Beton \u00e7ak\u0131l, kum gibi maddelerin\u00a0genellikle \u00e7imento ve asfalt gibi bir ba\u011flay\u0131c\u0131 madde ile birle\u015ftirilmesinden meydana gelen in\u015faat malzemesidir.\u00a0 Beton \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir yap\u0131 malzemesidir. Baraj, kanal gibi su yap\u0131lar\u0131 yan\u0131nda yol, bina, k\u00f6pr\u00fc ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n in\u015faat\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Hem bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 eleman ve hem de dekoratif malzeme olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, su ge\u00e7irmezli\u011fi ve ses yal\u0131t\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da tercih edilir. Modern yap\u0131larda n\u00fckleer radyasyona kar\u015f\u0131 da kullan\u0131l\u0131r. Hemen hemen her in\u015faat m\u00fchendisi taraf\u0131ndan tercih edilmektedir.<\/p>\n
Tam olarak betonu kimin buldu\u011fu bilinmese de beton yakla\u015f\u0131k olarak de\u011fi\u015fik \u015fekillerde ve genel manada 5000 y\u0131ldan beri kullan\u0131lmaktad\u0131r. Eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar kil harc\u0131n\u0131 piramitlerin yap\u0131m\u0131nda kulanm\u0131\u015flard\u0131r. Har\u00e7 kire\u00e7 ta\u015f\u0131n\u0131n\u00a0 \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 ve karbondioksit gaz\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile elde edilmekteydi. Elde edilen kire\u00e7,
\nkum veya \u00e7ak\u0131l ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak har\u00e7 olarak kullan\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n
Su ile sertle\u015fen hidrolik \u00e7imentonun bulunu\u015fu, Romal\u0131lara kadar uzan\u0131r. Romal\u0131lar kire\u00e7 hamurunu, pozolanik volkanik k\u00fcle kar\u0131\u015ft\u0131rmaktayd\u0131lar. Bu amorf silisten olu\u015fan pozolan, suyun mevcudiyetinde alkali ile kimyasal olarak reaksiyona girerek silis jeli olarak sertle\u015fir. Pozolan kelimesi, maddenin bulundu\u011fu Pozzuoli isimli \u0130talyan kasabas\u0131ndan gelmekteydi. Bu konuda ilk patent \u0130ngiliz James Parker\u2019e l796\u2019da verilmi\u015ftir. l824\u2019te de \u0130ngiliz duvarc\u0131s\u0131 Joseph Aspdin kire\u00e7 ta\u015f\u0131n\u0131 kille yakarak bir ba\u011flay\u0131c\u0131 madde, \u00e7imento elde etti. Portland Adas\u0131ndaki kire\u00e7 ta\u015f\u0131na benzedi\u011fi i\u00e7in Portland \u00e7imentosu ismini verdi. Bug\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan modern portland \u00e7imentosu Aspdin\u2019inkinin geli\u015ftirilmi\u015fidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde y\u0131ll\u0131k d\u00fcnyada 100 milyona yak\u0131n portland \u00e7imentosu kulan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Betonu te\u015fkil eden en \u00f6nemli madde, ba\u011flay\u0131c\u0131 olan \u00e7imentodur. \u00c7imento, su ile kimyasal reaksiyona girerek kum veya \u00e7ak\u0131l tanelerini ba\u011flar. Kum veya \u00e7ak\u0131l, betonun yakla\u015f\u0131k % 75\u2019ini meydana getirir. Tane boyutuna ba\u011fl\u0131 olarak iri ve ince diye isimlendirilir. \u0130ri veya kaba ta\u015flar \u00e7o\u011fu zaman ta\u015f ocaklar\u0131ndan k\u0131rma suretiyle elde edilebildi\u011fi gibi tabii olarak da bulunabilir. Dikkat edilecek husus,
\nzararl\u0131 maddelerden temiz olmas\u0131d\u0131r. Bu zararl\u0131 maddeler yumu\u015fak taneler, kil, \u00e7\u00f6z\u00fclebilir tuzlar ve organik maddeler olabilir. Kum, silika veya kalker ihtiva eden tabii olarak par\u00e7lanm\u0131\u015f malzemenin elenmesi ile elde edilebildi\u011fi gibi, kayalardan k\u0131rma ve \u00f6\u011f\u00fctme suretiyle de elde edilebilir.
\nBetonu te\u015fkil eden di\u011fer \u00f6nemli bir madde de sudur. Suyun tuzxlu su olmamas\u0131 \u00f6nemlidir. Genellikle i\u00e7ilebilen su yeterlidir.<\/p>\n
\u00c7imento, kum ve sudan ba\u015fka betona baz\u0131 katk\u0131 maddeleri de kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Bunlar, su ilavesinden evvel veya sonra konulabilirler. Katk\u0131 maddeleriyle, betonun i\u015flenebilme \u00f6zelli\u011fi, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, mukavemeti artt\u0131rabildi\u011fi gibi, sertle\u015fmeyi geciktirebilir veya \u00e7abukla\u015ft\u0131rabilir. Bunun yan\u0131nda \u0131s\u0131 genle\u015fme ve ge\u00e7irgenlik de beton katk\u0131 maddeleriyle kontrol edilebilir. Betonun i\u00e7inde milyonlarca
\nmikroskopik hava kabarc\u0131\u011f\u0131 meydana getiren katk\u0131 maddeleri de mevcuttur. Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131 azaltan katk\u0131 maddeleri, portland \u00e7imentosu taneciklerini elektrikle y\u00fckleyerek birbirlerinden ay\u0131r\u0131r ve daha homojen bir kar\u0131\u015f\u0131m meydana getirerek su ihtiyac\u0131n\u0131 azalt\u0131rlar.<\/p>\n
Beton i\u00e7in gerekli olan \u00e7imento ve kum, ayr\u0131 sanayi dallar\u0131nda haz\u0131rlan\u0131r. Son ad\u0131m, kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n haz\u0131rlan\u0131p betonun kullan\u0131lmas\u0131 safhas\u0131d\u0131r. Uygun kar\u0131\u015f\u0131m oranlar\u0131n\u0131n se\u00e7ilmesi; ekonomi, i\u015flenebilme, mukavemet, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f gibi \u00f6zelliklerin dengeli elde edilmesini sa\u011flar. Bunlar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yere g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Kumun durumuna, \u00e7imento cinsine g\u00f6re pek\u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131m oran\u0131 hesap\u00a0metodu teklif edilmi\u015ftir. Kar\u0131\u015f\u0131m suyunun \u00e7imento miktar\u0131na oran\u0131, betonun mukavemetine tesir eden en \u00f6nemli bir etkendir. Di\u011fer \u00f6nemli bir etken de beton i\u00e7indeki hava miktar\u0131d\u0131r. Bu miktar normal betonda yakla\u015f\u0131k % 0,3-3 civar\u0131ndad\u0131r. Bu iki tesir beton kalitesinin kontrol\u00fcnde en \u00f6nemli iki fakt\u00f6r\u00fc te\u015fkil etmektedir. Ayr\u0131ca beton kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n homojen olarak elde edilmesinde de \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Kar\u0131\u015ft\u0131rma i\u015fi, in\u015faat yerinde betoniyerlerle ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Baz\u0131 \u00f6zel durumlarda kar\u0131\u015f\u0131m, k\u00fcreklerle de yap\u0131labilir. Genel olarak kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 meydana getiren \u00e7imento torba, kum a\u011f\u0131rl\u0131k (veya baz\u0131 hallerde g\u00f6r\u00fcnen hacim) ve su da hacim olarak \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 haz\u0131rlayan (veya haz\u0131r beton satan) merkezi kurulu\u015flar da mevcuttur. Buraya yap\u0131lacak istek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, kullan\u0131ma haz\u0131r, istenen kalitede kar\u0131\u015f\u0131m, in\u015faat yerine getirilir. Kar\u0131\u015f\u0131m, sabit kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131larda yap\u0131labildi\u011fi gibi, hareketli kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131larda da ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bu \u00e7e\u015fit merkezi beton santrallerinin faydas\u0131, kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n kontroll\u00fc olarak yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Uygun kum ve \u00e7ak\u0131l bulundu\u011funda kolayca iyi kalitede beton elde edilebilir. Tavsiye edilebilecek yakla\u015f\u0131k kar\u0131\u015f\u0131m oran\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a 1 su, 2 \u00e7imento, 4 kum ve 5 \u00e7ak\u0131l \u015feklinde verilebilir.<\/p>\n
Kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n homojen bir \u015fekilde elde edilmesinden sonraki yap\u0131lan i\u015f, bunun yerle\u015ftirilmesidir. E\u011fer haz\u0131rlanan kar\u0131\u015f\u0131m d\u00f6k\u00fcm yerine yak\u0131n de\u011filse bunun bu yere iletilmesi gerekir. Bu i\u015flem araba ve kova veya pompa kullan\u0131larak da ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Kal\u0131ba yerle\u015ftirilen kar\u0131\u015f\u0131mda bulunan hava kabarc\u0131klar\u0131 titre\u015ftirici kullan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131labilir ve betonun iyi yerle\u015fmesi sa\u011flanabilir. K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flerde, \u015fi\u015fleme de tatbik edilebilir. Titre\u015ftirme, d\u0131\u015f merkezli bir k\u00fctlenin bir eksen etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi suretiyle elde edilir. Bu vibrasyon denilen titre\u015ftirme, beton i\u00e7inde yap\u0131labildi\u011fi gibi, kal\u0131b\u0131n titre\u015fimiyle de elde edilebilir.<\/p>\n
Betonun elde edilmesinde en son ad\u0131m, d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f betonun bak\u0131m\u0131 ve sertle\u015fmesidir. Sertle\u015fme portland \u00e7imentosunun hidratasyonu, su ile kimyasal reaksiyona girmesi sonucu meydana gelir. \u0130lk g\u00fcnlerde nemli \u015fartlar\u0131n belirli s\u00fcre devam ettirilmesi \u00f6nemlidir. Bunun i\u00e7in betonun d\u0131\u015f y\u00fcz\u00fc, su ile \u0131slat\u0131labilece\u011fi gibi, nemli \u00f6rt\u00fcler de kullan\u0131labilir. Tam hidratasyonun elde edilmesi i\u00e7in \u00e7imento t\u00fcr\u00fc ve\u00a0s\u0131cakl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak uzun bak\u0131m s\u00fcresine ihtiya\u00e7 duyulabilir. \u00c7o\u011fu hallerde yedi g\u00fcn kafidir. Genellikle betonun suyunun buharla\u015fmas\u0131 sonucu sertle\u015fti\u011fi zannedilir. Ger\u00e7ekten bu do\u011fru de\u011fildir. Su olmaks\u0131z\u0131n ne hidratasyon ve ne de sertle\u015fme olabilir. Su, \u00e7imentonun hidratasyonu sonucu kaybolur ve ancak fazla suyun buharla\u015fmas\u0131na m\u00fcsaade edilebilir. Betonun ge\u00e7irdi\u011fi devrelerdeki\u00a0kimyasal reaksiyonlar olduk\u00e7a karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Betonu \u00d6zellikleri en \u00f6nemli \u00f6zellikleri \u0130\u015flenebilirlik, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, su ge\u00e7irimsizlik, birim a\u011f\u0131rl\u0131k, kimyasal mukavemet ve yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131k olarak say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Beton \u00e7ak\u0131l, kum gibi maddelerin\u00a0genellikle \u00e7imento ve asfalt gibi bir ba\u011flay\u0131c\u0131 madde ile birle\u015ftirilmesinden meydana gelen in\u015faat malzemesidir.\u00a0 Beton \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir yap\u0131 malzemesidir. Baraj, kanal gibi su…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11036,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,317],"tags":[1398],"class_list":["post-2479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ev","category-is-dunyasi","tag-beton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2479"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2479"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11035,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2479\/revisions\/11035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}