{"id":295,"date":"2015-03-13T22:53:37","date_gmt":"2015-03-13T20:53:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=295"},"modified":"2015-03-14T22:08:24","modified_gmt":"2015-03-14T20:08:24","slug":"yatagi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=295","title":{"rendered":"Yata\u011f\u0131 kim buldu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yata\u011f\u0131 kim buldu, yata\u011f\u0131 kim icat etti.<\/strong>\u00a0Yatak odas\u0131 ilk kez S\u00fcmer saraylar\u0131nda M.\u00d6. 3500&#8217;lerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Fakat yatak odas\u0131 ve yatak evin reisine aittir, evin erke\u011finin kar\u0131s\u0131, \u00e7ocuklar\u0131, hizmet\u00e7iler, evde bulduklar\u0131 yerde, divan, set veya yerde yatarlar, yast\u0131ktan ba\u015fka e\u015fyalar\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>Eski M\u0131s\u0131rl\u0131larda efendinin yata\u011f\u0131n\u0131n \u00e7evresinde k\u00fc\u00e7\u00fck hollere, e\u015f ve \u00e7ocuklar i\u00e7in daha k\u00fc\u00e7\u00fck yataklar yerle\u015ftirilir.\u00a0D\u00f6\u015fek stili minderler, M.\u00d6, 2500 y\u0131llar\u0131nda M\u0131s\u0131r&#8217;da kullan\u0131l\u0131yordu. Eski Yunanl\u0131lar ve Romal\u0131lar d\u00f6nemlerinde \u015f\u00f6lenlerde \u00fczerine oturmak, geceleri de yatmak i\u00e7in d\u00f6\u015feklerden yararlan\u0131ld\u0131. 1600&#8217;l\u00fc y\u0131llara kadar yatak, yaln\u0131z zenginli\u011fi ve g\u00fcc\u00fc vurgulayan bir sembol niteli\u011findeydi.<\/p>\n<p>Avrupa dillerinde yayg\u0131n olan ve T\u00fcrk\u00e7eye de girmi\u015f olan kanepe, Yunanca sivrisinek anlam\u0131ndaki &#8220;konops&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden gelir; hakl\u0131 olarak insanlar uyuyabilmek i\u00e7in yataktan \u00f6nce cibinli\u011fe \u00f6nem vermi\u015flerdir. Roma&#8217;n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra yatak odas\u0131 da ortadan kalkan \u0130n-anlar bir odada yatarlar, yere serdikleri yataklar\u0131 da i\u00e7i saman doldurulmu\u015f bezlerdir. Ha\u015farattan korunmak i\u00e7in samanlar\u0131n s\u0131k s\u0131k bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Litvanya ve Eski Prusya dillerinde yatak s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bu d\u00f6nemi anlat\u0131r bi\u00e7imde d\u00fcz yer, zemin s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden gelmektedir. Elbette insanlar\u0131n bu d\u00f6nemde gece k\u0131yafetleri de yoktur, sabah ak\u015fam ayn\u0131 elbiselerle yatar kalkarlar. \u0130sko\u00e7 Kral\u0131 Edgar (1075-1107), maddi g\u00fcc\u00fc olan soylulara da yatakta yatmay\u0131 ve z\u0131rhlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda elbiselerini \u00e7\u0131karmay\u0131, gev\u015femesinler diye yasaklam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yayl\u0131 yataklar 18. y\u00fczy\u0131lda \u0130ngiltere&#8217;de \u00fcretilmeye ba\u015flanm\u0131\u015fsa da, silindir b\u0131\u00e7iminde yaylar sorun yaratt\u0131\u011f\u0131 gibi, el yap\u0131m\u0131 bu yataklar pahal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, belirli oteller d\u0131\u015f\u0131nda 1920&#8217;lere kadar yayg\u0131nla\u015famad\u0131. \u0130ngilizcede yatak bug\u00fcn &#8220;spring mattress&#8221;, yani yayl\u0131 \u015filte olarak yerle\u015fmi\u015ftir. &#8220;Mattress&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni eski Frans\u0131zca &#8220;materas&#8221;, Arap\u00e7a &#8220;matrah&#8221;dan gelmektedir. Latince uyku hali, tembellik, hareketsizlik anlatan somnus k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcretilen ve 17. y\u00fczy\u0131ldan beri bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131n\u0131 kazanan Frans\u0131zca &#8220;sommier&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrk\u00e7eye somya olarak girmi\u015f, sa\u011flaml\u0131klanyla Bulgar somyalar\u0131 \u00fcn yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kerevet s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Yunancadan gelmektedir. Karyola ise \u0130talyanca &#8220;carriola&#8221;dan gelir, el arabas\u0131\u00a0demektir, ad\u0131n\u0131 gemicilerin ta\u015f\u0131n\u0131r yataklar\u0131ndan al\u0131r. Ba\u015f ve ayak u\u00e7lar\u0131 i\u015fleri\u0131eli, aynal\u0131 pirin\u00e7 karyolalar\u0131n yerini bug\u00fcn mobilya \u015firketlerinin ah\u015fap yatak odas\u0131 tak\u0131mlar\u0131 alm\u0131\u015f, karyolalar al\u00e7alm\u0131\u015f, ba\u015f ve ayak k\u0131s\u0131mlar\u0131 ise \u00e7o\u011fu modelde ortadan kalkmi\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yelkenli d\u00f6nemde gemicilerin yata\u011f\u0131 olan hamak Amazon ve Orta Amerika adalar\u0131nda K\u0131z\u0131lderililerin yata\u011f\u0131d\u0131r, \u0130spanyollar (hamaca) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yorgan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Uygurcadan (yogurkan) beri T\u00fcrk\u00e7ede izlenebilmektedir. T\u00fcrk\u00e7ede ilg\u0131l\u00ee s\u00f6zc\u00fcklerin etimolojisinden, &#8220;yatgak&#8221;la d\u00f6\u015fek aras\u0131nda i\u015flevsel farkl\u0131l\u0131k oldu\u011fu hissedildi\u011fi gibi, yorgan\u0131n da eskiden sar\u0131n\u0131lan \u00fcstl\u00fck oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130stanbul Kapal\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131&#8217;dan ba\u015flayarak b\u00fct\u00fcn Anadolu&#8217;ya yay\u0131lm\u0131\u015f olan yorganc\u0131lar Trabzon Ma\u00e7ka k\u00f6kenlidir. Yatak odalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kana kadar yer yataklar\u0131 ve y\u00fckl\u00fckler vard\u0131. Bug\u00fcn misafir odas\u0131ndan misafirler i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f dayal\u0131 d\u00f6\u015feli ayr\u0131 yatak odas\u0131 de\u011fil, misafirlerin kabul edildi\u011fi salon anla\u015fil\u0131yor. Misafir odas\u0131n\u0131n te\u015frifat\u0131 de\u011fi\u015fti\u011fi gibi, misafirler de yat\u0131ya kal\u0131rlarsa g\u00fcnd\u00fcz oturduklar\u0131 \u00e7ekyatlarda yatmaktad\u0131rlar. \u00c7ekyatlar y\u00fckl\u00fck g\u00f6revi gord\u00fc\u011fu gibi, mobilya yerine de ge\u00e7mektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yata\u011f\u0131 kim buldu, yata\u011f\u0131 kim icat etti.\u00a0Yatak odas\u0131 ilk kez S\u00fcmer saraylar\u0131nda M.\u00d6. 3500&#8217;lerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Fakat yatak odas\u0131 ve yatak evin reisine aittir, evin erke\u011finin kar\u0131s\u0131, \u00e7ocuklar\u0131, hizmet\u00e7iler, evde bulduklar\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[1836,1835,1837,218],"class_list":["post-295","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-toplum","tag-hamak","tag-karyola","tag-somya","tag-yatak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=295"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4502,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295\/revisions\/4502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}