{"id":4790,"date":"2015-06-20T18:12:20","date_gmt":"2015-06-20T16:12:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4790"},"modified":"2017-01-01T02:39:29","modified_gmt":"2017-01-01T00:39:29","slug":"piyangoyu-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4790","title":{"rendered":"Piyangoyu kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Piyangoya \u00f6nce lotarya denirdi.\u00a0Piyangonun ad\u0131n\u0131, \u0130talya da siyah-beyaz kartlarla oynanan ve ad\u0131 kazanan ka\u011f\u0131tlar\u0131n rengi &#8220;beyaz&#8221;\u0131n \u0130talyancas\u0131 &#8220;bianco&#8221; olan oyundan ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Halk etimoloiisine g\u00f6reyse ad, Bah\u00e7ekap\u0131&#8217;da bayi olan M\u00f6sy\u00f6 Bianci&#8217;den gelmektedir. 17.-18. y\u00fczy\u0131llarda Avrupa ve Amerika&#8217;da yayg\u0131nla\u015fan ve devlet\u00e7e \u00f6rg\u00fctlenen piyangolar 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda g\u00f6zden d\u00fc\u015ft\u00fc ve yasakland\u0131. Piyangonun yerini toto sistemleri ve at yar\u0131\u015flar\u0131 doldurdu. 1930&#8217;lu y\u0131llarda piyango tekrar serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n hemen her \u00fclkesinde devlet\u00e7e \u00f6rg\u00fctlendi.<\/p>\n<h2>Osmanl\u0131&#8217; da Piyango<\/h2>\n<p>Piyangonun Osmanl\u0131&#8217;daki ba\u015flang\u0131c\u0131 1850&#8217;li y\u0131llara gider. Tiyatro tekeli kendisine verilen Naum Efendi, seyirci \u00e7ekebilmek ve masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in tiyatro biletiyle birlikte piyango bileti de veriyor ve e\u015fya \u00e7ekili\u015fi yap\u0131yordu. Sonra Ermeni Katolik piyangosu gibi hay\u0131r kurumlar\u0131 da piyango \u00e7ekili\u015fleri d\u00fczenlediler ve i\u015fin karl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6ren baz\u0131 \u00f6zel giri\u015fimciler piyangoculu\u011fa ba\u015flad\u0131lar. 1855&#8217;te yabanc\u0131 biletlerin \u00fclkeye giri\u015finin ard\u0131ndan, 1857 de piyango b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yasaklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Mete Tun\u00e7ay&#8217;\u0131n verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, bu d\u00f6nemde \u00fc\u00e7 y\u00fczden fazla ki\u015fi piyangoyla u\u011fra\u015f\u0131yordu ve ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fckleri i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetten tazminat istemi\u015flerdi (T\u00fcrkiye&#8217;de Piyango Tarihi ve Milli Piyango idaresi, 1993). Abd\u00fclaziz d\u00f6neminde (1861) piyango tekrar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve tahvillerle birlikte sat\u0131larak \u00e7e\u015fitli yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in sermaye toplama y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131ld\u0131. 1880-90&#8217;da \u015eark \u015fimendiferleri piyangosunun d\u00fczenlenmesi, 1898&#8217;de Bulgar piyangosuna izin verilmesiyle piyango yayg\u0131nla\u015ft\u0131. 1902-1906 y\u0131llar\u0131nda yasak getirildi ise de, 1906-1909&#8217;da Ziraat Bankas\u0131 muhacirine yard\u0131m i\u00e7in piyango d\u00fczenledi, 1917&#8217;de Donanma Cemiyeti piyangosu ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00c7e\u015fitli miktarlarda nakit ve e\u015fya da\u011f\u0131tan \u00f6zel piyangolara izin verildi.<\/p>\n<h2>Cumhuriyet D\u00f6neminde Piyango<\/h2>\n<p>Cumhuriyet d\u00f6neminde 1926-1939 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda piyango d\u00fczenleme hakk\u0131 Tayyare Cemiyeti&#8217;ne verildi ve \u0130stanbul da 193, Ankara&#8217;da 27 bayi, yurda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f 425 \u015fube ve seyyar sat\u0131c\u0131larla Cemiyet piyan-go tekelini elinde tuttu. 1939&#8217;da Milli Piyango Idaresi kuruldu.<\/p>\n<p>Savunma sanayii, \u00f6zellikle hava kuvvetlerine destek sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan piyangoya ra\u011fbetin artmas\u0131 i\u00e7in 19 May\u0131s 1940 \u00e7ekili\u015fi Ankara&#8217;da 19 May\u0131s Stadyumu&#8217;nda yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ekili\u015fe Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130n\u00f6n\u00fc ve Bakanlar Kurulu da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1946&#8217;da \u0130stanbul Fenerbah\u00e7e Stadyumu, 1947&#8217;de \u0130zmir Fuar\u0131&#8217;ndaki \u00e7ekili\u015flerle ilgi canl\u0131 tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0131lba\u015flar\u0131nda bilet t\u00fckenmekte, \u00f6nce radyo, sonralar\u0131 televizyondan da ilan edilen sonu\u00e7lar y\u0131lba\u015f\u0131nda talihini deneyen insanlarda heyecan f\u0131rt\u0131nas\u0131 yaratmaktad\u0131r 1 Ocak 1986 da ikramiyenin bir milyar liraya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131yla Nimet Abla (\u00d6zden) T\u00fcrkiye&#8217;nin en tan\u0131nm\u0131\u015f insanlar\u0131 aras\u0131na girmi\u015f, bilet karaborsaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>Kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda ayda bir olan \u00e7ekili\u015f say\u0131s\u0131 bug\u00fcn y\u0131lda otuz be\u015fe \u00e7\u0131km\u0131\u015f, 1939 y\u0131l\u0131nda 2,5 milyon olan bilet adedi 100 milyonu ge\u00e7mi\u015ftir. Piyango tutkunlar\u0131n\u0131n ve y\u0131lba\u015f\u0131 \u00e7ekili\u015fin\u0131 ka\u00e7\u0131rmak istemeyenlerin a\u00e7maz\u0131 \u015fudur: Bilet almazsan hi\u00e7 \u00e7\u0131kmaz. Fakat biletlerin ortalama \u00fc\u00e7te biri \u0130stanbul da, \u0130stanbulda da Bah\u00e7ekap\u0131 \u015fubelerinde sat\u0131lmaktad\u0131r ve her zaman daha fazla bilet satan Bah\u00e7ekap\u0131 ikramiye \u00e7\u0131karma \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131k\u00e7a, imk\u00e2n bulan talihli aday\u0131 bu efsaneye omuz vererek biletini buradan almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bilet almayanlar\u0131n bile \u00e7enesini yoran bir milyar liral\u0131k ikramiyeden sonra, enflasyon sayesinde her mahallede bir milyoner yaratma politikas\u0131n\u0131n tesellisi olarak, y\u0131lba\u015f\u0131 ikramiyelerinin astronomik bir rakam olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermek h\u00fck\u00fcmetlerin g\u00f6revleri aras\u0131na girmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Piyangoya \u00f6nce lotarya denirdi.\u00a0Piyangonun ad\u0131n\u0131, \u0130talya da siyah-beyaz kartlarla oynanan ve ad\u0131 kazanan ka\u011f\u0131tlar\u0131n rengi &#8220;beyaz&#8221;\u0131n \u0130talyancas\u0131 &#8220;bianco&#8221; olan oyundan ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Halk etimoloiisine g\u00f6reyse ad, Bah\u00e7ekap\u0131&#8217;da bayi olan M\u00f6sy\u00f6&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[1997,1999,1996,1998],"class_list":["post-4790","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eglence","tag-cekilis","tag-lotarya","tag-piyango","tag-sans-oyunlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4790"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4790"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7959,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4790\/revisions\/7959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}