{"id":263,"date":"2014-07-07T02:40:38","date_gmt":"2014-07-07T00:40:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=263"},"modified":"2018-05-09T14:20:33","modified_gmt":"2018-05-09T12:20:33","slug":"bisikleti-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=263","title":{"rendered":"Bisikleti kim buldu"},"content":{"rendered":"

Bisikleti kim icat etti?<\/strong><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lanlar\u0131n atas\u0131 say\u0131labilecek\u00a0 ilk bisiklet<\/strong> 1839 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de\u00a0 Dumfries b\u00f6lgesinde, Courthill kasabas\u0131nda demircilik yapan \u0130sko\u00e7ya’l\u0131 Kirkpatrick Macmillan<\/strong> taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. \u0130skeleti tamamen tahtadan olu\u015fan bu bisiklet yakla\u015f\u0131k 27 kilo a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131. Tekerlekleri demirden olan bu bisikletin \u00f6n taraf\u0131nda bir at ba\u015f\u0131 vard\u0131. \u00d6n tekerle\u011fin \u00e7ap\u0131 80 cm, arka tekerle\u011fin ise 105 cm idi. Bisikleti hareket ettirmek i\u00e7in,\u00a0kranklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla arka tekere ba\u011flanm\u0131\u015f pedallar kullan\u0131l\u0131yordu. Pedallar\u0131n, ayaklarla ileri ve geri hareket ettirilmesi bisikletin ilerlemesini sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n

Kirkpatrick Macmillan, milyarlarca insan taraf\u0131ndan sevilecek, her \u00fclkede ve her d\u00f6nemde kullan\u0131lacak bir icat yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu.\u00a0\u00a0 Macmillan’\u0131n bisikleti icat<\/strong> etmekteki tek amac\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kasaba ile \u015fehir aras\u0131ndaki 22 kilometrelik mesafeyi daha h\u0131zl\u0131 ve daha az yorularak gidip gelmesine yarayacak bir ara\u00e7 geli\u015ftirmekti. Geli\u015ftirdi\u011fi bisiklet o kadar \u00e7ok i\u015fine yar\u0131yordu ki neredeyse b\u00fct\u00fcn seyahatlerini bisiklet ile yap\u0131yordu.<\/p>\n

1842 y\u0131l\u0131nda, bir i\u015f i\u00e7in 64 km lik mesafede olan Glascow’a gitti. Yapt\u0131\u011f\u0131 icat o kadar ilgin\u00e7ti ki<\/a> Glascow Herald gazetesinde haber olarak \u00e7\u0131kt\u0131. Yapt\u0131\u011f\u0131 aletin “\u015feytan icad\u0131” oldu\u011funu, halk\u0131n merakl\u0131 bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve\u00a0 durabilmek i\u00e7in bir \u00e7\u00e7ocu\u011fa \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131. \u0130lk bisiklet kazas\u0131 olarak tarihe ge\u00e7en bu kaza y\u00fcz\u00fcnden polis taraf\u0131ndan 5 \u015filin para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Kasabas\u0131na d\u00f6nen Macmillan ye\u011feni Mary Marchbank’a bisikleti kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretti ve day\u0131s\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bisikletle birka\u00e7 tur atan Mary Marchbank d\u00fcnyada bisiklete binen ilk kad\u0131n unvan\u0131n\u0131 kazand\u0131.<\/p>\n

Bisiklet’in icad\u0131<\/a> ile ilgili daha eski veriler<\/h2>\n

Baron Karl Drais von Sauerbronn<\/strong>
\nAlman Baron Karl Drais von Sauerbronn 1818 y\u0131l\u0131nda “Laufmaschine” ya da “Running Machine” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir bir t\u00fcr bisiklet icat etti. Laufmaschine tamamen ah\u015faptan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve pedallar\u0131 yoktu. Alet ile ileri gitmek i\u00e7in ayaklar\u0131 yere basarak itmek, yani ko\u015fmak gerekiyordu. Sauerbronn’un bisikleti ilk kez 6 Nisan 1818 tarihinde Paris’te sergilendi.<\/p>\n

Frans\u0131z, Comte Mede de Sivrac<\/strong> taraf\u0131ndan 1790 y\u0131l\u0131nda icat edilen bisiklette ise gidon, yani direksiyon yoktu. Bu bisiklete Celerifere<\/strong> ad\u0131 verildi.<\/p>\n

Bu erken bisikletler ile ilgili iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Alman, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z mucitler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda pop\u00fcler olan bu aletlerin tasar\u0131m\u0131nda atlar \u00f6rnek al\u0131n\u0131yordu. Ama hep eksik par\u00e7alar\u0131 vard\u0131. Kimisinde pedal yoktu, kimisinde y\u00f6n vermeye yarayacak bir direksiyon bulunmuyordu. Bu \u00f6nc\u00fc bisiklet icatlar\u0131na verilen Hobi At\u0131 (Hobby Horse), Z\u00fcppe At\u0131 (Dandy Horse), Pahal\u0131 Yaya Arabas\u0131 (Expensive Pedestrian Curricle) gibi isimler de ilgin\u00e7tir.<\/p>\n

Bisikleti icat eden ki\u015fi<\/h2>\n

Modern bisikletin ilk versiyonu<\/strong>, 1860 y\u0131l\u0131nda\u00a0Ernest Michaux<\/strong> ve babas\u0131 Pierre Michaux<\/strong> taraf\u0131ndan Fransa’da yap\u0131ld\u0131 ve olduk\u00e7a pop\u00fcler oldu. Ernest Michaux bir \u00e7ok tarih\u00e7i taraf\u0131ndan bisikleti icat eden ki\u015fi olarak kabul edilmektedir. \u0130\u015fte bu Frans\u0131z bisikletinde tahta tekerlekler, demirden g\u00f6vde, direksiyon ve pedallar vard\u0131. Pedallar \u00f6n tekerlek g\u00f6be\u011fine ba\u011fl\u0131, 360 derece d\u00f6nebiliyordu ve arka tekerlekler daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc.\u00a0 \u0130ngiltere’de Arnavut kald\u0131r\u0131ml\u0131 sokaklarda \u00e7ok fazla sars\u0131nt\u0131ya neden olmas\u0131 nedeniyle sarsan araba olarak biliniyordu.<\/p>\n

1869 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131zlar bisiklete uluslararas\u0131 ad\u0131n\u0131 yani Velocipedes <\/strong>‘i verdi. Hatta dilimize velespit<\/strong> olarak girmi\u015f ve uzun y\u0131llar bu ad kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bisiklet t\u00fcm geli\u015ftirmelere ra\u011fmen hala \u00e7ok a\u011f\u0131r ve tekerleklerin tahtadan yada demirden yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle s\u00fcr\u00fc\u015f olarak \u00e7ok sertti. B\u00fct\u00fcn\u00fcyle metalden ve hafif bir bisikletin patenti ilk kez 1870 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz Coventry Makinists Co. \u015firketinde \u00e7al\u0131\u015fan James Starley ve William Hillman<\/strong> taraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131. Bu bisikletin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, tekerleklerinde ilk kez tel kullan\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bisikletlerinin tan\u0131t\u0131m\u0131\u00a0 i\u00e7in Starley ve Hillman, hi\u00e7 durmadan 154 km. yol katederek bir g\u00fcnde Londra’dan Coventry’ye gittiler.<\/p>\n

Starley ve Hillman’\u0131n bisikleti \u00fczerinde yapt\u0131klar\u0131 geli\u015ftirmeler ile ilk vitesli bisikleti<\/strong> yapt\u0131lar. 1871 y\u0131l\u0131nda bu bisiklet vitessiz olarak 8 \u015filinge, vitesli olarak da 12 \u015filinge piyasaya sunuldu.<\/p>\n

O y\u0131llarda bisiklet daha \u00e7ok erkekler taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yordu. Kad\u0131nlar\u0131n bisiklete olan ilgisini \u00e7ekmek ve onlara \u00f6zel bir bisiklet yapma fikri\u00a0 Samuel Webb Thomas taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc ve patentini 1870 y\u0131l\u0131nda ald\u0131. Yakla\u015f\u0131k 4 y\u0131l sonra Starley ve Hillman’\u0131n bisikleti \u00fczerinde yap\u0131lan birka\u00e7 de\u011fi\u015fiklikle seri \u00fcretimine ba\u015fland\u0131. Fakat bisikletin karma\u015f\u0131k pedal sistemi ve \u00fczerinde denge sa\u011flaman\u0131n zor olmas\u0131, y\u00fcksekli\u011fi nedeniyle d\u00fc\u015fme an\u0131nda da ciddi yaralanmalar nedenleri ile ra\u011fbet g\u00f6rmedi.<\/p>\n

\u0130lk zincirli bisiklet ilk kez 1873 y\u0131l\u0131nda H.J.Lawson<\/strong> taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Sussex C\u00fccesi adl\u0131 bisikletin ah\u015fap cantl\u0131 tekerleklerinin \u00e7ap\u0131 58 cm idi. 1879 y\u0131l\u0131nda Lawson, bulu\u015funu daha da geli\u015ftirdi. Ancak, bu kez \u00f6n tekerin \u00e7ap\u0131, arka tekere oranla yakla\u015f\u0131k iki kez daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Bu bisiklet ilk kez 1880 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda bir sergide kamuoyuna sunuldu ve ayn\u0131 tarihte sat\u0131\u015f\u0131na ba\u015fland\u0131. Arka tekerle\u011fe zincirle ba\u011fl\u0131 pedallarla \u00e7al\u0131\u015fan al\u00e7ak g\u00f6vdeli ilk kad\u0131n bisikleti ise, yeterince g\u00fcvenli olarak 1884 y\u0131l\u0131nda H.J.Lawson taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Amerika’da 1899 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 1 milyon bisiklet\u00a0 \u00fcretimi yap\u0131ld\u0131 ve sat\u0131ld\u0131, 31 milyon $ ‘dan fazla ciro elde edildi. Ancak 1909 y\u0131l\u0131nda motosiklet ve otomobil’in y\u00fckseli\u015fi, ABD bisiklet sekt\u00f6r\u00fcnde gerilemeye neden oldu.<\/p>\n

1960’larda ve 1970 lerde, egzoz gazlar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hava kirlili\u011fi b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe yaratt\u0131, ayr\u0131ca enerji krizi daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Bu d\u00f6nemde bisikletin pop\u00fclaritesi \u00e7ok artt\u0131. baz\u0131 \u015fehirlerde bisiklet \u015feritleri ve \u00f6zel bisiklet yollar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bisiklet kullan\u0131m\u0131n\u0131 te\u015ffik eden bu yenilikler ve bisiklet end\u00fcstrisindeki geli\u015fmelerin destekleri ile 1980 lerin ortalar\u0131nda Amerika’da yakla\u015f\u0131k olarak 82 milyon bisiklet kullan\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n

Yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce icat edilen bisiklet’in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir araba fiyat\u0131na sat\u0131lanlar\u0131 bile bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bisikleti kim icat etti? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lanlar\u0131n atas\u0131 say\u0131labilecek\u00a0 ilk bisiklet 1839 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de\u00a0 Dumfries b\u00f6lgesinde, Courthill kasabas\u0131nda demircilik yapan \u0130sko\u00e7ya’l\u0131 Kirkpatrick Macmillan taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. \u0130skeleti tamamen tahtadan olu\u015fan bu bisiklet…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8465,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[201,2473,1247,2474,2475,2476,1248,1249],"class_list":["post-263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi","tag-bisiklet","tag-bisiklet-kim-icat-etti","tag-bisikleti-kim-icat-etti","tag-bisikleti-kim-icat-etti-kisaca","tag-bisikleti-kim-nerede-icat-etti","tag-bisikleti-kim-nezaman-icat-etti","tag-bisikletin-icadi","tag-bisikletin-tarihi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/263"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=263"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11607,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/263\/revisions\/11607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}