{"id":4448,"date":"2015-03-07T00:03:15","date_gmt":"2015-03-06T22:03:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4448"},"modified":"2015-03-04T22:16:59","modified_gmt":"2015-03-04T20:16:59","slug":"domatesi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4448","title":{"rendered":"Domatesi kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Bilinen en eski domates yeti\u015ftiricisi Azteklerdir ve &#8220;tamatl&#8221; ad\u0131n\u0131 verdikleri bir bitkiyi yeti\u015ftirmekte idiler.\u00a0Domates, patl\u0131can ve patatesin dahil oldu\u011fu ve zehirli bitkilerin de bulundu\u011fu &#8220;Solanaceae&#8221; ailesindendir. \u0130spanyollar co\u011frafi ke\u015fifler s\u0131ras\u0131nda domatesi Amerika k\u0131tas\u0131ndan Avrupaya getirmi\u015flerdir. Bolivya\u00a0ve\u00a0Peru&#8217;da yabani sar\u0131 renkli bir domates t\u00fcr\u00fc bulunmu\u015f ve sonra\u00a0Meksika&#8217;da yeti\u015ftirilip, <strong>Kristof Kolomb<\/strong>&#8216;un Amerika&#8217;y\u0131 ke\u015ffinden sonra Avrupa&#8217;ya gemilerle g\u00f6nderilmi\u015ftir. \u0130talyanlar domatese \u00f6nce &#8220;mala insana&#8221; yani \u00e7\u0131ld\u0131rt\u0131c\u0131 elma ve\u00a0sar\u0131 renginden \u00f6t\u00fcr\u00fc onu alt\u0131n elma olarak adland\u0131rd\u0131, ama \u00e7ok ge\u00e7meden k\u0131rm\u0131z\u0131 t\u00fcrleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Domates her ne kadar Amerika&#8217;n\u0131n yerli bitkisi olsa da ABD de yemek kitaplar\u0131na ilk kez 1792 y\u0131l\u0131nda girdi. Amerika da domatesi yeti\u015ftiren ilk ki\u015fi\u00a0Thomas Jefferson oldu.\u00a0Amerika&#8217;da domatesin tan\u0131n\u0131p benimsenmesinde Thomas Jefferson&#8217;un \u00e7iftli\u011fi de etkili olmu\u015ftur. \u00a0ABD&#8217;de 1893 y\u0131l\u0131nda mahkeme sebzelerle birlikte saklan\u0131p yenildi\u011finden onu sebze diye s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r fakat ger\u00e7ekte meyvedir.<\/p>\n<p>\u0130talyan mutfa\u011f\u0131nda 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren yerini sa\u011flamla\u015ft\u0131ran domatesin Fransa&#8217;da tan\u0131nmas\u0131 Frans\u0131z Devrim&#8217;i y\u0131llar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n<p>Uzun zaman, pek \u00e7ok Avrupal\u0131 i\u00e7in a\u015fk elmas\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131 romantik yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yordu. Domates ad\u0131 \u0130spanyolca\u00a0<em>tomate<\/em>den, gelmektedir, bu isim de Nahuatl dilinde\u00a0<em>tomatotl\u00a0<\/em>dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n<p>Kendi \u00fclkesi Amerika&#8217;da \u00a0bu kadar ge\u00e7 tan\u0131nan domatesin T\u00fcrkiye&#8217;ye giri\u015fi 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda oldu. Ahmet Vefik Pa\u015fa Leh\u00e7e-i Osmani &#8216;de domatesi &#8220;frenk patl\u0131can\u0131, kavata&#8221; d\u0131r diye a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hormonlu domateslerde sonra sera domates\u00e7ili\u011finin art\u0131\u015f\u0131yla d\u00f6rt mevsim domates yemeye ba\u015flayan T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u015fikayeti domatesin eski tad\u0131 ve kokusunun olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Domates tohumculu\u011funda \u0130srail \u00fcretti\u011fi verimli ve dayan\u0131kl\u0131 tohumlarla d\u00fcnya lideri konumundad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilinen en eski domates yeti\u015ftiricisi Azteklerdir ve &#8220;tamatl&#8221; ad\u0131n\u0131 verdikleri bir bitkiyi yeti\u015ftirmekte idiler.\u00a0Domates, patl\u0131can ve patatesin dahil oldu\u011fu ve zehirli bitkilerin de bulundu\u011fu &#8220;Solanaceae&#8221; ailesindendir. \u0130spanyollar co\u011frafi ke\u015fifler s\u0131ras\u0131nda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[1821],"class_list":["post-4448","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yiyecek-icecek","tag-domates"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4448"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4450,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4448\/revisions\/4450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}