{"id":573,"date":"2010-12-30T21:33:03","date_gmt":"2010-12-30T19:33:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=573"},"modified":"2016-12-25T20:25:19","modified_gmt":"2016-12-25T18:25:19","slug":"esperantoyu-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=573","title":{"rendered":"Esperanto’yu kim buldu"},"content":{"rendered":"

Lingvo Internacia ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Esperanto , 1887 y\u0131l\u0131nda Var\u015fova’da Dr. Ludovi\u00e7 Zamenhof<\/strong> adl\u0131 Rus taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve farkl\u0131 dilleri konu\u015fan toplumlar\u0131n ortak dili olmak \u00fczere olu\u015fturulmu\u015f yapay dildir.\u00a0 Dr. Ludovi\u00e7 Zamenhof 1859 y\u0131l\u0131nda Bielostock adl\u0131 kasabada d\u00fcnyaya geldi. Bu kasaban\u0131n sakinlerini Ruslar, Polonyal\u0131lar, Almanlar ve Yahudiler olu\u015fturuyordu. Zamenhof da bir Yahudi aileden geliyordu.<\/p>\n

Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda, farkl\u0131 diller konu\u015fan kasabal\u0131lar aras\u0131ndaki k\u00f6t\u00fc ili\u015fkiler, Zamenhof ‘u \u00e7ok rahats\u0131z etti. Bunun \u00fczerine yeni bir dil geli\u015ftirerek, insanlar aras\u0131nda karde\u015fli\u011fi ve dostlu\u011fu, bu dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmeye karar verdi. S\u00f6z konusu dil, kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenler taraf\u0131ndan okullarda \u00f6\u011frenilebilirdi. 14 ya\u015f\u0131nda bir \u00f6\u011frenciyken (Var\u015fova Klasik Akademisi’nde) bu amaca y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. 19 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde (1878) alt\u0131yedi arkada\u015f\u0131m da ikna etmeye yetecek kadar yol alm\u0131\u015ft\u0131. 17 Aral\u0131k 1878 g\u00fcn\u00fc evinde bir toplant\u0131 d\u00fczenledi ve arkada\u015flar\u0131yla birlikte yeni bir konu\u015fma ve \u015fark\u0131 dilinin do\u011fu\u015funu kutlad\u0131.<\/p>\n

Ne var ki, Esperanto’nun bu ilk \u00f6nc\u00fcleri, tutucu b\u00fcy\u00fcklerinin sert tepkilerine dayanamad\u0131lar ve Zamenhof, yoluna tek ba\u015f\u0131na devam etmek zorunda kald\u0131. Bir\u00e7ok d\u00fczenlemenin ard\u0131ndan, 15 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin sonucu, 40 sayfal\u0131k bir kitap haline geldi. Kitab\u0131n ba\u015f\u0131na koydu\u011fu bir \u00f6ns\u00f6zle, yazar, kitapla ilgili t\u00fcm haklar\u0131ndan feragat etti\u011fini duyurdu. Zira ona g\u00f6re, “Uluslararas\u0131 bir dil, t\u0131pk\u0131 ulusal dillerde oldu\u011fu gibi, herhangi bir bireyin de\u011fil, toplumun mal\u0131yd\u0131.” Esperanto’nun ilk yanda\u015flar\u0131 genellikle, Almanlar, \u0130sve\u00e7liler ve Ruslardan olu\u015fuyordu. Rus Esperantocular aras\u0131nda \u00fcnl\u00fc yazar Leo Tolstoy da vard\u0131. Yeni d\u00fcnya dili, Bat\u0131’ da en b\u00fcy\u00fck ilgiyi Frans\u0131zlardan g\u00f6rd\u00fc ve 1898 y\u0131l\u0131nda Fransa Ulusal Esperanto Derne\u011fi kuruldu.<\/p>\n

Bir yapay dil olarak Esperanto, hi\u00e7bir tek dile bire bir ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Kelime hazinesi bak\u0131m\u0131ndan Romen Dilleri grubuna dahil edilebilir ancak yap\u0131bilim bak\u0131m\u0131ndan mevcut hi\u00e7bir dil grubana yak\u0131n de\u011fildir. Esperanto yap\u0131sal olarak genellikle sondan, yer yer \u00f6nden eklemeli ve tek heceli dillerin \u00f6zelliklerini yans\u0131tmaktad\u0131r. Fonetik a\u00e7\u0131dan Slav Dilleri’ne yak\u0131nd\u0131r. Anlambilimce Hint-Avrupa Dil Ailesi’nin karakteristiklerini ta\u015f\u0131r. Esperanto serbest c\u00fcmle dizimine sahiptir, c\u00fcmledeki \u00f6\u011felerin yerleri de\u011fi\u015ftirildi\u011finde c\u00fcmlenin anlam\u0131 de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde en \u00e7ok tan\u0131nan ve en \u00e7ok konu\u015fan\u0131 bulunan yapay dil olmakla birlikte uluslararas\u0131 ileti\u015fim dili olma amac\u0131na tam anlam\u0131yla ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lingvo Internacia ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Esperanto , 1887 y\u0131l\u0131nda Var\u015fova’da Dr. Ludovi\u00e7 Zamenhof adl\u0131 Rus taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve farkl\u0131 dilleri konu\u015fan toplumlar\u0131n ortak dili olmak \u00fczere olu\u015fturulmu\u015f yapay dildir.\u00a0 Dr. Ludovi\u00e7…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,22],"tags":[330],"class_list":["post-573","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egitim","category-toplum","tag-esperanto"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/573"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=573"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6817,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/573\/revisions\/6817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}