Sabun y\u00fczy\u0131llard\u0131r her g\u00fcn kullan\u0131lan ki\u015fisel temizlik maddesi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z sabunun ilk versiyonu Frans\u0131z kimyager Michel Eugene Chevreul taraf\u0131ndan 1811 y\u0131l\u0131nda icat edildi. Michel Eugene Chevreul ya\u011f, gliserin ve ya\u011f asitlerini kimyasal s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7irerek buldu\u011fu sabun, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir ka\u00e7 de\u011fi\u015fiklik ve geli\u015fme ile kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z sabunun ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Sabunun bulunu\u015fu ile ilgili daha eski bilgilere bir g\u00f6z atmakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n
Sabun 1811 y\u0131l\u0131nda bulunmadan \u00f6nce de biline ve kullan\u0131lan bir temizlik maddesi idi fakat eski \u00e7a\u011flardan beri kullan\u0131lan sabun g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kulan\u0131lanlardan olduk\u00e7a farkl\u0131 idi.<\/p>\n
Sabunun kullan\u0131m\u0131 ile ili\u015fkili elde bulunan en eski kay\u0131tlar M.\u00d6. 2800 y\u0131l\u0131na ve Babil Medeniyetine ait kil tabletlerdir. Babillilerin sabun kulland\u0131\u011f\u0131na dair belgelere rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sabun niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan maddelerle ilgili ilk yaz\u0131l\u0131 belge olan bu kil tabletlerde, potasyum ve ya\u011fla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak elde edilen bir maddeden s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n
M.\u00d6. 1500 l\u00fc y\u0131llara ait Ebers Papir\u00fcs\u00fcnde ise M\u0131s\u0131rda sabunun y\u0131kamada kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu belgede bahsedilen sabunun bir tu\u011fla b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde ve hamur k\u0131vam\u0131nda oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n
Yine M.\u00d6. 600 l\u00fc y\u0131llarda Fenikelilerin sabun yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu tarihlerde sabun Fenikeliler ile Galyal\u0131lar aras\u0131nda \u00f6nemli bir ticaret mal\u0131 olmu\u015ftur. Bu ticaret Roma d\u00f6neminde sabunun bir numaral\u0131 temizlik arac\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Eski zamanlardan kalma bir Roma masal\u0131na g\u00f6re, sabunu ilk defa kad\u0131nlar ke\u015ffetmi\u015f. Hayvanlar\u0131n kurban edildi\u011fi Sapo Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda bulunan Tiber Nehri\u2019nde \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 y\u0131kayan kad\u0131nlar, \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 eskiye oranla daha az \u00e7aba sarf ederek temizledikleri fark ettiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hayvanlar\u0131n kurban edildi\u011fi Sapo Da\u011f\u0131\u2019ndan Tiber Nehri\u2019ne, ya\u011fmurla birlikte hayvan ya\u011flar\u0131 ve odun k\u00fclleri kar\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Bu kar\u0131\u015f\u0131m ise, bayanlar\u0131n \u00e7ama\u015f\u0131r g\u00fcn\u00fc i\u00e7in ho\u015f bir hediye oluyordu. \u0130ngiltere\u2019nin eski halklar\u0131ndan Keltler de, hayvansal ya\u011flar ve bitki k\u00fcllerinden \u00fcrettikleri sabuna \u201cSaipo\u201d ad\u0131n\u0131 verdi, bu s\u00f6zc\u00fck daha sonra \u201cSoap\u201d olarak de\u011fi\u015fti.<\/p>\n
Bat\u0131 Roma’da banyo temizlik k\u00fclt\u00fcr\u00fc olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015fti. Ki\u015fisel temizli\u011fe olduk\u00e7a \u00f6nem veren Roma medeniyetinde y\u00fczlerce hamam yap\u0131lm\u0131\u015f ve hamam k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve sabun M.S. 25 y\u0131l\u0131nda alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 M.S 476 y\u0131l\u0131nda Roma \u0130mparatorlu\u011funun y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile Avrupa’da banyo k\u00fclt\u00fcr\u00fc kilisenin de uygunsuz oldu\u011fu gerek\u00e7esini empoze etmesi ile yerle bir oldu. Temizlik orta \u00e7a\u011f avrupas\u0131nda art\u0131k bir k\u00fclt\u00fcr olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu durum bir \u00e7ok salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle veba salg\u0131nlar\u0131n\u0131 getirdi.<\/p>\n
Her ne kadar Orta \u00c7a\u011f Avrupas\u0131 temizlikle pek ilgilenmese de Roma dan kalma sabun yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 avrupaya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f oldu. 7. y\u00fczy\u0131lda sabun yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131k bir meslek say\u0131l\u0131yordu. Sebze ve hayvan ya\u011flar\u0131na bitki k\u00fclleri ve g\u00fczel kokular katan sabun yap\u0131mc\u0131lar\u0131 kendi ticaret a\u011flar\u0131n\u0131 kurdular. G\u00fczel kokular\u0131n da kat\u0131lmas\u0131yla artan sabun \u00e7e\u015fitleri \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kamada ve banyo yapmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.
\nSabuna talep artt\u0131k\u00e7a \u00fcretimi de artt\u0131 ve sabuncular bir esnaf grubu olu\u015fturdu. 10. Y\u00fczy\u0131lda Bizans\u2019ta esnaf loncalar\u0131 i\u00e7inde sabuncu esnaf\u0131 grubu da vard\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkler yakla\u015f\u0131k olarak 11. y\u00fczy\u0131la kadar sabun yerine sulardaki soda, \u00e7\u00f6ven, saparma, sabun otu, s\u00fct k\u00f6k\u00fc, ka\u015f\u0131k otu, k\u0131laya kavu\u011fu, ac\u0131 a\u011fa\u00e7, herdemtaze, tav\u015fankula\u011f\u0131, hintkestanesi gibi saponinli maddeleri ve k\u00fcl kulland\u0131. Belgelere g\u00f6re bug\u00fcnk\u00fc sabunun ilkel \u015fekli ilk \u00e7a\u011flarda Araplar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Sabunculuk, orta\u00e7a\u011fda \u0130slam \u00fclkelerinde geli\u015fmi\u015f bir imalat koluydu. Osmanl\u0131\u2019nda sabun esnaf\u0131 tertip edilen t\u00f6renlerde esnaf alaylar\u0131nda yer al\u0131yordu. Ar\u015fivlere g\u00f6re Osmanl\u0131larda sabun imali ve t\u00fcketiminin olduk\u00e7a yayg\u0131n oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu sabun \u00fcretimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok zengindi. \u0130mparatorlukta \u00fcretilen sabun t\u00fcrlerine \u00f6rnek olarak,\u00a0 Trablus sabunu, \u00e7i\u00e7ek sabunu, misk sabunu, H\u00fcnkari sabun, beyaz ve siyah pa\u015fa sabunu, alaca sabun, kara sabun, kokulu sabun, Kandiye sabunu Girit Sabunu, Arap sabunu, leke sabunu ve fes sabunu g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
Osmanl\u0131larda sabunla ilgili ilk d\u00fczenlemeler Fatih Sultan Mehmet, \u0130kinci Beyaz\u0131t, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan S\u00fcleyman devri kanunnamelerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Fatih d\u00f6nemine ait Fo\u00e7a sabunhanesi ile ilgili d\u00fczenlemede ve Yavuz devrine ait Trablus Sanca\u011f\u0131 kanunnamesinde sabun konusunda hukuki d\u00fczenlemeler bulunur. Sonraki d\u00f6nemlerde sabunun \u00fcretimi, kalitesi, fiyat\u0131, kontrol\u00fc, ticareti ve sabuncu esnaf\u0131 konular\u0131nda olduk\u00e7a fazla belge ve d\u00fczenleme bulunmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n
Sabun temel olarak, zeytinya\u011f\u0131, prina ya\u011f\u0131, ay \u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131, yerf\u0131st\u0131\u011f\u0131 ya\u011f\u0131, palmiye \u00f6z\u00fc ya\u011f\u0131, i\u00e7 ya\u011f\u0131 gibi maddelerden elde edilen ya\u011f asitleri ile sodyum tuzlar\u0131n\u0131n tepkimesinden olu\u015fuyor. Sabun \u00fcretimi, y\u0131kama, pi\u015firme, s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131rma ve sabunla\u015fma olmak \u00fczere d\u00f6rt evreden meydana geliyor. Yo\u011furma s\u0131ras\u0131nda parf\u00fcmler kat\u0131larak kokulu sabunlar elde ediliyor.<\/p>\n
Kozmetik sanayinin geli\u015fmesiyle sadece temizlik maddesi olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00f6zel form\u00fcller ve kokularla farkl\u0131 \u00f6zellikler kazanan sabun, gen\u00e7lik, g\u00fczellik ve p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir cildin en do\u011fal kayna\u011f\u0131 haline geldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sabun y\u00fczy\u0131llard\u0131r her g\u00fcn kullan\u0131lan ki\u015fisel temizlik maddesi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z sabunun ilk versiyonu Frans\u0131z kimyager Michel Eugene Chevreul taraf\u0131ndan 1811 y\u0131l\u0131nda icat edildi. Michel Eugene Chevreul ya\u011f, gliserin ve ya\u011f…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11064,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,18],"tags":[1298,1299],"class_list":["post-2231","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ev","category-saglik","tag-michel-eugene-chevreul","tag-sabun"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2231"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2231"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7109,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2231\/revisions\/7109"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}