Platin, yumu\u015fak, i\u015flenebilir, g\u00fcm\u00fc\u015f beyaz\u0131 renginde metalik bir elementtir. Platin \u00f6nemli miktarda 1905 y\u0131l\u0131ndan itibaren m\u00fccevhercilikte kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Az miktarda iridyum gibi bir ala\u015f\u0131m eleman\u0131 m\u00fccevhere ilave edilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u015fekilde elde edilen ala\u015f\u0131m, saf platinden daha serttir. Platin, potalarda (maden eritme kab\u0131), ocaklardaki termometrelerde, kimyasal analizlerde kullan\u0131lan elektrotlarda, paslanma ve \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 aletlerin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Platin, 1735\u2019te Kolombiya\u2019daki alt\u0131n madeni yataklar\u0131nda \u0130spanyol bilim adam\u0131 Antonio de Ulloa<\/strong> taraf\u0131ndan ke\u015ffedildi. On sekizinci asr\u0131n ortalar\u0131nda Avrupal\u0131 ilim adamlar\u0131n\u0131n dikkatini \u00e7ekti ve 1803\u2019te \u0130ngiliz kimyac\u0131 William Wollaston<\/strong> taraf\u0131ndan ilk olarak saf platin elde edildi.<\/p>\n Platin kataliz\u00f6rleri, kimya sanayiinde nitrik asit \u00eemali gibi maksatlarla kullan\u0131lmaktad\u0131r. Petrol rafinerilerinde, hassas bir \u015fekilde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f platin, gazolinin oktan \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re derecelendirilmesinde, derecesinin y\u00fckseltilmesi i\u015fleminde kataliz\u00f6r olarak kullan\u0131l\u0131r. Otomobillerde, platin-palladyum ala\u015f\u0131m\u0131 ihtiva eden kataliz\u00f6rl\u00fc \u00e7eviriciler, eksoz gazlar\u0131ndan meydana gelen hava kirlili\u011fini azalt\u0131rlar. Yak\u0131t pillerindeki kimyasal reaksiyonlardan elektrik elde etmek i\u00e7in platin, kataliz\u00f6r olarak kullan\u0131l\u0131r. Platin, elektrikle ilgili ba\u011flant\u0131larda, buji elektrotlar\u0131nda, platin-kobalt kar\u0131\u015f\u0131ml\u0131 bir ala\u015f\u0131m ise g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u0131knat\u0131slar\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Elektrik ge\u00e7irgenli\u011fi, istenen camlar\u0131n i\u00e7erisine platin teller konularak, bir cam t\u00fcp\u00fcn veya ampul\u00fcn i\u00e7ine bu \u015fekilde elektrik iletilmesi sa\u011flan\u0131r. Cam sanayiinde platin, erimi\u015f cam\u0131n i\u00e7ine konulmas\u0131, kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u00e7inden ak\u0131t\u0131larak nakledilmesi i\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r. Platin rezistansl\u0131 termometrelerle -190\u00b0C ile 660\u00b0C aras\u0131nda s\u0131cakl\u0131klar, hassas bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclebilmektedir.<\/p>\n Sembol\u00fc Pt, atom numaras\u0131 78 ve atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 195,09\u2019dur. Periyodik tabloda VIII-B grubunun i\u00e7inde yer al\u0131r. Bu grupta platin gibi alt\u0131 tane k\u0131ymetli metal vard\u0131r: Rutenyum, Rodyum, Palladyum, Osmiyum, \u0130ridyum ve Platin. Bunlar platin grubu metalleri veya k\u0131saca platin metalleri olarak bilinir. Platin 1769\u00b0C\u2019de erir, 3827\u00b0C\u2019de kaynar. Oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki yo\u011funlu\u011fu, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131, 21,46 g\/cm3t\u00fcr. Platin, a\u00e7\u0131k havada oksijen ve k\u00fck\u00fcrt bile\u015fikleriyle kolayl\u0131kla birle\u015fmez ve bu y\u00fczden m\u00fccevheratta g\u00fcm\u00fc\u015f gibi olan\u00a0 parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmez. Oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda kuvvetli asit ve alkalilerden etkilenmez ve a\u015f\u0131nmaz, fakat s\u0131cak alt\u0131n suyunda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda platin, klor, flor, fosfor, arsenik ve k\u00fck\u00fcrtle reaksiyon verir.<\/p>\n Platin, toz, yumu\u015fak ve kat\u0131 halde elde edilir. Platin siyah\u0131 denilen ve platinyum kloritin indirgenmesiyle elde edilen \u00e7ok ince siyah bir toz kataliz\u00f6r olarak kullan\u0131l\u0131r. Geni\u015f bir y\u00fczey veren yumu\u015fak platin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kataliz\u00f6rd\u00fcr. Kat\u0131 haldeki platin, m\u00fccevheratta oldu\u011fu gibi, yumu\u015fak platinin eritilmesi suretiyle elde edilir.<\/p>\n Platin, iridyum, palladyum, rodyum, rutenyum, osmiyum, alt\u0131n, nikel, kobalt ve tungsten gibi di\u011fer metallerle faydal\u0131 ala\u015f\u0131mlar te\u015fkil edebilir. Platin, \u00e7ok say\u0131da bile\u015fikler de te\u015fkil edebilir. Alt\u0131 tane olan platin grubu metallerine d\u00fcnyan\u0131n her yerinde rastlanabilir. Genellilkle ayn\u0131 gruptaki bu metallerden birka\u00e7 elementi birlikte ihtiva eden yataklarda \u00e7ok az miktarda bulunurlar. Bu alt\u0131 metalden en k\u0131ymetlisi olan platin, d\u00fcnya kabu\u011funda palladyumdan daha az, fakat di\u011fer d\u00f6rd\u00fcnden daha \u00e7ok bulunur.<\/p>\n D\u00fcnya platin \u00fcretiminin hemen hemen tamam\u0131 G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, BDT ve Kanada taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Geriye kalan \u00e7ok az bir miktar ise esas olarak Kolombiya taraf\u0131ndan \u00fcretilmektedir. D\u00fcnya platin \u00fcretimi 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda ve 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda h\u0131zla artt\u0131 ve yakla\u015f\u0131k 2 milyon onsa (62 ton) y\u00fckseldi. O y\u0131llardan bu yana platine kar\u015f\u0131 herg\u00fcn artan talep, \u00fcretimi te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n G\u00fcney Afrika\u2019daki, daha ziyade Transvaal\u2019daki, cevherler, ortalama bir ton cevher ba\u015f\u0131na 4,65 gram platin grubu metaller ihtiva etmektedir. Bu cevherler esas olarak ihtiva ettikleri nikel, bak\u0131r, alt\u0131n i\u00e7in de\u011fil platin metallerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015fletilmektedir. \u00c7\u0131kar\u0131lan platin metalinin ise % 65\u2019i platin, % 25\u2019i palladyum olmaktad\u0131r. Bu b\u00f6lgede esasl\u0131 \u00fcretim 1925\u2019te ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. BDT\u2019de ise, \u00fcretimin \u00e7o\u011fu Novilsk ve Petsamo b\u00f6lgelerinde yap\u0131lmakta, bu b\u00f6lgelerde bulunan bak\u0131r ve nikel cevherinde bir ton cevherde 31 g platin metali bulunmakta ve bunun da % 60\u2019\u0131 palladyum ve % 30\u2019u platin olarak elde edilmektedir. Bu \u00fclkede, platin \u00fcretimi Urallar\u2019da 1820\u2019de ba\u015flam\u0131\u015f olup, o g\u00fcnden bu yana BDT esas platin \u00fcreticisi \u00fclkeler aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r ve d\u00fcnya platin \u00fcretiminin % 90\u2019\u0131n\u0131 elinde tutmaktad\u0131r. Kanada\u2019da yap\u0131lan platin \u00fcretimi di\u011ferlerine benzemekle beraber, Ontano\u2019da bulunan bak\u0131r-nikel-demir s\u00fclfat cevherleri i\u00e7erisinde bulunan az miktardaki platin metali s\u00f6z konusu bak\u0131r-nikel cevherinin \u00fcretimine, dolay\u0131s\u0131yla bu cevherlerin talebine ba\u011fl\u0131 olarak \u00fcretilmektedir. Burada \u00f6nemli say\u0131labilecek miktarda platin \u00fcretimine 1900 y\u0131llar\u0131 civar\u0131nda ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n G\u00fcney Afrika, Rusya ve Kanada\u2019da de\u011fi\u015fik t\u00fcrde platin ta\u015f\u0131yan maden yataklar\u0131 bulundu\u011fundan, platinin ve platin grubu metallerin bu cevherlerden elde edilmesi ve birbirlerinden ayr\u0131lmas\u0131 ile ilgili metodlar da farkl\u0131 olmakta ve b\u00fct\u00fcn bu metodlar bir dizi karma\u015f\u0131k kimyasal i\u015fleme dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Platin, yumu\u015fak, i\u015flenebilir, g\u00fcm\u00fc\u015f beyaz\u0131 renginde metalik bir elementtir. Platin \u00f6nemli miktarda 1905 y\u0131l\u0131ndan itibaren m\u00fccevhercilikte kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Az miktarda iridyum gibi bir ala\u015f\u0131m eleman\u0131 m\u00fccevhere ilave edilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92],"tags":[2746,1649,2747],"class_list":["post-3591","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","tag-antonio-de-ulloa","tag-platin","tag-william-wollaston"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3591"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6615,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3591\/revisions\/6615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Platinin \u00d6zellikleri<\/h2>\n
Platin Ala\u015f\u0131mlar\u0131 ve bile\u015fimleri<\/h2>\n
Platin \u00dcretimi<\/h2>\n