Par\u015f\u00f6men \u00fczerine yaz\u0131 yazmak ve resim yapmak i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere, \u00f6zel olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f hayvan derisidir. Par\u015f\u00f6menin M.\u00d6. 2. y\u00fczy\u0131lda Pergamus, \u015fimdiki Bergama \u015fehrinde ke\u015ffedildi\u011fi bilimmektedir. Bundan \u00f6nceki devirlerde, papir\u00fcs ka\u011f\u0131d\u0131na yaz\u0131 yaz\u0131l\u0131rken, bu maksatla hayvan derileri de kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu deriler sadece kurutulurdu. Bu bak\u0131mdan papir\u00fcs kadar iyi de\u011fildi.<\/p>\n
Perganon Kral\u0131 II. Eumenes, Bergama\u2019da bir k\u00fct\u00fcphane kurmak istiyordu. Fakat M\u0131s\u0131r H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Epiphane (M.\u00d6. 205-181) papirus ihrac\u0131n\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131ndan, Bergamal\u0131lar papirus yerine kullan\u0131labilecek par\u015f\u00f6men yap\u0131m metodunu M.\u00d6. 190\u2019da geli\u015ftirdiler ve s\u00f6zkonusu k\u00fct\u00fcphane ke\u00e7i derisine yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplarla kuruldu. Par\u015f\u00f6men yap\u0131m tekni\u011finin geli\u015ftirilmesi ile en k\u0131ymetli kitaplar bu t\u00fcr ka\u011f\u0131tlar \u00fczerine yaz\u0131ld\u0131. Fakat bununla beraber, papir\u00fcs gerek tedarikinin kolay olu\u015fu, gerekse daha az maliyetli olu\u015fu sebebiyle, bundan sonra uzun y\u0131llar kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Par\u015f\u00f6men, \u00f6nceleri, kirli sar\u0131 renk tonundayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o y\u0131llarda hen\u00fcz beyazlatma i\u015flemi bilinmiyordu. Ancak \u00e7ok k\u0131ymetli el yazmalar\u0131nda alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f harflerle yaz\u0131lan yaz\u0131n\u0131n daha g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnmesi i\u00e7in eflatun k\u0131rm\u0131z\u0131 renge boyan\u0131rd\u0131. Bu boyama i\u015flemi, H\u0131ristiyanl\u0131k d\u00f6neminde kutsal kitaplar i\u00e7in yap\u0131ld\u0131 ve asr\u0131m\u0131za kadar devam etti. Dua kitaplar\u0131 i\u00e7in siyaha boyama da yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Par\u015f\u00f6men \u00fczerine en eski el yazmalar\u0131 3. asra kadar gitmektedir. Yedinci y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundan itibaren par\u015f\u00f6men her yerde papirusun yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Be\u015finci y\u00fczy\u0131ldan 15. y\u00fczy\u0131la kadar hemen hemen b\u00fct\u00fcn el yazmas\u0131 eserler par\u015f\u00f6men \u00fczerine yaz\u0131ld\u0131. Bu \u015fekilde artan talep, par\u015f\u00f6men \u00fcretimi konusunda \u00f6nemli bir sanayinin geli\u015fmesine sebep oldu. Bu sanayide \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere \u201cpergaminari\u201d\u00a0 denilmekteydi. Artan t\u00fcketim, \u00fcretimi yetersiz hale getirdi ve do\u011fal olarak fiyatlar y\u00fckseldi. Bu durumda ekonomikli\u011fi sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan daha az \u00f6nemli ve tarihi de\u011feri daha az olan belgeler, silinerek veya \u00f6nceki yaz\u0131lar y\u0131kan\u0131larak, yeniden kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Par\u015f\u00f6menin esas\u0131 olan, hayvan derisinin normal i\u015flenme metodu \u015f\u00f6yledir. Derinin t\u00fcyleri k\u0131rk\u0131l\u0131r; k\u0131l dipleri al\u0131n\u0131r; kaz\u0131n\u0131r, parlat\u0131l\u0131r, kire\u00e7le muamele edilir; gerilir ve kurutulur. Bazan s\u00fcnger ta\u015f\u0131 ile o\u011fulur. T\u00fcyleri kesilen deri kire\u00e7lendikten sonra yar\u0131m silindirik bir a\u011fa\u00e7 \u00fczerine serilerek b\u0131\u00e7akla kaz\u0131nabilir. Bol su ile y\u0131kan\u0131r. Bu \u015fekilde temizlenen deri bir tahta \u00fczerine gerilerek tebe\u015fir tozu serpilir ve yukar\u0131da bahsedildi\u011fi gibi gayet d\u00fczg\u00fcn bir s\u00fcnger ta\u015f\u0131 ile o\u011falan\u0131r. Bu i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda derinin y\u00fczeyinin \u00e7izilmemesine dikkat edilir. Bu \u015fekilde haz\u0131rlanan deri, bir \u00e7er\u00e7eveye gerilerek kurutulur. B\u00f6ylece imal edilen par\u015f\u00f6menin, \u00fcretim metodlar\u0131 zamanla daha da geli\u015fmi\u015ftir. Par\u015f\u00f6men en \u00e7ok gen\u00e7 dana, koyun ve ke\u00e7i derisinden yap\u0131l\u0131rd\u0131. Kuzu derisi daha beyaz ve daha ince oldu\u011fundan tercih edilirdi. B\u00fct\u00fcn bu deriler, par\u015f\u00f6men yap\u0131lmadan \u00f6nce hert\u00fcrl\u00fc ya\u011fdan temizlenirdi. Orta\u00e7a\u011fda par\u015f\u00f6menin haz\u0131rlanmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 zaman ve yer bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir. Onuncu y\u00fczy\u0131la kadar el yazmalar\u0131nda kullan\u0131lan par\u015f\u00f6men, genellikle y\u00fcksek parlakl\u0131kta, \u00e7ok ince ve beyazd\u0131. Daha sonra kalite bozularak, ekseriya sert, kal\u0131n, ya\u011f\u0131 iyi al\u0131nmam\u0131\u015f ve \u015feffaf \u00f6zellikler g\u00f6steren par\u015f\u00f6menin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Sonra ka\u011f\u0131t kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131 ve par\u015f\u00f6menin yerini ald\u0131 ve matbaan\u0131n ke\u015ffi<\/a> hat sanat\u0131n\u0131 (k\u0131smen) \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n Par\u015f\u00f6mene yaz\u0131lan k\u0131ymetli kitaplar az veya \u00e7ok say\u0131da d\u00f6rt yaprakl\u0131 formalardan meydana gelirdi. Bug\u00fcn par\u015f\u00f6menin kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 olduk\u00e7a azalmakla beraber, \u00e7ok uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olup, resim yapmaya ve yaz\u0131 yazmaya \u00e7ok uygun oldu\u011fundan baz\u0131 l\u00fcks kitaplar ve \u00f6nemli belgeler i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Par\u015f\u00f6men \u00fczerine yaz\u0131 yazmak ve resim yapmak i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere, \u00f6zel olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f hayvan derisidir. Par\u015f\u00f6menin M.\u00d6. 2. y\u00fczy\u0131lda Pergamus, \u015fimdiki Bergama \u015fehrinde ke\u015ffedildi\u011fi bilimmektedir. Bundan \u00f6nceki devirlerde, papir\u00fcs ka\u011f\u0131d\u0131na…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10181,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1653,1654],"class_list":["post-3563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","tag-parsomen","tag-parsomen-kagidi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3563"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3563"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10182,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3563\/revisions\/10182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}