{"id":3218,"date":"2010-06-15T17:21:08","date_gmt":"2010-06-15T15:21:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=3218"},"modified":"2018-02-25T19:37:21","modified_gmt":"2018-02-25T17:37:21","slug":"kriptoloji-sifrelemeyi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=3218","title":{"rendered":"Kriptoloji \u015eifrelemeyi kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Kriptoloji mesajlar\u0131n\u00a0\u015fifrelendirilmesi\u00a0ve \u015fifrelendirilmi\u015f\u00a0mesajlar\u0131n\u00a0\u00e7\u00f6z\u00fclmesi bilimidir. Kriptoloji, gizli haberle\u015fmenin ilmidir. Birbirine z\u0131t iki b\u00f6l\u00fcmden ib\u00e2rettir. Dost\u00a0haberle\u015fmesinin ve d\u00fc\u015fman haberle\u015fmesinin anla\u015f\u0131lmas\u0131. Birinci k\u0131s\u0131m, haberle\u015fme bilgilerinin\u00a0istenmeyen kimseler taraf\u0131ndan elde edilmesini \u00f6nler. Burada haberle\u015fmenin \u015fifrelendirilmesi veya\u00a0elde edilmesini \u00f6nleme bak\u0131m\u0131ndan h\u0131zl\u0131 iletilmesi gibi metodlar kullan\u0131l\u0131r. Kar\u015f\u0131 haberle\u015fmenin\u00a0anla\u015f\u0131lmas\u0131 ise, \u00e7e\u015fitli \u015fifre \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc metodlar\u0131na s\u00e2hiptir.<\/p>\n<p>Genellikle \u00fclkeler aras\u0131nda bilhassa harp zaman\u0131nda ve d\u0131\u015f siy\u00e2setin tesbitinde\u00a0\u00f6nemli bir haber kayna\u011f\u0131d\u0131r. T\u00e2rihte en me\u015fhur \u00f6rneklerden biri Zimmermann Telgraf\u0131\u2019d\u0131r. Ozaman\u0131n\u00a0Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Arthur Zimmermann, \u00e7ekti\u011fi 17 Ocak 1917 t\u00e2rihli bu telgrafla Meksika\u2019ya, ABD\u00a0ile sava\u015fa girdi\u011finde Texas, New Mexico ve Arizona eyaletlerini teklif etmekteydi. \u0130ngiltere bu telgraf\u0131\u00a0ele ge\u00e7irip ABD\u2019ye iletmi\u015f ve bir ay sonra da ABD harbe kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Kriptoloji, ayr\u0131ca ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar ve at yar\u0131\u015flar\u0131nda kumar oynayanlar taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, n\u00e2dir de\u00a0olsa tic\u00e2r\u00ee hayatta faydal\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sistemi: Yayg\u0131n iki t\u00fcr sistemi vard\u0131r. \u015eifreleme sisteminin birinde kelime, c\u00fcmle, hece, say\u0131 ve\u00a0harflere bunlar\u0131n gizli kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 getirilir. Ancak bunlar \u00e7ok uzun listeler te\u015fkil etti\u011finden lugat \u015feklinde\u00a0\u015fifre kitaplar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Di\u011fer sistemde ise kar\u015f\u0131l\u0131k bulma, bir tekni\u011fe g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan sistem<br \/>\nezberlenebilece\u011fi gibi bir sayfaya s\u0131\u011fd\u0131r\u0131labilir veya makina kullan\u0131larak otomatik h\u00e2le getirilebilir<\/p>\n<p>\u015eifre \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc metodlar\u0131: Genel olarak \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ihtim\u00e2llerin denenmesiyle yap\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u015fifreler\u00a0\u00e7\u00f6z\u00fclemez. Mesel\u00e2 May\u0131s 1943-May\u0131s 1944 aras\u0131nda al\u0131nan 46342 Rus \u015fifresinden ancak 13312\u00a0tanesi Almanlar taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilgisayarlar, \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fclerin en b\u00fcy\u00fck<br \/>\nyard\u0131mc\u0131lar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcmde ilk ara\u015ft\u0131r\u0131lacak \u015fey \u015fifreli yaz\u0131da ge\u00e7en harflerin tekrar oran\u0131 olur. Bu oran\u00a0normal bir yaz\u0131daki harf tekrar oran ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak \u015fifre harflerinin kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131labilir. Mesel\u00e2,\u00a0e\u011fer \u015fifreli bir yaz\u0131da \u201cs\u201d harfi \u00e7ok kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, bunun bir T\u00fcrk\u00e7e \u015fifre i\u00e7in \u201ca\u201d harfine, \u0130ngilizce veya\u00a0Almanca\u2019da \u201ce\u201d harfine ve Rusca\u2019da \u201co\u201d harfine kar\u015f\u0131 gelebilece\u011fi ihtimali b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar o\u00a0lisanda en s\u0131k kullan\u0131lan harflerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fifre \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc modern cebrin bir kolunu te\u015fkil\u00a0etmektedir.<\/p>\n<p>Kriptoloji veya kriptografi\u2019deki \u201ckripto\u201d gizli anlam\u0131na gelir. Kriptoloji, bir ilim olarak ilk\u00a0defa Araplarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman Arablar, yaln\u0131z \u015fifreleme\u00a0sistemleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f, \u00e7\u00f6z\u00fcm metodlar\u0131 da geli\u015ftirmi\u015flerdir. Harflerin s\u0131k tekrarlar\u0131n\u0131n<br \/>\nara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve buna dayanan, \u00e7\u00f6z\u00fcm metodu bu zamandan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmektedir. Bilimsel\u00a0kriptolojinin geli\u015fimiArablardan daha sonra Avrupa\u2019ya ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Telgraf\u0131n do\u011fu\u015fu ile de\u011fi\u015fik alfabeleri\u00a0kullanarak \u015fifreleme yapma yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f ve ilk telgraf 19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 \u00fclkesinde\u00a0kurulmu\u015ftur. Radyonun geli\u015fmesi mesajlar\u0131n bu v\u00e2s\u0131talar ile iletilmesini do\u011furmu\u015ftur. Radyo\u00a0mesajlar\u0131n\u0131n kolayca dinlenebilmesi mesajlar\u0131n \u015fifrelenmesinin \u00f6nemini bir kat daha artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci\u00a0D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131ndan sonra kriptoloji art\u0131k yaln\u0131z sava\u015f zaman\u0131nda kullan\u0131lan bir ilim olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f,\u00a0bar\u0131\u015fta geli\u015ftirilmesine \u00f6nem verilmi\u015ftir. Amerikal\u0131 William F.Friedman \u00f6nemli bir ad\u0131m atarak \u015fifre\u00a0\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde matematik metodlar\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci D\u00fcny\u00e2 Sava\u015f\u0131nda kriptoloji vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7\u00a0olmu\u015ftur. Mesajlar bir yanda en karma\u015f\u0131k \u015fekilde \u015fifrelenirken, kar\u015f\u0131 mesajlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde b\u00fcy\u00fck\u00a0gayret sarf edilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde gerek devletlerin gerekse asker\u00ee birliklerin en \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131 us\u00fbl\u00a0\u015fifreleme olup h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriptoloji mesajlar\u0131n\u00a0\u015fifrelendirilmesi\u00a0ve \u015fifrelendirilmi\u015f\u00a0mesajlar\u0131n\u00a0\u00e7\u00f6z\u00fclmesi bilimidir. Kriptoloji, gizli haberle\u015fmenin ilmidir. Birbirine z\u0131t iki b\u00f6l\u00fcmden ib\u00e2rettir. Dost\u00a0haberle\u015fmesinin ve d\u00fc\u015fman haberle\u015fmesinin anla\u015f\u0131lmas\u0131. Birinci k\u0131s\u0131m, haberle\u015fme bilgilerinin\u00a0istenmeyen kimseler taraf\u0131ndan elde edilmesini \u00f6nler. Burada haberle\u015fmenin \u015fifrelendirilmesi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10045,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[345],"tags":[2022,2021,2023,2020],"class_list":["post-3218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-askeri","tag-kripto","tag-kriptoloji","tag-sifre","tag-sifreleme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3218"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10046,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218\/revisions\/10046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}