{"id":3078,"date":"2012-12-13T03:35:08","date_gmt":"2012-12-13T01:35:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=3078"},"modified":"2016-12-25T14:43:12","modified_gmt":"2016-12-25T12:43:12","slug":"kalayi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=3078","title":{"rendered":"Kalay&#8217;\u0131 kim buldu, kim ke\u015ffetti"},"content":{"rendered":"<p>Yumu\u015fak, haddelenebilir (tel ve levha h\u00e2line gelebilir), g\u00fcm\u00fc\u015f\u00a0beyazl\u0131\u011f\u0131nda metalik bir element. T\u00e2rih\u00e7esi m\u00eel\u00e2ttan \u00f6nce 3000 y\u0131llar\u0131na dayan\u0131r. <strong>M\u0131s\u0131r<\/strong>\u2019da ve\u00a0<strong>Mezopotamya<\/strong>\u2019da bronz ala\u015f\u0131m\u0131nda kalay kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00eel\u00e2ttan \u00f6nce 2000 y\u0131llar\u0131nda bak\u0131r orta\u00a0do\u011fuda tam kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde kalay\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Bu tarihlerde kalay, \u0130ran ve Kafkasya\u2019da elde\u00a0ediliyordu.<\/p>\n<p>D\u00fcny\u00e2da Malezya, Bolivya, Tayland, Endonezya,\u00a0Nijerya, Kongo (Kin\u015fasa) ve \u00c7in\u2019de i\u015fletilmesi ekonomik olan kalay yataklar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Filizi i\u00e7inde demir, k\u00fck\u00fcrt, tungsten, nikel, tantalum, arsenik, kur\u015fun, bak\u0131r ve g\u00fcm\u00fc\u015f<br \/>\nbulunur. Bunlar\u0131n giderilmesi i\u00e7in \u00f6nce filiz \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcp suyla y\u0131kan\u0131r. Manyetik olan k\u0131s\u0131m m\u0131knat\u0131s ile<br \/>\nayr\u0131l\u0131r. Kavrulma yoluyla k\u00fck\u00fcrt ve arsenik ayr\u0131l\u0131r. Asitle y\u0131kanarak ve sentezlenerek f\u0131r\u0131nlarda<br \/>\nindirgenme i\u015flemi tamamlan\u0131r. Safla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kademeli olarak ergitme uygulan\u0131r. Ayr\u0131ca hurda<br \/>\ntenekelerden de kalay elde edilir.<\/p>\n<p>\u00c7elik levhalar\u0131n kalayla kaplanmas\u0131nda takriben \u00fcretilen kalay\u0131n % 40\u2019\u0131 kullan\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece<br \/>\nyiyecek ve konserve kaplar\u0131 olan teneke, dald\u0131rma veya elektroliz yoluyla elde edilir. Teneke ve sert<br \/>\nkalaydan yap\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcs veya kullan\u0131m e\u015fyalar\u0131 siyah vernikle kaplanarak s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\nBu maksatla eritilmi\u015f kalay veya kalay-bak\u0131r ala\u015f\u0131m\u0131na dald\u0131r\u0131lan demir veya \u00e7elik teneke levhalar<br \/>\n\u00e7aydanl\u0131k, tepsi ve \u015famdan gibi \u00e7e\u015fitli ev e\u015fyalar\u0131 bi\u00e7iminde i\u015flenirler. Bundan sonra bu malzemeler<br \/>\nbezirya\u011f\u0131, kurutucu maddeler ve boyalarla haz\u0131rlanan siyah vernikle cil\u00e2lan\u0131rlar.<\/p>\n<p>Kalay mekanik olarak zay\u0131f oldu\u011fundan bak\u0131r, kur\u015fun, \u00e7inko, demir, kadmiyum, antimon, nikel, kobalt,<br \/>\ntitan ve zirkonyum ile ala\u015f\u0131m h\u00e2linde kullan\u0131l\u0131r. Kur\u015funlu kalaya lehim denir. \u015eimdi kalay ihtiv\u00e2 etmeyen<br \/>\nve al\u00fcminyum, silisyum, fosfor, mangan vb. gibi elementlerin bak\u0131rla yapt\u0131\u011f\u0131 ikili ala\u015f\u0131mlara bu<br \/>\nelementlerin tuncu denmekle ber\u00e2ber, bronz (tun\u00e7) ismi ile kalay bak\u0131r ala\u015f\u0131m\u0131 hat\u0131rlanmaktad\u0131r.<br \/>\nBronzdaki kalay korozyonu (paslanmay\u0131) \u00f6nlemekte ve bak\u0131r\u0131n mekanik \u00f6zelliklerini iyile\u015ftirmektedir.<br \/>\nBuna antimon da kat\u0131larak makina yataklar\u0131 gibi dayan\u0131kl\u0131 par\u00e7a ve e\u015fyalar\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Kalay-4-klor\u00fcr bile\u015fi\u011fi \u00f6zel kaplama, a\u011fartma, duyarl\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t imali i\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r. Makina ya\u011flar\u0131n\u0131n<br \/>\n\u00f6zelliklerinin \u0131slah\u0131nda, reaksiyonlarda kataliz\u00f6r olarak, ayna yap\u0131m\u0131nda, sabunlardaki parf\u00fcm\u00fc tesbit<br \/>\netmek i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r. Kalay-4-oksit seramik s\u0131rlar\u0131nda, tekstilde ve cam im\u00e2linde i\u015fe yarar.<br \/>\nKalay-2-klor\u00fcr kimyev\u00ee madde, boya, fosfor, polimer \u00fcretiminde indirgeyici olarak ve galvenize edici,<br \/>\nayna s\u0131rlay\u0131c\u0131 ve ya\u011flama ya\u011flar\u0131n\u0131 temizleyici olarak kullan\u0131l\u0131r. Kalay s\u00fclfat boyamada ve kalay<br \/>\nkaplamada kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yumu\u015fak, haddelenebilir (tel ve levha h\u00e2line gelebilir), g\u00fcm\u00fc\u015f\u00a0beyazl\u0131\u011f\u0131nda metalik bir element. T\u00e2rih\u00e7esi m\u00eel\u00e2ttan \u00f6nce 3000 y\u0131llar\u0131na dayan\u0131r. M\u0131s\u0131r\u2019da ve\u00a0Mezopotamya\u2019da bronz ala\u015f\u0131m\u0131nda kalay kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00eel\u00e2ttan \u00f6nce 2000 y\u0131llar\u0131nda bak\u0131r orta\u00a0do\u011fuda tam&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92],"tags":[2138],"class_list":["post-3078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","tag-kalay"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3078"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6582,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3078\/revisions\/6582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}