{"id":554,"date":"2011-12-30T21:08:25","date_gmt":"2011-12-30T19:08:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=554"},"modified":"2018-03-06T12:44:29","modified_gmt":"2018-03-06T10:44:29","slug":"asansoru-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=554","title":{"rendered":"Asans\u00f6r\u00fc kim buldu"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/asansoru-kim-icat-etti\/\"><strong>Asans\u00f6r\u00fc kim icat etti?<\/strong><\/a><\/p>\n<p>Asans\u00f6r insanlar\u0131 veya y\u00fckleri, y\u00fcksek veya al\u00e7ak yerlere dikine indirip \u00e7\u0131karmaya yarayan ve bir platform kabinden meydana gelen makine d\u00fczenidir. \u00c7ok eski \u00e7a\u011flarda bile insanlar a\u011f\u0131r y\u00fckleri kald\u0131rmak i\u00e7in makinelerden yararlanma yoluna gitmi\u015flerdir. Romal\u0131 Mimar Vitarius\u2019un M.\u00d6. 26\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 eserden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, milattan 236 y\u0131l \u00f6nce Roma\u2019da y\u00fck kald\u0131rmak i\u00e7in bir tak\u0131m makinalardan yararlan\u0131lmaktayd\u0131. Bunun gibi Roma \u0130mparatorlar\u0131n\u0131n saraylar\u0131nda da iner-\u00e7\u0131kar dolaba benzer yap\u0131lar vard\u0131.<\/p>\n<p>On sekizinci y\u00fczy\u0131lda, <strong>Velayer<\/strong> ad\u0131nda bir Frans\u0131z mimar\u0131, \u201cU\u00e7an Mobilya\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir arac\u0131 insanlar\u0131n istifadesine sundu. Bu ara\u00e7 bir kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k\u00a0 vas\u0131tas\u0131yle dengede tutulmaktayd\u0131. Hareket etmesi i\u00e7in de bir k\u00f6lenin veya u\u015fa\u011f\u0131n kolu \u00e7ekmesi gerekiyordu. <strong>Edoux<\/strong> ad\u0131nda bir Frans\u0131z\u00a0 m\u00fchendisi de 1867\u2019de yeni t\u00fcr bir kald\u0131rma makinas\u0131 yapt\u0131 ve buna \u201c<strong>asans\u00f6r<\/strong>\u201d ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n<h3>\u0130lk Yolcu Asans\u00f6r\u00fc<\/h3>\n<p>Yolcu ta\u015f\u0131yan ilk asans\u00f6r, 1743 y\u0131l\u0131nda Versailles Saray\u0131&#8217;nda, Kral XV. Louis&#8217;nin \u00f6zel dairesine monte edildi. Kral, ikinci katta metresi Bayan Chateauroux i\u00e7in bir daire haz\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Kendi dairesi ise bir alt kattayd\u0131. Can\u0131 istedi\u011finde kolayca ve \u00e7abuk bi\u00e7imde bir \u00fcst kata \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in bu asans\u00f6r projesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olan asans\u00f6re kral, dairesinin balkonundan biniyordu. &#8220;U\u00e7an iskemle&#8221; diye adland\u0131r\u0131lan bu ilk asans\u00f6r, baz\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k dengeleriyle hareket ediyor ve insan g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Bir i\u015f merkezine yerle\u015ftirilen ilk asans\u00f6r ise <strong>Elisha Graves Otis<\/strong> taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Bu asans\u00f6r, 23 Mart 1857 g\u00fcn\u00fc, New York&#8217;un Broadway semtinde be\u015f katl\u0131 bir binaya tak\u0131ld\u0131. Daha \u00f6nceleri y\u00fck ta\u015f\u0131yan asans\u00f6rler yapan Otis, ayn\u0131 zamanda insan ta\u015f\u0131yan ilk asans\u00f6rleri de \u00fcretti. Broadway&#8217;e yerle\u015ftirilen ilk asans\u00f6r\u00fcn maliyeti 300 dolar\u0131 bulmu\u015ftu. Asans\u00f6r tak\u0131lan ilk otel ise, New York&#8217;taki alt\u0131 katl\u0131 &#8220;Fifth Avenue Hotel&#8221;d\u0131r. Asans\u00f6r, 23 A\u011fustos 1859 g\u00fcn\u00fc Bostonlu O.Tuft taraf\u0131ndan tak\u0131ld\u0131. 1868 y\u0131l\u0131nda, New York&#8217;taki Equitable Life Assurance Building&#8217;e asans\u00f6r tak\u0131ld\u0131 ve bu, bir i\u015fhan\u0131na tak\u0131lan ilk asans\u00f6r oldu.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 ilk grup asans\u00f6rler de yine New York&#8217; ta, 1879 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131nda Otis Elevator Co. taraf\u0131ndan Boreel binas\u0131na yerle\u015ftirildi. Bu asans\u00f6rler, ayn\u0131 anda hareket eden d\u00f6rt birimden olu\u015fuyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 asans\u00f6rlerin bulunmas\u0131, ABD&#8217;de \u015fehircilik ve mimarinin yeni boyutlar kazanmas\u0131na neden oldu. O g\u00fcne de\u011fin, yatay olarak b\u00fcy\u00fcyen kentler, dikey olarak b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131lar. Ba\u015fta New York olmak \u00fczere bir\u00e7ok kentte \u00e7ok katl\u0131 binalar h\u0131zla \u00e7o\u011fald\u0131 . Teknik olarak \u00e7ok uzun y\u0131llar \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen <a title=\"G\u00f6kdeleni kim buldu\" href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/gokdeleni-kim-buldu\/\">g\u00f6kdelenler<\/a>, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 asans\u00f6r\u00fcn bulunu\u015fuyla hayata ge\u00e7irildi. 1880 y\u0131l\u0131nda, Manheim End\u00fcstri Sergisi&#8217;nde, Siemens ve Halske \u015eirketi, 22 metre y\u00fcksekli\u011finde bir binaya ilk <a title=\"Elektri\u011fi kim buldu\" href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/elektrik-kim-buldu\/\">elektrikli<\/a> asans\u00f6r\u00fc yerle\u015ftirdiler. Bir ay boyunca hi\u00e7 ar\u0131za yapmadan \u00e7al\u0131\u015fan bu asans\u00f6r, bu s\u00fcre i\u00e7inde 8 bin ki\u015fiye hizmet verdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asans\u00f6r\u00fc kim icat etti? Asans\u00f6r insanlar\u0131 veya y\u00fckleri, y\u00fcksek veya al\u00e7ak yerlere dikine indirip \u00e7\u0131karmaya yarayan ve bir platform kabinden meydana gelen makine d\u00fczenidir. \u00c7ok eski \u00e7a\u011flarda bile insanlar a\u011f\u0131r&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7987,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[314,2285],"class_list":["post-554","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ev","tag-asansor","tag-elisha-graves-otis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/554"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=554"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11061,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/554\/revisions\/11061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}