{"id":4568,"date":"2015-03-18T02:41:28","date_gmt":"2015-03-18T00:41:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4568"},"modified":"2016-12-26T19:51:49","modified_gmt":"2016-12-26T17:51:49","slug":"pantolonu-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4568","title":{"rendered":"Pantolon&#8217;u kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Pantolonu kim buldu, Pantolonu kim icat etti.\u00a0Eski Yunanlar Do\u011fulular\u0131n giydi\u011fi &#8220;tulakoi&#8221; ve Romal\u0131lar da Kuzeylilerden &#8220;bracae&#8221;yi \u00f6\u011frenmi\u015flerdi. Pantolon \u0130ran&#8217;da giyilir ve Eski Yunan ve Romal\u0131larca k\u00fc\u00e7\u00fcmsenirdi. Hatta 397 y\u0131l\u0131nda Honorius&#8217;un Roma&#8217;da pantolon giyilmesini sayg\u0131s\u0131zl\u0131k addedip yasaklad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Avrupa&#8217;da pantolonla ilgili s\u00f6zc\u00fckler \u00e7orap, ayakkab\u0131, dizlik ya da &#8220;breech&#8221; gibi k\u0131\u00e7l\u0131k, &#8220;trouser&#8221; gibi bacakl\u0131k demektir.<\/p>\n<p>Aziz Pantaleone Roma&#8217;da 4. y\u00fczy\u0131lda \u015fehit edilen H\u0131ristiyan hekimdir. Venedik&#8217;in koruyucu azizi oldu ve halen s\u0131v\u0131 oldu\u011funa inan\u0131lan kan\u0131 Ravello&#8217;da kutsal emanet olarak saklanmaktad\u0131r. Azizin ad\u0131 &#8220;panleone&#8221; t\u00fcm\u00fcyle aslan anlam\u0131na gelmektedir ama pantolola ilgisi \u0130talyan folklorundaki komik Pantaleone&#8217;den gelmektedir. Bol pantolonlar\u0131yla tan\u0131nan 16. y\u00fczy\u0131l Venedik komedisinin karakteri, \u0130talyan tiyatro topluluklar\u0131yla Fransa ve \u0130ng\u0131ltere&#8217;yi dola\u015fm\u0131\u015f ve s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn yay\u0131lmas\u0131 da tiyatroyla olmu\u015ftur. 19. y\u00fczy\u0131la kadar s\u00fcren Commedia dell&#8217;Arte gelene\u011fi pandomimin de kayna\u011f\u0131d\u0131r. Frans\u0131zca &#8220;pantolon&#8221;, \u0130ngilizce &#8220;pantaloon&#8217; , Rus\u00e7a &#8220;pantalony&#8221; bu s\u00f6zc\u00fckten gelme\u00a0ise\u00a0de, bug\u00fcn kullan\u0131mdan d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir; ingilizcede &#8220;pants &#8216; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131 daha yayg\u0131nsa da kaba bir ifade bi\u00e7imi olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n<p>Avrupa n\u0131n pantolonundan \u00f6nce Anadolu&#8217;da \u00e7ak\u015f\u0131r, potur, zengin-ler taraf\u0131ndan mavi \u015fayaktan, fakirler siyah bezden \u015falvar-karaman-dol, Do\u011fu Karadeniz&#8217;de z\u0131pka giyilirdi. Amicis 1875-76 da k\u0131yafet de\u011fi\u015f\u0131mini, &#8220;Her g\u00fcn binlerce kaftan kaybolmakta ve binlerce istanbulin ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, her g\u00fcn eski bir T\u00fcrk \u00f6lmekte ve Tanzimat\u00e7\u0131 bir T\u00fcrk do\u011fmaktad\u0131r,&#8221; c\u00fcmlesiyle anlatmaktad\u0131r. Oysa Avrupa&#8217;da da pantolon, pe\u015ftamal gibi kullan\u0131lan \u00f6rt\u00fcn\u00fcn, \u00e7orap yerine kullan\u0131lan dola\u011f\u0131n ve k\u0131sa pantolonun evrimiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131&#8217;n\u0131n kanl\u0131 bir bi\u00e7imde kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 olaydan sonra (1826) halk\u0131n sa\u011fa sola da\u011f\u0131lan yeni\u00e7erilerin pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp, dizden a\u015fa\u011f\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015ften yan\u0131k olmas\u0131ndan yeni\u00e7erileri ay\u0131rt ederek \u00f6ld\u00fcrd\u00fckleri, bu arada ba\u015fkalar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle harman yapan k\u00f6yl\u00fclerin de kazaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 tarihlerimize ge\u00e7mi\u015ftir. Yeni\u00e7erilerin bald\u0131r\u0131 \u00e7\u0131plak oldu\u011fu gibi, denizciler, i\u015f\u00e7iler ve efeler de dizden a\u015fa\u011f\u0131-s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak b\u0131rakan pantolonlar giyerlerdi. Bug\u00fcne kadar kullan\u0131m alanlar\u0131 ve b\u00f6lgeleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, pan-tolonlar\u0131n da\u011fl\u0131k yerlerde k\u0131sald\u0131\u011f\u0131, ovaya indik\u00e7e uzad\u0131\u011f\u0131 kural olarak \u00e7\u0131kart\u0131labilir. Ege zeybekleri, bilindi\u011fi kadar\u0131yla Osmanl\u0131lar\u0131n ilk kez 1832&#8217;de engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u0131sa giyerken, Karadeniz ve Erzu-rum&#8217;da pa\u00e7alar dar, Trabzon&#8217;da kad\u0131n \u015falvarlar\u0131 da dize kadard\u0131r; Or-ta ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu&#8217;da \u015falvarlar g\u00fcneye do\u011fru gidildik\u00e7e uzar ve bolla\u015f\u0131r, \u00e7\u00f6le var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda entariye d\u00f6ner. Anadolu k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn tercih etti\u011fi k\u00fclot pantolon da ger\u00e7ekte \u00e7ak\u015f\u0131ra benzemekteydi. III. Selim Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131&#8217;n\u0131 do\u011frudan kald\u0131rmaya cesaret edeme-yip Nizam-\u0131 Cedit ad\u0131yla yeni askeri birlikler olu\u015fturmak istedi\u011finde, Bat\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerine daha yak\u0131n yeni asker k\u0131yafetine &#8220;kar\u0131&#8221; elbisesi diye itiraz edilmi\u015fti. Tanzimat&#8217;tan itibaren c\u00fcbbe yerine ceket ge\u00e7tik\u00e7e, \u015fal-var da gittik\u00e7e darald\u0131 ve pantolona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Avrupal\u0131lar\u0131n tuhaf bulup birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l g\u00fcld\u00fckleri &#8220;Pantolone&#8221; pantolona ad\u0131n\u0131 verip sonunda &#8220;medeni&#8221; k\u0131yafet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc oldu ama ad\u0131 da bize yadig\u00e2r kald\u0131.<\/p>\n<p>Pantolonun kuma\u015f\u0131, rengi, kesimi, fermuar!\u0131 veya d\u00fc\u011fmeli olu\u015fu, pilileri ve pa\u00e7alar\u0131 modaya g\u00f6re de\u011fi\u015fir. 1925-27&#8217;de moda olan \u00e7arliston dans\u0131yla birlikte pa\u00e7alar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 i\u00e7in dizden a\u015fa\u011f\u0131 bolla\u015fan, geni\u015f pa\u00e7al\u0131 pantolonlar gen\u00e7ler aras\u0131nda yay\u0131ld\u0131. 1960&#8217;lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ve 1970&#8217;lerde \u0130spanyol pa\u00e7a ad\u0131yla geni\u015f pa\u00e7alar yine modayd\u0131 ve okul kap\u0131lar\u0131nda \u00f6\u011fretmenler ellerinde makasla uzun sa\u00e7l\u0131 ve geni\u015f pa\u00e7al\u0131 \u00f6\u011frenci beklerlerdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pantolonu kim buldu, Pantolonu kim icat etti.\u00a0Eski Yunanlar Do\u011fulular\u0131n giydi\u011fi &#8220;tulakoi&#8221; ve Romal\u0131lar da Kuzeylilerden &#8220;bracae&#8221;yi \u00f6\u011frenmi\u015flerdi. Pantolon \u0130ran&#8217;da giyilir ve Eski Yunan ve Romal\u0131larca k\u00fc\u00e7\u00fcmsenirdi. Hatta 397 y\u0131l\u0131nda Honorius&#8217;un&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[1083],"class_list":["post-4568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-moda","tag-pantolon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4568"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7390,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions\/7390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}