{"id":11927,"date":"2018-09-26T16:31:08","date_gmt":"2018-09-26T14:31:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11927"},"modified":"2018-09-28T02:30:13","modified_gmt":"2018-09-28T00:30:13","slug":"musluman-mucitler-icatlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=11927","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130catlar\u0131"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftiren m\u00fcsl\u00fcmanlar alimler ve mucitler taraf\u0131ndan icat edilenler. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck 24 icad\u0131.\u00a0\u0130slam bilim adamlar\u0131 ve bulu\u015flar\u0131.<\/b><\/p>\n

Kahve<\/a><\/h4>\n

Hikaye, Halid adl\u0131 bir Arap\u2019\u0131n, g\u00fcney Etiyopya’n\u0131n Kaffa b\u00f6lgesinde ke\u00e7ilerinin bir a\u011fac\u0131n meyvesini yedikten sonra daha canl\u0131 hale geldi\u011fini fark etmesiyle ba\u015flar. Halid ilk kahveyi yapmak i\u00e7in meyveleri kaynat\u0131r. Sonras\u0131nda ise kahve, Etiyopya’dan Yemen’e do\u011fru yola \u00e7\u0131kar. Sufilerin m\u00fcbarek g\u00fcnlerde dua etmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn gece uyan\u0131k kalmas\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131yla iyice \u00fcnlenir. 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na gelindi\u011finde kahve, Mekke’ye ve T\u00fcrkiye’ye 1645’te de Venedik’e gelir. 1650’de \u0130ngiltere’nin Londra kentinde Lombard Street’te ilk kahvehaneyi<\/strong><\/a>\u00a0Pa\u015fa R\u0131za<\/strong> adl\u0131 bir T\u00fcrk<\/strong> a\u00e7ar. Arap\u00e7ada\u00a0 qahwa, T\u00fcrk\u00e7e’de kahve, \u0130talyanca’da caff\u00e9 ve en sonunda \u0130ngilizce’de coffie ad\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n

\u0130\u011fne Deli\u011fi Kameras\u0131<\/h4>\n

Eski Yunanl\u0131lar, g\u00f6zlerimizin bir lazer<\/a> gibi \u0131\u015f\u0131nlar yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ve bu sayede g\u00f6rrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze inan\u0131yorlard\u0131. I\u015f\u0131\u011f\u0131n g\u00f6zlerden \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine g\u00f6ze girdi\u011fini s\u00f6yleyen ilk ki\u015fi, 10. y\u00fczy\u0131l M\u00fcsl\u00fcman bilim adamlar\u0131ndan<\/a> matematik\u00e7i, astronom ve fizik\u00e7i \u0130bn-i Heysem’di. I\u015f\u0131\u011f\u0131n, pencere kepenklerindeki bir delikten geldi\u011fini fark ettikten sonra ilk i\u011fne deli\u011fi kameras\u0131n\u0131 icat etti<\/a>. Delik ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olursa resmin o kadar iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve ilk Camera Obscura<\/strong>‘y\u0131 (karanl\u0131k veya \u00f6zel bir oda i\u00e7in Arap\u00e7a kelimeden qamara) yapt\u0131. \u0130bn-i Heysem ayr\u0131ca, fizi\u011fi<\/a> felsefi bir olgudan deneysel aktiviteye \u00e7eviren ilk ki\u015fi olarak kabul edilir.<\/p>\n

Satran\u00e7<\/a><\/h4>\n

Antik Hindistan’da bir satran\u00e7 formunda bir oyun oynan\u0131yordu, ancak satran\u00e7 bug\u00fcn bildi\u011fimiz bi\u00e7minde \u0130ran’da geli\u015ftirildi. Oradan bat\u0131ya, Avrupa’ya yay\u0131ld\u0131. 10. y\u00fczy\u0131lda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130spanya ve Portekiz’ine denk gelen topraklarda ya\u015fam\u0131\u015f M\u00fcsl\u00fcman bir halk olan Morolar taraf\u0131ndan \u0130spanya’ya\u00a0getirildi. K\u0131sa s\u00fcrede en do\u011fuda kadar Japonya’ya kadar yay\u0131ld\u0131. Rok kelimesi, Fars\u00e7a araba anlam\u0131na gelen rukh’dan gelmektedir.<\/p>\n

Para\u015f\u00fct<\/a><\/h4>\n

U\u00e7a\u011f\u0131 icat eden<\/a> Wright karde\u015flerden bin y\u0131l \u00f6nce bir Berberi M\u00fcsl\u00fcman \u015fair, astronom, m\u00fczisyen ve Abbas ibn Firnas<\/strong> adl\u0131 m\u00fchendis, u\u00e7an bir makine in\u015fa etmek i\u00e7in birka\u00e7 giri\u015fimde bulundu. 852’de \u0130spanya Cordoba’daki Ulu Camii’nin minaresinden tahta dikmelerle iskeletini olu\u015fturdu\u011fu\u00a0hafif bol\u00a0 bir pelerinle atlad\u0131. Bir ku\u015f gibi s\u00fcz\u00fclmeyi umuyordu fakat s\u00fcz\u00fclme konusunda ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Yine de pelerin d\u00fc\u015fme h\u0131z\u0131n\u0131 olduk\u00e7a yava\u015flatt\u0131. Bu sayede ilk para\u015f\u00fct olarak adland\u0131r\u0131labilecek icad\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fti. Sadece k\u00fc\u00e7\u00fck yaralar alarak ini\u015fi tamalam\u0131\u015ft\u0131. 875 y\u0131l\u0131nda, yani 70 ya\u015f\u0131nda iken\u00a0 ipek ve kartal t\u00fcyleri kullanarak u\u00e7ma makinesini m\u00fckemmelle\u015ftirerek tekrar u\u00e7may\u0131 denedi ve bir da\u011fdan a\u015fa\u011f\u0131ya atlad\u0131. \u00d6nemli say\u0131labilecek bir y\u00fckseklikte u\u00e7may\u0131 ve on dakika boyunca havada kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Hesaplayamad\u0131\u011f\u0131 \u015fey\u00a0u\u00e7an makinesine y\u00f6n verecek bir\u00a0 kuyruk yapmam\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131 ve\u00a0ini\u015fte yere \u00e7ak\u0131ld\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ba\u011fdat uluslararas\u0131 havaalan\u0131 ve Ay’da bir kratere onun ad\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eampuan<\/a><\/h4>\n

Y\u0131kanma ve banyo yapma, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in dini gerekliliklerden biridir. Bu sayede bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z sabunun form\u00fcl\u00fcn\u00fc m\u00fckemmelle\u015ftirdiler. Eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar ve Romal\u0131lar, daha \u00e7ok bir pomada\u00a0 benzer s\u00fcr\u00fclebilir bir krem sabun kullan\u0131yorlard\u0131. Bitkisel ya\u011flar\u0131 sodyum hidroksit ve kekik ya\u011f\u0131 gibi aromatiklerle birle\u015ftiren ve \u015fampuan haline getiren Araplar oldu. \u015eampuan, 1759 y\u0131l\u0131nda Brighton sahilinde Mahomed’in Hint Buhar Banyolar\u0131n\u0131 a\u00e7an bir M\u00fcsl\u00fcman taraf\u0131ndan \u0130ngiltere’ye tan\u0131t\u0131ld\u0131. Bir s\u00fcre sonra Kral George IV ve IV. William’\u0131n \u015fampuanlar\u0131n\u0131 yapmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirildi.<\/p>\n

Ar\u0131tma ve Dam\u0131tma<\/h4>\n

S\u0131v\u0131lar\u0131 kaynama noktalar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ay\u0131rmay\u0131, simyay\u0131 kimyaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde halen kullan\u0131lmakta olan temel s\u00fcre\u00e7lerin ve aletlerin bir\u00e7o\u011fu, \u0130slam’\u0131n en \u00f6nde gelen bilim adamlar\u0131ndan<\/a> olan C\u00e2bir bin Hayy\u00e2n<\/strong>\u00a0(Geber) taraf\u0131ndan 800 y\u0131l\u0131 civar\u0131nda icat edildi. S\u0131v\u0131la\u015ft\u0131rma, kristalle\u015fme, dam\u0131tma, safla\u015ft\u0131rma, oksidasyon, buharla\u015ft\u0131rma ve filtrasyon gibi y\u00f6ntemleri icat etti. S\u00fclf\u00fcrik ve nitrik asitleri ke\u015ffetmesinin yan\u0131 s\u0131ra, g\u00fclsuyu ve di\u011fer parf\u00fcmleri ve ayr\u0131ca alkol\u00fc<\/a> (i\u00e7ilmesi \u0130slam’a g\u00f6re haram ya da yasak olsa da) icat etti. \u0130bn Hayyan hayat\u0131 boyunca sistematik deney yapman\u0131n \u00f6nemini\u00a0 vurgulad\u0131 ve modern kimyan\u0131n kurucusu<\/a> oldu.<\/p>\n

Mil ve Krank mili<\/h4>\n

\u015eaft d\u00f6nme hareketini do\u011frusal harekete \u00e7eviren ve modern d\u00fcnyadaki makinelerin \u00e7o\u011funda merkezi bir \u00f6nemi olan, \u00f6zellikle i\u00e7ten yanmal\u0131 motor kullanan arabalarda<\/a> bulunan bir mekanizmad\u0131r. \u0130nsanl\u0131k tarihinin en \u00f6nemli mekanik icatlar\u0131ndan biridir ve sulama yapabilmek i\u00e7in suyu daha y\u00fckse\u011fe ta\u015f\u0131mak i\u00e7in El-Cezeri<\/strong> adl\u0131 yarat\u0131c\u0131 bir m\u00fchendis taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1206 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 Materyal Mekanik Cihazlar Bilgisi adl\u0131 kitab\u0131nda, valfler ve pistonlar\u0131<\/a> nas\u0131l icat etti\u011fini anlatm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u0130lk mekanik saatlerin<\/a> baz\u0131lar\u0131n\u0131 tasarlay\u0131p, robotlar\u0131n babas\u0131 \u00fcnvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. 50’den fazla icad\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u015fifreli kilitler<\/a> de vard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6rme Metal Z\u0131rh<\/h4>\n

iki kuma\u015f katman\u0131 aras\u0131na yerle\u015ftirilen sert bir koruma veya yal\u0131t\u0131m malzemesi katman\u0131 ile dikilmesi veya ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir y\u00f6ntemdir. M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131nda icat edildi\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar olmas\u0131na ra\u011fmen Hindistan ve \u00c7in’de de bu y\u00f6ntemin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.\u00a0 Ha\u00e7l\u0131 seferleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Bat\u0131’ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ha\u00e7l\u0131lar, Sarazen sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n z\u0131rh yerine i\u00e7i samanla dolu kapitone k\u0131yafetler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Bu k\u0131yafetler hem koruma sa\u011fl\u0131yor hem de rahat hareket etmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yordu. Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 metal z\u0131rhlar k\u0131r\u0131l\u0131yordu ve olduk\u00e7a a\u011f\u0131rd\u0131.\u00a0Yal\u0131t\u0131m\u0131 o kadar iyiydi ki, \u0130ngiltere ve Hollanda gibi daha so\u011fuk iklimlerde bir end\u00fcstri haline geldi.<\/p>\n

Sivri Kemer<\/h4>\n

Avrupa’n\u0131n Gotik katedrallerinin karakteristik \u00f6zelli\u011fi olan sivri kemer, \u0130slam mimarisinden \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015f bir bulu\u015ftur. Romal\u0131lar ve Normanlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan yuvarlak kemerden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc, b\u00f6ylece daha b\u00fcy\u00fck, daha y\u00fcksek, daha karma\u015f\u0131k ve daha muhte\u015fem binalar\u0131n in\u015fas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilebildi. M\u00fcsl\u00fcman dehas\u0131ndan gelen di\u011fer mimari \u00f6zellikler aras\u0131nda nerv\u00fcrl\u00fc tonoz, g\u00fcl pencereler ve kubbe yap\u0131m teknikleri yer ald\u0131. Avrupa’n\u0131n kaleleri, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n – ok yar\u0131klar\u0131, mazgall\u0131 siperler, g\u00f6zetleme kulesi ve korkuluklar gibi \u00f6zellikleri kopyalanarak in\u015faa edilmeye ba\u015fland\u0131. Kare kuleleri savunman\u0131n yuvarlak\u00a0 olanlar\u0131 savunmaktan daha kolay oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler.\u00a0 Henry V\u2019in kalesinin mimar\u0131 bir M\u00fcsl\u00fcman d\u0131.<\/p>\n

T\u0131p ve Cerrahi Aletler<\/h4>\n

Ameliyatlarda<\/a> kullan\u0131lan bir\u00e7ok modern cerrahi aleti, Ebu’l Kas\u0131m El-Zehravi<\/strong> adl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman bir cerrah taraf\u0131ndan 10. y\u00fczy\u0131lda tasarlananlarla ayn\u0131 tasar\u0131ma sahiptir. Onun icat etti\u011fi ve geli\u015ftirdi\u011fi\u00a0 ne\u015fterler, kemik testereleri, forsepsler, g\u00f6z ameliyat\u0131 i\u00e7in ince makaslar ve 200 den fazla cerrahi aletin \u00e7o\u011fu modern bir cerrah\u0131n kulland\u0131klar\u0131yla neredeyse ayn\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u00e7 diki\u015fler i\u00e7in kullan\u0131lan katg\u00fctlerin insan v\u00fccudunda do\u011fal olarak \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ke\u015ffetti. Katg\u00fct ayn\u0131 zamanda ila\u00e7 kaps\u00fclleri yapmak i\u00e7in de kullan\u0131lmaktad\u0131r. 13. y\u00fczy\u0131lda, \u0130bn Nafis<\/strong> ad\u0131nda bir ba\u015fka M\u00fcsl\u00fcman doktor, William Harvey<\/strong>‘in ke\u015ffinden 300 y\u0131l \u00f6nce kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tarif etti. M\u00fcsl\u00fcmanlar doktorlar ayr\u0131ca, afyon ve alkol kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n anestetiklerini ke\u015ffettiler ve bug\u00fcn hala kullan\u0131lan bir teknik olan g\u00f6zlerden kataraktlar\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in i\u00e7i bo\u015f i\u011fneler geli\u015ftirdiler.<\/p>\n

Yel De\u011firmeni<\/a><\/h4>\n

Yel de\u011firmeni, bir Pers halifesi i\u00e7in 634 y\u0131l\u0131nda icat edilmi\u015f, m\u0131s\u0131r \u00f6\u011f\u00fctmek ve sulama yapmak i\u00e7in su \u00e7ekmede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Arabistan’\u0131n engin \u00e7\u00f6llerinde, \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda akarsular kurudu\u011funda, kullan\u0131labilecek tek g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131, aylarca bir y\u00f6nden s\u00fcrekli olarak esen r\u00fczgard\u0131. De\u011firmenlerin, kuma\u015f veya palmiye yapraklar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f 6 veya 12 par\u00e7al\u0131 pervaneden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu Avrupa’da ilk yel de\u011firmeninin g\u00f6r\u00fclmesinden 500 y\u0131l \u00f6nceydi.<\/p>\n

\u00c7i\u00e7ek A\u015f\u0131s\u0131<\/a> ve A\u015f\u0131lama<\/h4>\n

Bilinenin aksine inok\u00fclasyon tekni\u011fi Edward Jenner ve Luis Pasteur taraf\u0131ndan icat edilmemi\u015ftir. T\u00fcrkiye’de \u00f6l\u00fcmc\u00fcl \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131yla sava\u015fmak i\u00e7in\u00a0 hali haz\u0131rda bilinen ve uygulanan \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131s\u0131 1724’te \u0130ngiltere \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi’nin e\u015fi taraf\u0131ndan Avrupa’ya ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarih bat\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lamay\u0131 ke\u015ffinden 50 y\u0131l \u00f6ncedir.<\/p>\n

Dolma Kalem<\/h4>\n

Dolmakalem, ellerini veya giysilerini lekelemeyen bir kalem<\/a> isteyen M\u0131s\u0131r Sultan\u0131 i\u00e7in 953 y\u0131l\u0131nda icat edildi. Kalem bir rezervuarda m\u00fcrekkep<\/a> tutuyordu ve modern kalemlerde oldu\u011fu gibi, yer\u00e7ekimi ve k\u0131lcal hareketin bir kombinasyonuyla uc k\u0131sm\u0131na m\u00fcrekkep ak\u0131yordu.<\/p>\n

Say\u0131lar<\/a> ve Numaraland\u0131rma Sistemi<\/h4>\n

T\u00fcm d\u00fcnyada kullan\u0131lan numaraland\u0131rma sistemi muhtemelen Hindistan k\u00f6kenlidir, fakat rakamlar\u0131n<\/a> stili Arap\u00e7ad\u0131r ve ilk olarak 825 civar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman matematik\u00e7iler H\u00e2rizm\u00ee<\/strong><\/a> ve el-Kindi<\/strong>‘nin eserlerinde bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2rizm\u00ee’nin kitab\u0131 Al-Jabr ve el-Mukabilah yani Cebir<\/a>\u00a0<\/strong>kitab\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi hala kullan\u0131lmaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman matematik bilginlerinin<\/a> \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131l sonra \u0130talyan matematik\u00e7i Fibonacci taraf\u0131ndan Avrupa’ya tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Algoritma<\/a> ve trigonometri<\/a> teorilerinin \u00e7o\u011fu, M\u00fcsl\u00fcman bilim adamlar\u0131<\/a> taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. El-Kindi’nin frekans analizini ke\u015ffetmesi, antik d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm kodlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flam\u0131\u015f ve modern kriptolojinin<\/a> temelini olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n

\u00c7orba<\/h4>\n

Ziryab (Blackbird) lakab\u0131 ile tan\u0131nan Ali ibn Nafi, 9. y\u00fczy\u0131lda Irak’tan \u0130spanya Cordoba’ya geldi. Yemek konusunda s\u00f6z\u00fc dinlenen bir \u015fahsiyetti. D\u00fcnya’ya \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn yemek yenmesi gerekti\u011fini, bir \u00f6\u011f\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit yemek (\u00e7orba, ard\u0131ndan da bal\u0131k ya da et, ard\u0131ndan meyve veya f\u0131nd\u0131k) yenmesi gerekti\u011fini ve yemeklerin masa \u00f6rt\u00fcs\u00fc \u00fczerinde sunulmas\u0131 gerketi\u011fini \u00f6\u011freten gelenekleri ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Ayn\u0131 zamanda i\u00e7eceklerin Abbas ibn Firnas<\/strong>‘\u0131n kaya kristali ile yapt\u0131\u011f\u0131\u00a0 deneylerden sonra icat etti\u011fi kristal cam bardaklar i\u00e7inde sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Ali ibn Nafi avrupaya medeniyeti getiren adam olabilir.<\/p>\n

Hal\u0131lar<\/a><\/h4>\n

Hal\u0131lar, Ortado\u011fuda M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan icat edildi. Ortado\u011fudaki geli\u015fmi\u015f dokuma teknikleri, \u0130slami kimyan\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yeni tent\u00fcrler, k\u00f6k boyalar ve desenlerindeki cenneti temsil olgusu ile k\u0131sa zamanda d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Bunun aksine, Avrupa’da zeminler tahta ile kapl\u0131, kirli ve olduk\u00e7a eski g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fcyd\u00fc. Hal\u0131 veya benzeri bir \u00f6rt\u00fc kullan\u0131lm\u0131yordu. Hal\u0131lar, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir h\u0131zla t\u00fcm avrupaya yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u00d6deme \u00c7ekleri<\/h4>\n

Arap ticaret d\u00fcnyas\u0131 olduk\u00e7a hareketli idi. Bir mal veya para<\/a> s\u00fcrekli bir yerden bir yere gidiyordu. Fakat\u00a0\u00f6zellikle tehlikeli b\u00f6lgelerde soygunlar ger\u00e7ekle\u015fiyordu. Yan\u0131nda para ta\u015f\u0131mak istemeyenler \u00f6deme \u00e7ekleri kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Mallar teslim edildi\u011finde mallar\u0131n bedelini \u00f6demek i\u00e7in \u00fczerinde bir isim yaz\u0131l\u0131 ka\u011f\u0131tlar kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. \u00c7ek ad\u0131 Arap\u00e7a Saqq kelimesinden gelmektedir. 9. y\u00fczy\u0131lda, M\u00fcsl\u00fcman bir i\u015fadam\u0131, Ba\u011fdat’ta bankada<\/a> haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir \u00e7eki \u00c7in’de nakit paraya \u00e7evirebiliyordu.<\/p>\n

D\u00fcnya’n\u0131n Yuvarlak Oldu\u011funun Ke\u015ffi<\/a><\/h4>\n

9. y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde, bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman alim \u200b\u200bD\u00fcnya’n\u0131n bir k\u00fcre oldu\u011funu kabul etmi\u015fti.\u00a0 End\u00fcl\u00fcsl\u00fc-Arap felsefeci, tarih\u00e7i ve ilahiyat\u00e7\u0131 \u0130bn Hazm, Galileo’dan 500 y\u0131l \u00f6nce \u201cG\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n D\u00fcnya’daki belirli bir noktaya her zaman dik oldu\u011funu\u201d s\u00f6ylemi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcman astronomlar\u0131n hesaplamalar\u0131 o kadar do\u011fruydu ki, 9. y\u00fczy\u0131lda, D\u00fcnya’n\u0131n \u00e7evresini 40.253,4km olarak hesaplam\u0131\u015flard\u0131. 1139’da Al-Idrisi,\u00a0 Sicilya Kral\u0131 Roger ve saray halk\u0131na D\u00fcnya’n\u0131n k\u00fcre \u015feklinde oldu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 bir maket ile g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

Roket<\/a> ve Torpido<\/a><\/h4>\n

\u00c7inlilerin barutu icat ettikleri ve havai fi\u015feklerinde kulland\u0131klar\u0131 biliniyor fakat askeri alanda potasyum nitrat kullan\u0131larak safla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini ispatlayan Araplar oldu. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n alev makineleri Ha\u00e7l\u0131lar\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. 15. y\u00fczy\u0131lda, \u201ckendi kendine hareket eden ve yak\u0131c\u0131 torpido\u201d olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir roket icat etmi\u015flerdi. Ucu bir m\u0131zrak \u015feklinde kendi kendine gidebilen armut bi\u00e7minde bir bomba kullan\u0131yorlar ve d\u00fc\u015fman gemilerini havaya u\u00e7uruyorlard\u0131.<\/p>\n

S\u00fcs Bah\u00e7eleri<\/h4>\n

Avrupa’da bostan ve ot bah\u00e7eleri vard\u0131, ama bah\u00e7enin g\u00fczellik ve meditasyon yeri olmas\u0131 fikrini ilk geli\u015ftiren Araplard\u0131. Avrupa’da ilk kraliyet zevk bah\u00e7eleri 11. y\u00fczy\u0131lda End\u00fcl\u00fcste yani M\u00fcsl\u00fcman \u0130spanya’da a\u00e7\u0131ld\u0131. M\u00fcsl\u00fcman bah\u00e7elerinde yeti\u015fen \u00e7i\u00e7ekler genel olarak karanfil ve lalelerdi.<\/p>\n

Cebir<\/a><\/h4>\n

\u00d6zellikle Almanlar olmak \u00fczere bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 \u00fclke, m\u00fchendislik ve teknolojileri ile gurur duyuyorlar. Ama Cebir olmasayd\u0131 m\u00fchendislerin durumu ne olurdu?\u00a0Matematik<\/a> sistemi, 12. y\u00fczy\u0131lda Avrupa’da, Arap dili ve uzman\u0131 \u0130ngiliz Robert of Chester’\u0131n, Arap bilim adam\u0131 H\u00e2rizm\u00ee’nin yaz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7evirmesi sayesinde geli\u015fti. Algoritman\u0131n ismini veren H\u00e2rizm\u00ee, modern cebirin geli\u015ftiricisi olarak bilinmektedir.<\/p>\n

Di\u015f F\u0131r\u00e7as\u0131<\/a><\/h4>\n

\u0130slam, bedensel hijyene \u00f6zel vurgu yapan ilk d\u00fcnya dinidir. Kur\u2019an’da, bir rit\u00fcel olarak y\u0131kanma talimatlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle, a\u011f\u0131z ve di\u015f hijyeni \u0130slam sayesinde \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz, eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n \u201cMisvak A\u011fac\u0131\u201d dallar\u0131 \u00e7i\u011fnedikleri bilinmektedir.<\/p>\n

Bununla birlikte, \u201cmisvak\u201d olarak da bilinen a\u011fac\u0131n, Hz. Muhammed’in taraf\u0131ndan di\u015flerini f\u0131r\u00e7alamak i\u00e7in d\u00fczenli olarak kulland\u0131\u011f\u0131 zaman daha geni\u015f bir kitleye yay\u0131ld\u0131. Kur\u2019an\u2019da bu saps\u0131z dallardan hi\u00e7 bahsedilmese de, M\u00fcsl\u00fcman akademisyenlerin yaz\u0131lar\u0131nda bir\u00e7ok kez bahsedilmektedir.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fcte\u00e7 ve G\u00f6zl\u00fck<\/a><\/h4>\n

Arap bilim d\u00fcnyas\u0131<\/a> sadece matematikte devrim yapmakla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda optikler \u00fczerinde de devrim yaratt\u0131. Basra’dan Alhazen (\u0130bn-i Heysem), insan g\u00f6z\u00fcn\u00fcn nas\u0131l i\u015fledi\u011fini anlatan ilk ki\u015fiydi.<\/p>\n

Yans\u0131t\u0131c\u0131 materyallerle deneyler yapt\u0131 ve bilim insanlar\u0131n\u0131n o zamana kadar inand\u0131klar\u0131 gibi g\u00f6z\u00fcn \u201cg\u00f6rme \u0131\u015f\u0131nlar\u0131\u201d ile \u00e7evreyi alg\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131. Ayr\u0131ca kavisli cam y\u00fczeylerin b\u00fcy\u00fctme i\u00e7in kullan\u0131labildi\u011fini ke\u015ffetti.<\/p>\n

Onun camdan yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cokuma ta\u015flar\u0131\u201d ilk b\u00fcy\u00fcte\u00e7lerdi. Bundan \u00e7ok sonralar\u0131 g\u00f6zl\u00fck geli\u015ftirildi. Ayr\u0131ca, Alhazen astronomi ve meteoroloji \u00fczerine \u00f6nemli bilimsel yaz\u0131lar yazd\u0131.<\/p>\n

Hastaneler<\/h4>\n

Doktorlar, hem\u015fireler ve bir e\u011fitim merkezi olan ilk modern hastane M\u0131s\u0131r’da Kahire’de kuruldu.\u00a0872 y\u0131l\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman olan T\u00fcrkler’in kurdu\u011fu ilk ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet\u00a0\u00a0olan Toluno\u011fullar\u0131 Devleti’nin kurucusu taraf\u0131ndan kurulan Ahmed Ibn Tulun\u00a0Hastanesi<\/strong>‘nde t\u00fcm hastalara \u00fccretsiz sa\u011fl\u0131k hizmeti verilmi\u015ftir. Hastane M\u00fcsl\u00fcmanlar ile birlikte kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir yap\u0131 hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Ba\u011fdat’ta bundan \u00f6nce daha k\u00fc\u00e7\u00fck hastaneler bulunmaktayd\u0131 fakat Kahiredeki Ahmed Ibn Tulun hastanesi daha sonra d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki hastaneler i\u00e7in model haline geldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftiren m\u00fcsl\u00fcmanlar alimler ve mucitler taraf\u0131ndan icat edilenler. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck 24 icad\u0131.\u00a0\u0130slam bilim adamlar\u0131 ve bulu\u015flar\u0131. Kahve Hikaye, Halid adl\u0131 bir Arap\u2019\u0131n, g\u00fcney Etiyopya’n\u0131n Kaffa b\u00f6lgesinde ke\u00e7ilerinin bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11942,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3105],"tags":[],"class_list":["post-11927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icatlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11927"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11927"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12051,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11927\/revisions\/12051"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}