Bir devletin, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan\u00a0ba\u015fka halklar \u00fczerinde onlar\u0131n r\u0131z\u00e2s\u0131 olmaks\u0131z\u0131n denetim kurmay\u0131 gaye edinen politikas\u0131. Kelime olarak\u00a0yeni olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, uygulamas\u0131 olduk\u00e7a eskidir. Hatt\u00e2 bu kavram\u0131 M.\u00d6. 1675 civ\u00e2r\u0131nda Firavunlar\u0131n\u00a0id\u00e2resinden M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 alan ve id\u00e2re eden Hyksos \u0130mparatorlu\u011funa kadar uzatmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u0131k\u00a0kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131na B\u00fcy\u00fck Britanya Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131ldaki meclis tart\u0131\u015fmalar\u0131nda rastlan\u0131lmaktad\u0131r. Joseph\u00a0Chamberlain gibi b\u00e2z\u0131 ki\u015filer, id\u00e2re edilen yerlerde mahall\u00ee id\u00e2re kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 olmu\u015flar ve\u00a0kendilerini \u201cemperyalist\u201d olarak isimlendirmi\u015flerdir.<\/p>\n
Emperyalizm; asker\u00ee, siy\u00e2s\u00ee, ekonomik ve d\u00een\u00ee \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fmi\u015ftir. Genellikle bu t\u00fcr
\n\u015fartlar\u0131n ber\u00e2ber g\u00f6r\u00fclmesiyle, emperyalizm ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, politik g\u00fcc\u00fcn
\ngeni\u015fletilmek istenmesi, ham madde ve tabi\u00ee kaynaklar\u0131n elde edilip i\u015fletilmesi veya kendi \u00fclkesine
\nta\u015f\u0131nmas\u0131 ve kendi \u00fcr\u00fcnlerini satacak yeni pazarlar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama, ba\u015fka \u00fclkelerin bunlar\u0131
\nelde etmesini \u00f6nleme, kendi halk\u0131n\u0131n yerle\u015fmesi ve bu s\u00fbretle \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in yeni pazarlar sa\u011flama
\nsebepleri gelmektedir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, ABD\u2019nin b\u00e2z\u0131 politikalar\u0131n\u0131 ekonomik emperyalizm olarak tan\u0131mak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130ngiltere
\nise geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelere \u201cmedeniyet\u201di g\u00f6t\u00fcrmek bah\u00e2nesiyle \u0130ngiliz emperyalizmini do\u011furmu\u015ftur. \u015eanl\u0131
\nbir ge\u00e7mi\u015fe ve saf bir se\u00e7ilmi\u015f \u0131rka s\u00e2hip olduklar\u0131n\u0131 iddi\u00e2 eden Japonya, \u0130talya ve Almanya da
\n1930\u2019larda emperyalist politikalar\u0131n\u0131 tesis etmi\u015flerdi. Di\u011fer bir t\u00fcr emperyalist politika olan kom\u00fcnizm
\nise insanl\u0131\u011fa parlak bir gelecek getirece\u011fi hay\u00e2li ile Sovyetler Birli\u011fi taraf\u0131ndan uygulanm\u0131\u015f fakat
\n1990\u2019dan \u00eetib\u00e2ren iflas etmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00e2rih\u00ee geli\u015fim: Emperyalizmin t\u00e2rih\u00ee geli\u015fimini, bat\u0131 d\u00fcny\u00e2s\u0131nda genellikle \u00fc\u00e7 devrede incelemek
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Roma\u0130mparatorlu\u011fundan \u00f6nceye inmektedir. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcm 15. y\u00fczy\u0131la kadar
\norta\u00e7a\u011f devresi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devre ise, ke\u015fiflerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 15. y\u00fczy\u0131ldan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar olan d\u00f6nemdir.
\n\u0130lk\u00e7a\u011flar emperyalizmi: Makedonya Kral\u0131\u0130skender\u2019den \u00f6nce bulunan emperyalist devletler, M\u0131s\u0131r,
\n\u00c2sur, B\u00e2bil ve\u0130ran \u0130mparatorluklar\u0131d\u0131r. Yeni krall\u0131k olarak bilinen M\u0131s\u0131r \u0130mparatorlu\u011fu a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 M.\u00d6.
\n1850\u2019den 1090\u2019a kadar devam etmi\u015ftir. Bu imparatorluk Nil Nehri havzas\u0131ndan F\u0131rat Nehrine kadar
\nuzanmaktayd\u0131. \u00c2sur \u0130mparatorlu\u011fu ise 911-612 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, Yeni B\u00e2bil 625-538 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda,
\n\u0130ran \u0130mparatorlu\u011fu ise yakla\u015f\u0131k 546-330 aras\u0131nda varl\u0131k g\u00f6stermi\u015flerdir. \u0130skender (M.\u00d6. 356-323)
\nbunlardan daha b\u00fcy\u00fck bir imparatorluk kurmu\u015ftu. K\u0131sa bir m\u00fcddet devam etmesine kar\u015f\u0131l\u0131k,
\n\u0130skender\u2019in d\u00f6neminde imparatorluk, Yunanistan\u2019dan, M\u0131s\u0131r\u2019a ve Hindistan\u2019a kadar uzanmaktayd\u0131.
\nRoma \u0130mparatorlu\u011fu, M.\u00d6. 2. y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131 Akdeniz\u2019deki Kartaca \u0130mparatorlu\u011fu ve Yunan
\n\u0130mparatorlu\u011funu yenerek \u0130ngiltere\u2019den Dicle Nehrine kadar uzanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Orta\u00e7a\u011f emperyalizmi: Roma d\u00fc\u015f\u00fcncesinden etkilenen orta\u00e7a\u011f bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde d\u00fcny\u00e2y\u0131 kilisenin
\nkontrol\u00fc alt\u0131nda birle\u015ftirmek yatmaktayd\u0131. Bu, k\u0131sa bir m\u00fcddet i\u00e7in M.S. 9. y\u00fczy\u0131lda, \u015earlman
\n(1471-1528) taraf\u0131ndan Kutsal Roma\u0130mparatorlu\u011fu olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Ancak kendi \u00f6l\u00fcm\u00fcyle
\npar\u00e7alanmalar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Orta\u00e7a\u011fda pek\u00e7ok imparatorluk d\u00eeni b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme g\u00e2yesiyle kurulmu\u015ftu.
\nBu g\u00e2ye i\u00e7in yap\u0131lan Ha\u00e7l\u0131 seferleri bir emperyalist sava\u015f serisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Ha\u00e7l\u0131lar
\nemperyalist duygular\u0131n\u0131n yerine getirilmesi i\u00e7in Anadolu ve Ortado\u011fu\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 korkun\u00e7
\nzul\u00fcmler yapt\u0131lar. Daha sonra mill\u00ee devletlerin kurulmas\u0131, emperyalist \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin birbirlerine g\u00f6re
\ndurumlar\u0131n\u0131 kendi hes\u00e2b\u0131na iyile\u015ftirmesi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu aradaorta\u00e7a\u011fda kurulan Osmanl\u0131
\nDevletini emperyalist imparatorluklardan ay\u0131ran fark\u0131 i\u015f\u00e2ret etmek yerinde olur. Emperyalist
\nimparatorluklarda id\u00e2re d\u00e2im\u00e2 d\u0131\u015fardan olmu\u015f ve id\u00e2re edilen yerli halk\u0131n haklar\u0131 ellerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.
\n\u00d6zellikle bu, \u0130ngiliz id\u00e2resinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Osmanl\u0131lar ise, id\u00e2re alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde, mahall\u00ee
\nte\u015fkil\u00e2tlara \u00f6nem vermi\u015fler ve id\u00e2renin b\u00f6lge halk\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Bu
\nb\u00f6lgelerde yeti\u015fip Osmanl\u0131 Devletinin en \u00f6nemli mevkilerine kadar gelmek m\u00fcmk\u00fcn olmaktayd\u0131. Ayr\u0131ca
\nOsmanl\u0131 Devletinin kendi id\u00e2resinde bulunanlara e\u015fit vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 vermesi, din, inan\u00e7, e\u011fitim,
\n\u00f6\u011fretim, ib\u00e2det ve ekonomik h\u00fcrriyet tan\u0131mas\u0131, emperyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye ba\u011fda\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan
\nbir uygulama idi.<\/p>\n
Modern emperyalizm: Bunu da d\u00f6rt safhada incelemek gerekir:
\n1. \u0130lk emperyalist g\u00fc\u00e7ler: Bunlar \u0130spanya ve Portekiz olup, 15 ve 16. y\u00fczy\u0131llarda \u00e7ok faaliyet
\ng\u00f6sterdiler. \u0130spanya esas olarak m\u00fccevher ve haz\u00eeneye ilgi duydu\u011fundan yeni koloniler kurarak,
\nMeksika, Orta ve G\u00fcney Amerika\u2019daki yerlileri id\u00e2resi alt\u0131na ald\u0131. Ancak 1588\u2019de Armada\u2019da \u0130ngilizlere
\nyenilmesiyle bir gerileme devrine girdi. Bu t\u00e2rihte \u0130ngiltere de bir emperyalist g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
\nPortekiz ise ayn\u0131 zamanda tic\u00e2rete ilgi duymaktayd\u0131. Ancak 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda \u00f6nemli bir
\nemperyalist g\u00fc\u00e7 oldu. Brezilya ve Afrika\u2019n\u0131n bat\u0131 ve do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131nda koloniler kurdu. Daha sonra
\nSeylan, \u0130ran, Hindistan, Hindi\u00e7in ve Malaya\u2019ya oradaki Portekizli ve yerlileri id\u00e2re etmek i\u00e7in asker
\ng\u00f6nderdi.<\/p>\n
Bu devrede \u0130spanya ve Portekiz, d\u00fcny\u00e2n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerindendi. Ancak daha sonra \u00f6nemlerini
\nkaybettiler. \u0130ngiltere\u2019nin denizci bir devlet olarak kuvvet kazanmas\u0131 sonucu, \u0130spanya etkisini ve s\u00e2hib
\noldu\u011fu topraklar\u0131 yava\u015f yava\u015f kaybetti. Ancak, etkisi 19. y\u00fczy\u0131la kadar s\u00fcrd\u00fc. 1898\u2019deki i\u00e7 sava\u015flar
\nsonucu \u0130spanya, Amerika\u2019daki topraklar\u0131n\u0131 ve Filipinleri kaybederken, Portekiz\u2019in \u00f6nemli kolonilerinden
\nolan Brezilya istikl\u00e2lini \u00eel\u00e2n etti.<\/p>\n
2. \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Hollanda emperyalizmi: On yedinci ve on sekizinci y\u00fczy\u0131llarda \u0130ngiltere, Fransa
\nve Hollanda yeni g\u00fc\u00e7ler olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Deniz g\u00fcc\u00fc olan Hollanda, tic\u00e2rete ilgi duymaktayd\u0131. On
\nyedinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Endonezya\u2019y\u0131 alan Hollanda, daha sonra Afrika, Karaibler ve Kuzey
\nAmerika\u2019da toprak s\u00e2hibi oldu. Co\u011fraf\u00ee olarak k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 ve n\u00fcf\u00fbsunun azl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, \u00f6nemli bir
\nasker\u00ee g\u00fc\u00e7 olamad\u0131.\u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131n\u0131n nih\u00e2yetinde meydana gelen \u00e7ok kanl\u0131 bir sava\u015f sonucu
\nEndonezya\u2019y\u0131 terk etmek zorunda kald\u0131. On yedinci ve on sekizinci y\u00fczy\u0131llardakiFrans\u0131z ve \u0130ngiliz
\nd\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 b\u00e2z\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara sebeb oldu. Fransa, bir hava g\u00fcc\u00fc olarak Kuzey Amerika, Afrika,
\nOrtado\u011fu, Hindistan ile Uzakdo\u011fu\u2019yu etkisi alt\u0131na ald\u0131. Buna paralel olarak \u0130ngiltere de ham madde
\nkaynaklar\u0131na ilgi duydu. Bu sebepten \u00f6zellikle Uzakdo\u011fu\u2019da, aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kt\u0131. Kuzey
\nAmerika ve Hindistan\u2019daki pek\u00e7ok topra\u011f\u0131n\u0131 \u0130ngiltere\u2019ye kapt\u0131ran Fransa, Hindi\u00e7in\u2019i ve Kuzey
\nAfrika\u2019daki tesirini muh\u00e2faza etti. \u0130ngiliz n\u00fcf\u00fbzunu zay\u0131flatmak i\u00e7in Fransa, Amerika\u2019ya istikl\u00e2l
\nm\u00fcc\u00e2delesinde yard\u0131m etti. Napolyon\u2019un yenilgiye u\u011framas\u0131 sonucu (1812-1815), Fransa, 20. y\u00fczy\u0131la
\nkadar deniza\u015f\u0131r\u0131 topraklara s\u00e2hib olmas\u0131na ra\u011fmen, g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmeye ba\u015flad\u0131.
\n30 May\u0131s 1814\u2019teki Viyana Kongresinden sonra, \u0130ngiltere d\u00fcny\u00e2daki en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
\nS\u00e2hib oldu\u011fu topraklar Kanada, Yeni Zelanda, Avustralya, Seylan, Malaya, Birmanya, Hindistan
\nveG\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ine almaktayd\u0131. Ortado\u011fu da etki s\u00e2has\u0131na d\u00e2hil
\nbulunmaktayd\u0131. \u0130nsanlar\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131z politik karakteri, kendisinin denizci bir devlet olmas\u0131 sonucu<\/p>\n
\u0130ngiltere, 19 ve 20. y\u00fczy\u0131llarda d\u00fcny\u00e2 siy\u00e2setinde \u00f6nemli rol oynad\u0131.
\nBu g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131nda ba\u015fka bir g\u00fc\u00e7 de Osmanl\u0131 Devletiydi. Ancak Osmanl\u0131lar yukar\u0131da zikredilen
\nAvrupa devletleri gibi emperyalist bir g\u00fc\u00e7 de\u011fildi. Emperyalizmde toprak ve tesir s\u00e2has\u0131n\u0131n
\ngeni\u015fletilmesi bulunmaktad\u0131r. Ancak bu i\u015flemde al\u0131nan topraklardaki yerli halk hi\u00e7bir zaman id\u00e2r\u00ee i\u015flere
\nd\u00e2hil edilmemekteydi. D\u0131\u015far\u0131dan emperyalist g\u00fcc\u00fcn temsilcisi olarak gelen id\u00e2reciler de kararlar\u0131n\u0131
\nal\u0131rken, yerli halk\u0131n de\u011fil, emperyalist g\u00fcc\u00fcn menfaatleri do\u011frultusunda veriyorlard\u0131. Osmanl\u0131larda ise,
\ndurum farkl\u0131 olmu\u015ftur. Mahall\u00ee id\u00e2relere \u00f6nem veren Osmanl\u0131lar, id\u00e2reci olarak yerli halk\u0131n se\u00e7ti\u011fine
\n\u00eetib\u00e2r etmi\u015fler ve onlar\u0131n, devletin genel siy\u00e2setleriyle ters d\u00fc\u015fmeyen kararlar\u0131n\u0131 sayg\u0131 ile
\nkar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r. Hatt\u00e2, yerli halktan, M\u00fcsl\u00fcman olup, Osmanl\u0131lar\u0131n merkez\u00ee id\u00e2resinde \u00f6nemli
\ng\u00f6revlere gelenlere s\u0131k s\u0131k rastlanmaktad\u0131r. Bu sebeptendir ki, M\u00fcsl\u00fcman olmam\u0131\u015f yerlerden
\nOsmanl\u0131lar \u00e7ekildi\u011finde geri b\u0131rakt\u0131klar\u0131 iz, eserlerinden ib\u00e2ret olmu\u015f, Avrupa devletleri gibi yerli
\nhalktan kendi menfaatlerini koruyan bir z\u00fcmreyi geride b\u0131rakmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
3. Yeni emperyalist g\u00fc\u00e7ler: 1880\u2019den \u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131na kadar olan d\u00f6nemde Bel\u00e7ika, Almanya,
\nABD, \u0130talya ve Japonya gibi yeni g\u00fc\u00e7ler do\u011fmu\u015ftur. Pek\u00e7ok topraklar\u0131n eski g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan
\npayla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6ren yeni g\u00fc\u00e7ler, yeni topraklar ararken, eskilerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015flerdir.
\nOtto von Bismark\u2019\u0131n id\u00e2resi alt\u0131nda emperyalist g\u00fc\u00e7 olan Almanya 1880\u2019den sonra deniz a\u015f\u0131r\u0131 topraklar\u0131
\nelde etmeye ba\u015flad\u0131. Ancak Birinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131nda yenilmesiyle bu topraklar\u0131 kaybetti. Hitler\u2019in
\nid\u00e2resi alt\u0131nda Alman emperyalizmi, tekrar canland\u0131, Avusturya ve \u00c7ekoslovakya\u2019y\u0131 i\u015fg\u00e2l etti. Ancak
\n\u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131ndaki yenilgisiyle b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kaybetti.<\/p>\n
Libya\u2019y\u0131 kontrol alt\u0131na alan \u0130talya, daha sonra Habe\u015fistan\u2019\u0131 ve Arnavutluk\u2019u i\u015fg\u00e2l etti. Eski Roma
\nimparatorlu\u011fu hay\u00e2liyle Almanya ile ber\u00e2ber Fransa\u2019ya sald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Japon emperyalizmi, 1894-1895\u2019deki \u00c7in-Japon Sava\u015f\u0131 ile ba\u015flad\u0131. Japonya, Kore ve Tayvan\u2019\u0131 i\u015fg\u00e2l
\nederek, Man\u00e7urya\u2019ya ilerledi. ABD\u2019yi Uzakdo\u011fu\u2019dan atmaya \u00e7al\u0131\u015fan Japonya\u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131nda
\nyenilgiye u\u011frad\u0131.<\/p>\n
Son zamanlarda emperyalist g\u00fc\u00e7 olarak \u00e7\u0131kan ABD; Porto Riko, Guam ve Filipinleri elde etti. Daha
\nsonra 1867\u2019de Alaska\u2019y\u0131 ve 1898\u2019de Hawai\u2019yi s\u0131n\u0131rlar\u0131na d\u00e2hil etti.<\/p>\n
4. \u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131ndan sonra: \u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131ndan sonra eski emperyalist g\u00fc\u00e7ler
\nkolonilerine istikl\u00e2llerini verdiler. Ancak bu arada yeni ve b\u00fcy\u00fck iki emperyalist g\u00fc\u00e7 do\u011fdu. Sovyetler
\nBirli\u011fi ve \u00c7in Halk Cumh\u00fbriyeti. 1939\u2019da Sovyetler, Almanya ile Do\u011fu Avrupa\u2019daki tesir alanlar\u0131
\n\u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131lar. Ancak, Almanya\u2019n\u0131n, Polonya\u2019ya sald\u0131rmas\u0131yla Sovyetler, Polonya,
\nEstonya, Letonya ve Litvanya\u2019y\u0131 i\u015fg\u00e2l ederken, Finlandiya\u2019n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kendi topraklar\u0131na katt\u0131.
\n\u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131ndan sonra Sovyetler, Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde kukla devletler kurup, bunlar\u0131n
\ndev\u00e2m\u0131 i\u00e7in d\u00e2im\u00e2 i\u015fgalci Sovyet askerleri bulundurdular. Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve
\nPolonya bu devletlerin ba\u015f\u0131nda gelenleridir.<\/p>\n
Daha sonra bunlara Do\u011fuAlmanya ve \u00c7ekoslovakya da kat\u0131ld\u0131. \u00d6nceleri i\u015fg\u00e2lci durumunda bulunan
\nSovyetler, 1950\u2019lerden sonra taktik de\u011fi\u015ftirerek, yeti\u015ftirdikleri yerli kom\u00fcnistlerle s\u00f6m\u00fcrgelerini
\ngeni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
Kom\u00fcnist fikre g\u00f6re emperyalizm, kapitalizmin son devresidir. Buna g\u00f6re biriken kapital, \u00fclkede yat\u0131r\u0131m
\nyapamay\u0131nca, daha az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere d\u00f6necek ve onlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge h\u00e2line getirecektir. En son
\ndevrede ise bu \u00fclke menfaatlerini korumak i\u00e7in s\u00f6m\u00fcrgeye asker\u00ee m\u00fcd\u00e2halede bulunacakt\u0131r. Ancak
\nt\u00e2rih\u00ee geli\u015fim bunu do\u011frulamad\u0131. Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler, s\u00f6m\u00fcrgelerine istikl\u00e2l verip ve id\u00e2reyi yeti\u015fen yerli
\nz\u00fcmreye b\u0131rakt\u0131klar\u0131 h\u00e2lde, Sovyetler Birli\u011fi, Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde 1980\u2019lerde Polonya\u2019da oldu\u011fu
\ngibi, en basit h\u00fcrriyet fikrinin do\u011fmas\u0131ndan bile ku\u015fkuland\u0131. Fakat 1989 senesinden \u00eetib\u00e2ren
\naz\u0131nl\u0131klarda Milliyet fikirleri geli\u015ferek; \u00c2zerbaycan, Ermenistan, Kazakistan ve G\u00fcrcistan\u2019da \u00e7at\u0131\u015fmalar,
\ng\u00f6steriler ba\u015flad\u0131. Sovyet id\u00e2recileri b\u00fct\u00fcn \u00e7abalara ra\u011fmen bunlar\u0131 \u00f6nleyememektedir.
\nK\u00fclt\u00fcr emperyalizmi: Emperyalizm, son y\u0131llarda di\u011fer \u00e7e\u015fitlerinin yan\u0131s\u0131ra k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi
\n\u015feklinde de tatbik edilir oldu. Bu emperyalizm \u00e7e\u015fidinde milletlerin din, inan\u00e7, \u00f6rf, \u00e2det, gelenek,
\ng\u00f6renek, dil, zevk, sanat ve ahl\u00e2k gibi \u00fcst de\u011ferleri hedef al\u0131nmaktad\u0131r. K\u00fclt\u00fcr emperyalizminin tatbik
\nedildi\u011fi milletler yava\u015f yava\u015f ve ustaca tertiplenmi\u015f uzun v\u00e2deli organizasyonlarla, mill\u00ee, m\u00e2nev\u00ee, t\u00e2rih\u00ee,
\nahl\u00e2k\u00ee ve bed\u00ee\u00ee de\u011ferlerinden kopar\u0131larak dejenere edilmekte, kendilerine telkin edilen h\u00e2kim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn
\netkisi alt\u0131nda benliklerini kaybetmi\u015f nesiller meydana getirilmektedir. B\u00f6ylece milletlerin hak\u00eek\u00ee varl\u0131klar\u0131
\nsona erdirilerek uydu topluluklar ve insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 meydana getirilmek istenmektedir. Bunun net\u00eecesi
\nolarak siy\u00e2s\u00ee ve ekonomik emperyalizm kolayca, sava\u015fs\u0131z, herhangi bir direnme ve kar\u015f\u0131 koyma
\nolmadan, uzun v\u00e2deli bir \u015fekilde yerle\u015ftirilmek istenmektedir.<\/p>\n
Bu noktadan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her ge\u00e7en g\u00fcn d\u00fcny\u00e2da k\u00fclt\u00fcr sava\u015flar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitlendi\u011fi ve
\n\u015fiddetlendi\u011fi m\u00fc\u015f\u00e2hade edilmektedir. D\u00fcny\u00e2da bir \u00e7ok \u00fclke, bilhassa kom\u00fcnist blok \u00fclkeleri ve b\u00e2z\u0131
\nkapitalist \u00fclkeler taraf\u0131ndan, k\u00fclt\u00fcr emperyalizminin pen\u00e7esi alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve dejenere edilmi\u015f olarak
\nde\u011ferlendirilmektedir. Bu milletler kay\u0131p milletler, k\u00fclt\u00fcrleri de t\u00e2rihe kar\u0131\u015fm\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrler olarak
\nisimlendirilmektedir.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr emperyalizminin yak\u0131n t\u00e2rihteki en \u0131srarl\u0131 ve devaml\u0131 uygulamas\u0131 kilise taraf\u0131ndan ortaya konan
\nve dev\u00e2m ettirilenidir. Kilisenin kontrolu alt\u0131nda \u00f6zel olarak kurulan misyoner te\u015fkil\u00e2tlar\u0131, misyoner
\nokullar\u0131 ve buralarda yeti\u015ftirilen misyonerler, d\u00fcny\u00e2n\u0131n her taraf\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc v\u00e2s\u0131ta ile faaliyetlerini
\ns\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00e2z\u0131 Afrika veAsya kab\u00eeleleri \u00fcst\u00fcnde k\u0131sm\u00ee ba\u015far\u0131lar\u0131na ra\u011fmen,
\nbilhasa \u0130sl\u00e2m \u00fclkelerinde hi\u00e7 muvaffak olamamalar\u0131, yeni us\u00fbl ve tertipleri do\u011furmu\u015ftur. Bunlar
\naras\u0131nda k\u00fclt\u00fcr emperyalizmine t\u00e2bi tutulan \u00fclkelerin e\u011fitim m\u00fcesseselerine, tedris\u00e2t programlar\u0131na,
\nders kitaplar\u0131na ve e\u011fitim \u015fekillerine tesir ederek, arzu ettikleri fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve anlay\u0131\u015flar\u0131 gen\u00e7
\nnesillere empoze etmek en \u00e7ok kullan\u0131lan yol olmu\u015ftur. Bir\u00e7ok \u00fclkede tatbik edilen bu vahim tertibe
\ne\u011fitim reformu, yenilik, ilericilik, devrim ve buna benzer isimler verilerek ger\u00e7ek maksad\u0131n sinsice
\ngizlendi\u011fi m\u00fc\u015f\u00e2hede edilmektedir. B\u00f6ylece yar\u0131 ayd\u0131nlar ve kozmopolit nesiller meydana
\ngetirilmektedir. Ayr\u0131ca son y\u0131llarda ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir s\u00fcratle geli\u015fen ve yeni yeni sistem ve cihazlarla
\n\u00e7e\u015fitlenen haberle\u015fme v\u00e2s\u0131talar\u0131 (veya di\u011fer ad\u0131yla kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131) bu t\u00fcr k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi
\ntatbik\u00e2tlar\u0131n\u0131n en ucuz, en rahat ve en verimli \u00e2leti olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda kitap,
\ngazete, mecmua, sinema filmi, tiyatro, plaklar, TV filmleri, video kasetler ve radyo yay\u0131nlar\u0131 en
\nme\u015fhurlar\u0131 ve en tesirlileridir. Bu v\u00e2s\u0131talar yoluyla se\u00e7ilen konu \u00fcst\u00fcnde telkin edilmek istenen fikir,
\nd\u00fc\u015f\u00fcnce ve anlay\u0131\u015flar devaml\u0131 ve \u00e7e\u015fitli cepheleriyle tekrar edilmekte, insanlara c\u00e2zip gelen \u015feyler
\naras\u0131nda hissettirilmeden benimsetilmektedir. Bunun net\u00eecesi olarak \u00e7ok k\u0131sa bir zaman sonra bu
\ntelkinlere muhatab olanlar\u0131n hal ve hareketleri, giyini\u015fleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, anlay\u0131\u015flar\u0131, hatt\u00e2 ib\u00e2det ve
\ninan\u00e7lar\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler meydana gelerek k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi yolunu tutanlar maksatlar\u0131na
\nkavu\u015fmu\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr emperyalizminin d\u00fcny\u00e2 \u00e7ap\u0131ndaki bir di\u011fer tatbikat\u00e7\u0131s\u0131 da siyonist te\u015fkil\u00e2tlar olarak
\ng\u00f6r\u00fclmektedir. Kayna\u011f\u0131n\u0131 Yah\u00fbd\u00ee inan\u00e7lar\u0131ndan alan b\u00e2z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve sistemler, \u00e7e\u015fitli isimler alt\u0131nda
\nb\u00fct\u00fcn d\u00fcny\u00e2ya yay\u0131lm\u0131\u015f kurulu\u015flar kanal\u0131 ve eliyle insanlara empoze edilmektedir. Bu faaliyetlerin
\nes\u00e2s\u0131n\u0131, dinleri ortadan kald\u0131rmak ve \u00e7e\u015fitli yollarla mill\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee benlikleri unutturulmu\u015f insanlar\u0131
\nYah\u00fbd\u00ee \u0131rk\u0131na hizmet eder h\u00e2le getirmek te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr emperyalizmi \u00fcst\u00fcnde en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan \u00fclkeler aras\u0131nda kom\u00fcnist blok \u00fclkeleri, \u0130ngiltere ve ABD
\nzaman\u0131m\u0131zda en ba\u015fta yer almaktad\u0131r. \u0130ngilizler, h\u00e2kim olduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0130sl\u00e2m memleketlerinde
\nyapt\u0131klar\u0131 gibi, \u0130sl\u00e2m \u00e2limlerini, \u0130sl\u00e2m kitaplar\u0131n\u0131, \u0130sl\u00e2m mekteplerini yok ettiler. Tam din cahili, ahl\u00e2k
\nyoksunu, t\u00e2rihine d\u00fc\u015fman gen\u00e7lik yeti\u015ftirdiler. \u0130ngilizler h\u00e2kim olduklar\u0131 \u0130sl\u00e2m memleketlerinde e\u011fitim
\nveren mektepleri kapat\u0131rken kendi k\u00fclt\u00fcrlerini yayan k\u0131z ve erkek kolejleri a\u00e7t\u0131lar. Bu kolejlerde
\ntalebelerin babalar\u0131n\u0131n dinlerine, ecdadlar\u0131n\u0131n \u00f6rf, \u00e2det ve ahl\u00e2klar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k duyacak \u015fekilde
\nbeyinlerini y\u0131kad\u0131lar. Tanzim\u00e2ttan sonra ayn\u0131 uygulama T\u00fcrkiye\u2019de de kendini g\u00f6sterdi.
\n\u0130ngilizler bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerini h\u00e2kim olduklar\u0131 \u00fclkelerde bizzat kendileri y\u00e2hut piyonlar\u0131 olan ki\u015filerle tatbik
\nettirirler. Hindistan, Ortado\u011fu \u00fclkeleri ve T\u00fcrkiye bunlara misaldir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla birlikte haberle\u015fme
\nv\u00e2s\u0131talar\u0131n\u0131, bas\u0131n-yay\u0131n organlar\u0131n\u0131 ve di\u011fer \u00e2letleri en y\u00fcksek oranda kullanarak kendi arzular\u0131na
\nuygun insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 meydana getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu insanlar\u0131 dinlerinden, dillerinden, mill\u00ee
\nk\u0131ymet ve ahl\u00e2k\u00ee de\u011ferlerinden, d\u00fcnyay\u0131, hay\u00e2t\u0131 kendi k\u00fclt\u00fcrlerine uygun olarak anlay\u0131\u015flar\u0131ndan
\ntam\u00e2men koparmay\u0131 hedef almaktad\u0131rlar. Hatt\u00e2 bu i\u015fi \u00e7ok ileri derecelere vard\u0131rarak beyin y\u0131kama
\nnoktas\u0131na dayand\u0131rd\u0131klar\u0131, beyinleri \u00e2det\u00e2 programlanm\u0131\u015f robot insan ve insan topluluklar\u0131n\u0131 hedef
\nald\u0131klar\u0131 ve bunda yer yer muvaffak olduklar\u0131 da g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Kom\u00fcnist blok \u00fclkelerinin k\u00fclt\u00fcr emperyalizminin temelini, materyalist felsefenin esaslar\u0131n\u0131 d\u00fcny\u00e2ya
\nyaymak ve h\u00e2kim k\u0131lmak te\u015fkil etmektedir. Bu esaslar; Allahs\u0131zl\u0131k, dinsizlik, hi\u00e7bir ahl\u00e2k\u00ee de\u011fere
\ninanmamak, mill\u00ee \u00f6rf ve \u00e2detlerden uzakla\u015fmak, vatan, bayrak, n\u00e2mus, \u00f6zel m\u00fclkiyet gibi mefhumlar\u0131
\nreddetmek, \u00e2ile m\u00fcessesesini ortadan kald\u0131rmak, dilleri ve mill\u00ee k\u00fclt\u00fcrleri yok etmek \u015feklindedir. K\u0131saca
\nemperyalizmin g\u00e2yesi \u015fu \u00fc\u00e7 kelimedir: Par\u00e7ala, h\u00e2kim ol ve sonra b\u00fcsb\u00fct\u00fcn boz.<\/p>\n
Son y\u0131llarda her ge\u00e7en g\u00fcn yayg\u0131nla\u015fan ve \u00e7e\u015fitlenen haberle\u015fme v\u00e2s\u0131talar\u0131 sebebiyle k\u00fclt\u00fcr
\nemperyalizmine her fert tek tek muh\u00e2tab olma durumuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bu husus, milletler i\u00e7in \u00e7ok
\nb\u00fcy\u00fck bir tehlike te\u015fkil etmektedir. Bu bak\u0131mdan dinlere, ins\u00e2n\u00ee de\u011ferlere ve meden\u00ee faz\u00eeletlere sayg\u0131l\u0131
\nve ba\u011fl\u0131 milletler bu tehlikeye kar\u015f\u0131 tedbirler almakta, kendi din, inan\u00e7, ib\u00e2det, \u00f6rf, \u00e2det, dil, ahl\u00e2k ve
\nsanat de\u011ferlerini titizlikle muh\u00e2faza etmeye ve yeni yeti\u015fen nesillere aktarmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Gerek
\nbat\u0131 kaynakl\u0131 ve gerekse kom\u00fcnist bloktan gelen k\u00fclt\u00fcr emperyalizminin s\u0131zmaya ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmaya
\n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\u0130sl\u00e2m \u00fclkelerinde de \u00e7e\u015fitli tedbirler al\u0131nmaktad\u0131r. Bu tedbirler her ge\u00e7en g\u00fcn artt\u0131r\u0131lmakta,
\nmilletin ve yeni yeti\u015fen nesillerin mill\u00ee, m\u00e2nev\u00ee, ahl\u00e2k\u00ee, t\u00e2rih\u00ee ve bedi\u00ee k\u0131ymetlere s\u00e2hip \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir devletin, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan\u00a0ba\u015fka halklar \u00fczerinde onlar\u0131n r\u0131z\u00e2s\u0131 olmaks\u0131z\u0131n denetim kurmay\u0131 gaye edinen politikas\u0131. Kelime olarak\u00a0yeni olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, uygulamas\u0131 olduk\u00e7a eskidir. Hatt\u00e2 bu kavram\u0131 M.\u00d6. 1675 civ\u00e2r\u0131nda Firavunlar\u0131n\u00a0id\u00e2resinden…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[2273],"class_list":["post-2727","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-toplum","tag-emperyalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2727"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2727"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8190,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2727\/revisions\/8190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}