{"id":4799,"date":"2015-03-17T18:28:25","date_gmt":"2015-03-17T16:28:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4799"},"modified":"2017-09-22T14:57:31","modified_gmt":"2017-09-22T12:57:31","slug":"bulmacayi-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=4799","title":{"rendered":"Bulmacay\u0131 kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Gazete ve dergilerin okuyucular\u0131na arma\u011fanl\u0131 sorular sormas\u0131 \u00e7ok eski gelenektir fakat bug\u00fcn kareli bulmaca da denilen bulmacalar\u0131, arma\u011fan olsun olmas\u0131n \u00e7\u00f6zme iste\u011fiyle, Murat Belge&#8217;nin de dedi\u011fi gibi, &#8220;Dirili\u015f&#8217;i Tolstoy&#8217;un yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilsem ne olur, Cengiz&#8217;in kaynanas\u0131n\u0131 bilmesem ne olur,&#8221; mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilgisi yoktur.<\/p>\n<p>Bu bi\u00e7imiyle bulmaca ilk kez 1913&#8217;te, New York World&#8217;\u00fcn pazar eki Fun i\u00e7in, <strong>Arthur Wynne<\/strong> taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Wynne b\u00fcy\u00fck babas\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fi Sihirli Kare adl\u0131 Victoria d\u00f6nemi \u00e7ocuk oyunundan yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. 19. y\u00fczy\u0131lda \u00e7ocuk kitaplar\u0131nda bas\u0131lan, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 ve soldan sa\u011fa okunabilen kelimeleri yerle\u015ftirmekten ibaret olan bu oyuna Wynne&#8217;\u0131n katk\u0131s\u0131, s\u00f6zc\u00fckleri sorular sorarak buldurmak ve siyah kare yerle\u015ftirmek, yani bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7imi kazand\u0131rmakt\u0131r; fakat ilk bulmacalarda sorular kolayd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk kez 21 Aral\u0131k 1913 tarihli gazete ekinde yer alan bulmaca 1920&#8217;lerde gazetelere yay\u0131lm\u0131\u015f, \u00c7in d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bas\u0131n\u0131na bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bulmacalar gittik\u00e7e zorla\u015f\u0131rken bulmaca kitaplar\u0131 da bas\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Gazete ve dergilerin kendileri ve eklerinde bulmaca olmamas\u0131 art\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Pazar g\u00fcnleri bulmaca say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131r, yazlar\u0131 \u00f6zel bulmaca ekleri verilir; ayr\u0131ca bulmaca kitap\u00e7\u0131klar\u0131 ve s\u00f6zl\u00fcklerini T\u00fcrk\u00e7ede de bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Cumhuriyet gazetesinin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki gamal\u0131 ha\u00e7 bulmacas\u0131 \u00fcnl\u00fc oldu\u011fu gibi, Pazar ve Kitap ekleri bulmacalar\u0131 da \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. Gazeteler sorular\u0131n\u0131 okuyucu profiline g\u00f6re haz\u0131rlar; 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde Politika ve Ayd\u0131nl\u0131k gazetelerinin &#8220;sol&#8221; bilgiye y\u00f6nelik bulmacalar\u0131 bunun \u00f6rnekleridir. Bulmaca \u00e7\u00f6zmek, yani her kareyi do\u011fru harfle doldurabilmek her ya\u015f ve s\u0131n\u0131ftan insan i\u00e7in, do\u011fru bulmacay\u0131 bulma ko\u015fuluyla b\u00fcy\u00fck zevktir. Bu ama\u00e7la bulmaca kul\u00fcpleri de kurulmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazete ve dergilerin okuyucular\u0131na arma\u011fanl\u0131 sorular sormas\u0131 \u00e7ok eski gelenektir fakat bug\u00fcn kareli bulmaca da denilen bulmacalar\u0131, arma\u011fan olsun olmas\u0131n \u00e7\u00f6zme iste\u011fiyle, Murat Belge&#8217;nin de dedi\u011fi gibi, &#8220;Dirili\u015f&#8217;i Tolstoy&#8217;un yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[2003,2004],"class_list":["post-4799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eglence","tag-bulmaca","tag-kare-bulmaca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4799"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4799"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8624,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4799\/revisions\/8624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}