{"id":4304,"date":"2015-02-17T11:30:54","date_gmt":"2015-02-17T09:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4304"},"modified":"2015-02-17T11:30:54","modified_gmt":"2015-02-17T09:30:54","slug":"esnerken-agiz-kapatmayi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4304","title":{"rendered":"Esnerken A\u011f\u0131z Kapatmay\u0131 kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Eski Romal\u0131 doktorlar, annelerin yeni do\u011fmu\u015f bebekleri esnedi\u011finde a\u011f\u0131zlar\u0131m elleriyle kapamalar\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyorlard\u0131. Bebeklerin do\u011fumdan sonra ci\u011ferlerine fazla hava almak i\u00e7in esnemelerini \u00f6l\u00fcmle m\u00fccadele olarak yorumlam\u0131\u015flard\u0131 ve esnemeyle ruhun a\u011f\u0131zdan ka\u00e7abilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bebek \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu d\u00f6nemde esnemenin tehlikesi \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n<p>II. (Sofu) Bayezid padi\u015fah olduktan sonra et yememi\u015fti. Bir g\u00fcn cam pa\u00e7a \u00e7ekti. Nefsiyle m\u00fccadeleye giren Bayezid bir sahan pa\u00e7a getirtti ve nefsine: \u201cEy \u0131\u0131efs, i\u015fte pa\u00e7a geldi, istersen \u00e7\u0131k ye!\u201d dedi. A\u011fz\u0131ndan gelinci\u011fe benzeyen iki g\u00f6z\u00fc k\u00f6r bir mahl\u00fbk \u00e7\u0131kt\u0131. Sahan\u0131n kenar\u0131na ge\u00e7erek kudurmu\u015f k\u00f6pek gibi pa\u00e7an\u0131n suyunu i\u00e7meye ba\u015flad\u0131. A\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderince Ba-yezid\u2019e do\u011fru ko\u015farak a\u011fz\u0131ndan i\u00e7eri girmek istedi. Padi\u015fah eliyle vurup yere d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ve \u201c\u015funu vurun\u201d diye adamlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, masat\u00e7\u0131ba\u015f\u0131 gedi\u011finin gen\u00e7leri yeti\u015fip Bayezid\u2019in nefsini ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p>Devrin \u015eeyh\u00fclislam\u0131, \u201c\u0130nsan-\u0131 kamil bu nefs ile muazzezdir, nefs insan v\u00fccudunun bir r\u00fckn\u00fcd\u00fcr, bunu kefenleyip g\u00f6mmek gerektir,\u201d diye fetva verince, Bayezid\u2019in nefsi y\u0131kand\u0131, kefenlendi ve ondan sonra g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Bayezid\u2019in nefsinin a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2ye bilinince, ruhun a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kmas\u0131 korkusu o kadar garipsenmeyecektir. Esnemenin fazla hava ihtiyac\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekle birlikte, t\u0131p ni\u00e7in bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011fu sorusuna hen\u00fcz cevap verememi\u015ftir.<\/p>\n<p>Anadolu\u2019da yayg\u0131n olarak anlat\u0131lan bir esneme hik\u00e2yesine g\u00f6re, bir Tanr\u0131 misafirini evine alan k\u00f6yl\u00fc, misafirle kans\u0131nm kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 esneyip durmalar\u0131ndan i\u015fkillenip, bunlar\u0131n i\u015faretle\u015ftiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve kar\u0131s\u0131n\u0131 bir bahaneyle ah\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p baltayla \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Sonra misafirin kar\u015f\u0131s\u0131na kendisi ge\u00e7ip kendisi esnemeye ba\u015flay\u0131nca, esnemenin bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011funu anlar: \u201cEsnem esnem getirir, esnem uyku getirir, vay ah\u0131rdakinin ba\u015f\u0131na!\u201d diye hay\u0131flan\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalar esnerken a\u011fz\u0131 kapatman\u0131n kar\u015f\u0131dakinin esnemeye ba\u015flamas\u0131n\u0131 engelleyemedi\u011fini ortaya koysa da, esnemenin ay\u0131p say\u0131lmas\u0131 a\u011fz\u0131n a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmesi ho\u015f kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir. 1672 tarihli Frans\u0131zca bir g\u00f6rg\u00fc kitab\u0131nda (N. Elias, Uygarl\u0131k S\u00fcreci, s. 259) \u201ceskiden rahatl\u0131kla esnemek . m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc, sadece esnerken konu\u015fulmamas\u0131 gerekiyordu; ama bug\u00fcn soylu birisi esnemesini tutmak zorundad\u0131r,\u201d denilmesi, esnemenin ay\u0131plar aras\u0131na giri\u015f s\u00fcrecinin de \u00f6teki g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131yla ayn\u0131 s\u00fcreci izledi\u011fini g\u00f6sterir. Esnerken a\u011fz\u0131n\u0131 kapatmak bug\u00fcn kibarl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131m\u0131na girmi\u015ftir: Kibar insan yaln\u0131zken (veya karanl\u0131kta) esnerken de a\u011fz\u0131n\u0131n kapatand\u0131r, derler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eski Romal\u0131 doktorlar, annelerin yeni do\u011fmu\u015f bebekleri esnedi\u011finde a\u011f\u0131zlar\u0131m elleriyle kapamalar\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyorlard\u0131. Bebeklerin do\u011fumdan sonra ci\u011ferlerine fazla hava almak i\u00e7in esnemelerini \u00f6l\u00fcmle m\u00fccadele olarak yorumlam\u0131\u015flard\u0131 ve esnemeyle ruhun a\u011f\u0131zdan ka\u00e7abilece\u011fini&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[1751],"class_list":["post-4304","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-toplum","tag-esneme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4306,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4304\/revisions\/4306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}