{"id":2521,"date":"2012-01-07T05:45:09","date_gmt":"2012-01-07T03:45:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=2521"},"modified":"2018-03-14T16:29:45","modified_gmt":"2018-03-14T14:29:45","slug":"birayi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=2521","title":{"rendered":"Biray\u0131 kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Bira icad\u0131n\u0131 belirli bir k\u00fclt\u00fcre veya zaman dilimine atfetmek zordur, ancak d\u00fcnyan\u0131n ilk fermente edilmi\u015f i\u00e7ecekler, 12.000 y\u0131l \u00f6nce tah\u0131l tar\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u015eeker i\u00e7eren hemen hemen her tah\u0131l, havada bununan mayalar sebebiyle kendili\u011finden fermentasyona u\u011frayabildi\u011finden, D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda birden fazla kabile veya medeniyetin bira benzeri i\u00e7ecekleri ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<h3>En eski kan\u0131t<\/h3>\n<p>Bug\u00fcne kadar en eski kimyasal olarak kan\u0131tlanan arpadan yap\u0131lm\u0131\u015f bira, \u0130ran Zagros da\u011flar\u0131nda bulunan Godin Tepe&#8217;sinde bulunmu\u015ftur. Burada yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131lardan elde edilen antik \u00e7\u00f6mlek kavanozlar\u0131n\u0131n kimyasal testleri sayesinde, biran\u0131n \u0130ran&#8217;da yakla\u015f\u0131k 7.000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u00fcretildi\u011fi tespit edilmi\u015ftir.\u00a0Bu ke\u015fif, fermantasyonun bilinen en eski kullan\u0131mlar\u0131ndan birini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r ve bug\u00fcne kadar bira ile ilgili ortaya \u00e7\u0131kan en eski kan\u0131t olmu\u015ftur.<\/p>\n<h3>S\u00fcmerler<\/h3>\n<p>Mezopotamya&#8217;da, biran\u0131n en eski kan\u0131t\u0131, 6.000 y\u0131ll\u0131k bir S\u00fcmer tabletidir. Bira tanr\u0131\u00e7as\u0131 Ninkasi&#8217;yi onurland\u0131ran 3900 y\u0131ll\u0131k bir S\u00fcmer \u015fiiri, hayatta kalan en eski bira tarifini i\u00e7ermekte ve arpadan ekmek ve bira \u00fcretimini anlatmaktad\u0131r. \u00c7in&#8217;de, 5400 ile 4900 y\u0131l aras\u0131nda kalan \u00e7\u00f6mlek kal\u0131nt\u0131lar\u0131, biran\u0131n arpa ve di\u011fer tah\u0131llar kullan\u0131larak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Eski Mezopotamya&#8217;da bulunan kil tabletler, bira \u00fcreticilerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun kad\u0131n oldu\u011funu ve bira yap\u0131m\u0131n\u0131n olduk\u00e7a sayg\u0131n bir meslek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>1974 y\u0131l\u0131nda Suriye&#8217;de Ebla&#8217;da bulunan Ebla tabletleri, biran\u0131n M.\u00d6. 2500 y\u0131l\u0131nda kentte \u00fcretildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Eski Babil&#8217;de de erken bira izleri ve demleme s\u00fcre\u00e7leri ile ilgli kan\u0131tlar bulunmu\u015ftur. Burada da bira \u00fcreticileri de kad\u0131nlar ve rahiplerdi. \u00d6zellikle dini seremonilerde baz\u0131 bira t\u00fcrlerinin i\u00e7ildi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n<h3>M\u0131s\u0131rl\u0131lar<\/h3>\n<p>Birka\u00e7 antik k\u00fclt\u00fcr d\u0131\u015f\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131lar kadar biraya \u00f6nem veren olmam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Bira, 5,000 y\u0131l \u00f6nce M\u0131s\u0131r firavunlar\u0131 g\u00fcnl\u00fck diyetinin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Pi\u015fmi\u015f arpa ekme\u011finden yap\u0131l\u0131yor ve dini uygulamalarda da yer al\u0131yordu. Giza Piramitinin in\u015fas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, her i\u015f\u00e7inin g\u00fcnl\u00fck d\u00f6rt ila be\u015f litre bira haklar\u0131 vard\u0131.\u00a0Antik M\u0131s\u0131rda Firavunlardan k\u00f6yl\u00fclere kadar herkesin ve hatta \u00e7ocuklar\u0131n bile g\u00fcnl\u00fck beslenmelerinin bir par\u00e7as\u0131 olarak bira i\u00e7ilmekteydi. Bu eski biralar\u0131n \u00e7o\u011fu, adamotu, hurma ve zeytinya\u011f\u0131 gibi s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 katk\u0131larla tatland\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<h3>Avrupa<\/h3>\n<p>Bira, Avrasya ve Kuzey Afrika antik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm tah\u0131l yeti\u015ftiren medeniyetleri i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu.\u00a0Bira Antik Roma&#8217;da en az \u015farap kadar pop\u00fcler bir i\u00e7ecekti.<\/p>\n<p>Bira, Neolitik Avrupa&#8217;da 5.000 y\u0131l \u00f6ncesine kadar biliniyor ve yerel \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretiliyordu. Orta \u00c7a\u011f&#8217;da H\u0131ristiyan ke\u015fi\u015fler ve di\u011fer zanaatk\u00e2rlar bira i\u00e7meye ba\u015flad\u0131klar\u0131 zamana kadar Avrupa&#8217;da bira yayg\u0131nla\u015famam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bira Avrupa&#8217;da Orta \u00c7a\u011f d\u00f6neminde en yayg\u0131n i\u00e7eceklerden biriydi. \u00dcz\u00fcm yeti\u015ftiricili\u011finin zor ya da imkans\u0131z oldu\u011fu Avrupa&#8217;n\u0131n kuzey ve do\u011fu kesimlerindeki t\u00fcm sosyal s\u0131n\u0131flar taraf\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck olarak t\u00fcketiliyordu.\u00a0Sanayi Devrimi \u00f6ncesinde 7. y\u00fczy\u0131lda bira Avrupa&#8217;da manast\u0131rlar taraf\u0131ndan, yerel \u00f6l\u00e7ekte yap\u0131lmaya ve sat\u0131lmaya devam etti.<\/p>\n<p>13. y\u00fczy\u0131lda Almanya&#8217;n\u0131n kuzeyinde ba\u015flayan \u015ferbet\u00e7iotu kullan\u0131m\u0131. hem bira yap\u0131m s\u00fcrecini hem de biran\u0131n kalitesini geli\u015ftirdi. Alman topraklar\u0131ndan gelen di\u011fer yenilikler, daha b\u00fcy\u00fck \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131lar ve h\u0131zl\u0131 bira \u00fcretim y\u00f6ntemleri idi. Hamburg&#8217;da ki\u015fi ba\u015f\u0131na t\u00fcketim, 15. y\u00fczy\u0131lda y\u0131lda ortalama 300 litreden 17. y\u00fczy\u0131la kadar 700 litreye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Serbet\u00e7iotu kullan\u0131m\u0131 \u00f6nce Hollanda&#8217;ya ve daha sonra \u0130ngiltere&#8217;ye yay\u0131ld\u0131.\u00a0\u0130ngiltere&#8217;de15. y\u00fczy\u0131l\u0131nda, Ale olarak bilinen biralar vard\u0131.\u00a0\u015eerbet\u00e7iotu ile yap\u0131lan biralar, 1400&#8217;l\u00fc y\u0131llara kadar Hollanda&#8217;dan \u0130ngiltere&#8217;ye ithal edildi. 1428&#8217;de \u0130ngiltereye \u015ferbet\u00e7iotu dikimi ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<h3>Gebot (Safl\u0131k Yasas\u0131)<\/h3>\n<p>1516&#8217;da, Bavyera D\u00fck\u00fc IV. William, 20. y\u00fczy\u0131lda hala kullan\u0131lan en eski g\u0131da d\u00fczenlemesi olan Reinheitsgebot&#8217;u (safl\u0131k yasas\u0131) kabul etti. Safl\u0131k Yasas\u0131, bira bile\u015fenlerinin su, arpa ve \u015ferbet\u00e7iotu ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 emrediyordu. Louis Pasteur&#8217;un 1857&#8217;deki ke\u015ffinden sonra biraya maya eklenmi\u015ftir. Bavyera kanunu, Almanya&#8217;da Otto von Bismarck y\u00f6netimindeki Alman \u0130mparatorlu\u011funda ve 1871 Alman birle\u015fmesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak uygulanm\u0131\u015ft\u0131r ve o zamandan beri bira \u00fcretiminde modern e\u011filimleri yans\u0131tacak \u015fekilde g\u00fcncellenmi\u015ftir. Bu g\u00fcne kadar, tart\u0131\u015fmal\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, Gebot, biralarda bir safl\u0131k i\u015fareti olarak kabul edilir.<\/p>\n<p>Nispeten yeni zamanlara kadar bir \u00e7ok bira t\u00fcr\u00fc fermente edildi. Alt fermantasyona u\u011fram\u0131\u015f biralar, 16. y\u00fczy\u0131lda, uzun s\u00fcre serin ma\u011faralarda sakland\u0131ktan sonra tesad\u00fcfen ke\u015ffedildi. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, hacim bak\u0131m\u0131ndan en iyi fermente edilmi\u015f biralar\u0131 kalite olarak geride b\u0131rakt\u0131lar. Alt fermente biralar Pilsner ve Lager olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>1765&#8217;teki Buhar makinesinin icad\u0131 bir end\u00fcstride verimlilik art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7t\u0131.\u00a0Sanayi Devrimi s\u0131ras\u0131nda, bira \u00fcretimi end\u00fcstriyel boyutlara ula\u015ft\u0131 ve yerel \u00fcretim 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde sona ermi\u015ftir. Hidrometre ve termometrenin\u00a0 geli\u015fimi, mayalama prosesinin daha fazla kontrol edilmesine ve sonu\u00e7lar\u0131n iyi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Hidrometre, biran\u0131n fermente edilme bi\u00e7mini de\u011fi\u015ftirdi. \u0130lk biralar\u0131 tek bir malttan\u00a0\u00fcretiliyordu; \u00f6rne\u011fin kahverengi malttan kahverengi biralar, amber malttan sar\u0131 biralar, soluk malttan solgun biralar \u015feklindeydi. Hidrometre farkl\u0131 maltlardan elde edilen verimi hesaplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu sayede soluk malt daha pahal\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, daha ucuz maltlara k\u0131yasla \u00e7ok daha fazla mayalanabilir malzeme verdi\u011fini g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, kahverengi malt \u00e7eyrek ba\u015f\u0131na 54 kilo \u00f6z\u00fc verirken, soluk malt 80 kilo vermektedir.<\/p>\n<h3>Bira Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r<\/h3>\n<p>Bira yapmak i\u00e7in, arpalar \u0131slan\u0131p bir hafta b\u0131rak\u0131l\u0131nca filizlenir. Bu s\u0131rada &#8220;amilaz&#8221; denilen maya da \u00fcrer. Filizlerin uzunlu\u011fu arpa boyuna yakla\u015f\u0131nca arpalardan kopar\u0131l\u0131p ayr\u0131l\u0131r. Arpalar kurutulup un yap\u0131l\u0131r. Yap\u0131lan bu una &#8220;malt&#8221; denir. Malt, sar\u0131 toz veya \u015ferbet halinde &#8220;skorbut&#8221; denilen kanama ve zafiyyet hastal\u0131\u011f\u0131nda ve \u00e7ocuk mamalar\u0131nda kuvvet verici ve hazm i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u0130\u00e7inde alkol yoktur. Malt, s\u0131cak su ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131l\u0131nca, i\u00e7indeki amilaz, ni\u015fastay\u0131 mayalayarak par\u00e7alar. Maltoz denilen \u015fekere \u00e7evirir. Bu \u015fekerli s\u0131v\u0131ya \u015ferbet\u00e7iotu \u00e7i\u00e7ekleri konulup kaynat\u0131l\u0131r. Bu ot, biraya koku verir ve berrak yapar. So\u011futulup i\u00e7ine bira mayas\u0131 konur. Bu maya maltoz \u015fekerini mayalayarak par\u00e7alar; alkole \u00e7evirir. Bira has\u0131l olur. \u00c7e\u015fitli biralarda y\u00fczde iki bu\u00e7uk ile be\u015f aras\u0131nda alkol bulunur. Fazla i\u00e7ilince sarho\u015f yapar. Bira mayas\u0131, sar\u0131 toz veya yo\u011furt gibi lapad\u0131r ve canl\u0131d\u0131r. \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 s\u0131v\u0131da &#8220;zimaz&#8221; veya &#8220;alkolaz&#8221; denilen bir madde ile &#8220;invertin&#8221; denilen madde vard\u0131r. \u0130kisi de mayalama yapar. Bira mayas\u0131, bira fabrikas\u0131nda kalan posadaki mayan\u0131n \u00fcretilmesi ile elde edilmekte, cilt, hazm ve g\u00f6\u011f\u00fcs hastal\u0131klar\u0131nda da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ekmek hamurunda da vard\u0131r.<\/p>\n<p>Standart tek bir \u015fi\u015fe biran\u0131n i\u00e7inde asgari 20 gr alkol vard\u0131r. Baz\u0131 bira t\u00fcrlerinde bu miktar\u0131n 60-70 grama kadar y\u00fckseldi\u011fi de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130ki \u015fi\u015fe biran\u0131n bir kimseyi rahat sarho\u015f edebilece\u011fi uzmanlar taraf\u0131ndan belirtilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bira icad\u0131n\u0131 belirli bir k\u00fclt\u00fcre veya zaman dilimine atfetmek zordur, ancak d\u00fcnyan\u0131n ilk fermente edilmi\u015f i\u00e7ecekler, 12.000 y\u0131l \u00f6nce tah\u0131l tar\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u015eeker i\u00e7eren hemen hemen her tah\u0131l,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11441,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[1411],"class_list":["post-2521","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eglence","tag-bira"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2521"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11445,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2521\/revisions\/11445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}