{"id":4308,"date":"2015-02-17T11:51:16","date_gmt":"2015-02-17T09:51:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4308"},"modified":"2018-09-19T16:08:28","modified_gmt":"2018-09-19T14:08:28","slug":"cok-yasa-demeyi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4308","title":{"rendered":"\u00c7ok Ya\u015fa Demeyi kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar hap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda yan\u0131nda bulunanlar bir iyi niyet g\u00f6stergesi olarak &#8220;\u00e7ok ya\u015fa&#8221; derler. Peki neden? Hap\u015f\u0131rd\u0131ktan sonra &#8220;\u00c7ok Ya\u015fa&#8221; demeyi kim buldu? Hap\u015f\u0131rma, insanlar\u0131n istem d\u0131\u015f\u0131, birden ve kuvvetli bir \u015fekilde a\u011f\u0131z ve burun yoluyla nefes vermesidir. Burundaki sinirler uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu istem d\u0131\u015f\u0131 durum ger\u00e7ekle\u015fir. \u00a0Hap\u015f\u0131rmak 6. y\u00fczy\u0131lda \u0130talya&#8217;da ya\u015fanan veba salg\u0131n\u0131nda hastal\u0131kla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015fti. Papa B\u00fcy\u00fck Gregorius, \u0130talya&#8217;y\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren salg\u0131na kar\u015f\u0131 tedbir olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131lar\u0131n hastalar i\u00e7in dua etmelerini buyuran bir karar \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Bu karara g\u00f6re hap\u015f\u0131rana, &#8220;Tanr\u0131 seni kutsas\u0131n,&#8221; denilecek, yaln\u0131z olanlar ise, &#8220;Tanr\u0131m bana yard\u0131m et!&#8221; diye ba\u011f\u0131racaklard\u0131. Katolik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nderinin bu buyru\u011fu vebayla birlikte Avrupa&#8217;ya yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;de aks\u0131rmak, bizdeki kulak \u00e7\u0131nlamas\u0131 gibi, birinin aks\u0131ran\u0131 k\u00f6t\u00fc and\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Aks\u0131ran, yere t\u00fck\u00fcrerek, &#8220;iyi insanlar beni sever, k\u00f6t\u00fc insanlar hakk\u0131mda dedikodu yap\u0131yorlarsa di\u015fleri d\u00f6k\u00fcls\u00fcn,&#8221; der. \u00c7ocuk aks\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda &#8220;Bin y\u0131l ya\u015fa!&#8221; denir. Han d\u00f6neminde aks\u0131rma ve kulak \u00e7\u0131nlamas\u0131yla ilgili kitap yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu kaynaklarda yer almaktaysa da b\u00f6yle bir kitap g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Montaigne, <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/aristo-kimdir\/\">Aristoteles<\/a>&#8216;i kaynak g\u00f6stererek insanlar\u0131n \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc &#8220;yel&#8221; \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r: Alttan \u00e7\u0131kan pistir, a\u011fz\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kan oburluk belirtisidir, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc olan hap\u015f\u0131rma ise, ba\u015ftan geldi\u011fi ve ay\u0131p yan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Anla\u015f\u0131lan denemelerini 1570&#8217;lerde yazan Montaigne&#8217;e g\u00f6re, hap\u015f\u0131rana sa\u011fl\u0131k dileme \u00e2deti, di\u011fer ikisi yerine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yola tan\u0131k olman\u0131n getirdi\u011fi rahatlamadan kaynaklan\u0131yor, hani biraz y\u00fcz g\u00f6z olup &#8216;ilahi!&#8217; dermi\u015f gibi? Ama baz\u0131lar\u0131 &#8216;\u00e7ok ya\u015fa&#8217; veya &#8216;sen de g\u00f6r&#8217;, &#8216;hep beraber&#8217; denmesini \u00e7ok \u00f6nemserler; s\u00f6z\u00fcn b\u00fcy\u00fcl\u00fc g\u00fcc\u00fcnden mi, kar\u015f\u0131dakinin iyi niyet ifade etmesini \u00f6nemsediklerinden mi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar hap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda yan\u0131nda bulunanlar bir iyi niyet g\u00f6stergesi olarak &#8220;\u00e7ok ya\u015fa&#8221; derler. Peki neden? Hap\u015f\u0131rd\u0131ktan sonra &#8220;\u00c7ok Ya\u015fa&#8221; demeyi kim buldu? Hap\u015f\u0131rma, insanlar\u0131n istem d\u0131\u015f\u0131, birden ve kuvvetli bir \u015fekilde&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[1754,1753],"class_list":["post-4308","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-toplum","tag-cok-yasa","tag-hapsirma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4308"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4308\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11820,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4308\/revisions\/11820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}