u0131n insanlarda birer birer ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsaymak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Hastal\u0131k bir ki\u015fiden di\u011ferine yay\u0131larak bula\u015f\u0131r. Bu enfeksiyon, g\u00f6r\u00fclemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ama canl\u0131 olan tohumlarla ger\u00e7ekle\u015fir<\/p><\/blockquote>\n<h3>Eserleri<\/h3>\n<ul>\n<li>Risalat an-Nuriya<\/li>\n<li>Khall-e Mushkilat<\/li>\n<li>Maqamat-e Awliya<\/li>\n<li>Kitab ut-Tib<\/li>\n<li>Maddat ul-Hayat<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ak\u015femseddin (Muhammed \u015eems al-Din bin Hamzah veya Mehmed \u015eemseddin) 1389 y\u0131l\u0131nda \u015eam&#8217;da do\u011fdu ve 16 \u015eubat 1459 Bolu&#8217;nun G\u00f6yn\u00fck il\u00e7esinde vefat etti. Ak\u015femseddin etkili bir Osmanl\u0131 din alimi, filozof, \u015fair&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11871,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3117],"tags":[3150,1639],"class_list":["post-11870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-insanlari","tag-aksemseddin","tag-mikrop"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11870"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11870"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12110,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11870\/revisions\/12110"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}