{"id":6027,"date":"2014-12-18T01:55:27","date_gmt":"2014-12-17T23:55:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=6027"},"modified":"2018-09-28T14:18:38","modified_gmt":"2018-09-28T12:18:38","slug":"teleskopu-kim-icat-etti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=6027","title":{"rendered":"Teleskobun \u0130cad\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Teleskop, g\u00f6ksel cisimleri incelemek ve g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kullan\u0131lan vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7t\u0131r. Teleskop icat edilmeseydi mecazi olarak tam anlam\u0131yla k\u00f6r olurduk. Gezegenimizin \u00f6tesinde ne oldu\u011funu g\u00f6remez ve evrenin i\u015fleyi\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir ger\u00e7ek bilgiye sahip olamazd\u0131k. Teleskop di\u011fer bulu\u015flardan farkl\u0131 olarak tasar\u0131m ve geli\u015ftirmeleri tek bir ki\u015fi taraf\u0131ndan yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren s\u00fcrekli bir geli\u015fme i\u00e7inde olan bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<p>M.\u00d6. 4000 y\u0131l\u0131nda\u00a0mercekleri and\u0131ran objelerin, dekorasyon ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131ld\u0131klar\u0131\u00a0bilinmektedir. Antik Yunanda (M\u00d6 5. yy) su dolu k\u00fcrelerin optik \u00f6zellikleri bilinmekteydi. Optikler \u00fczerindeki yans\u0131ma, k\u0131r\u0131lma ve renkler de dahil olmak \u00fczere \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikleri hakk\u0131nda M.\u00d6. ikinci y\u00fczy\u0131lda yazan Ptolemy&#8217;yi,\u00a0 \u0130bn Sahl&#8217;\u0131n(M.\u00d6. 10. y\u00fczy\u0131l) ve <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/ibn-i-heysem-kimdir\/\">\u0130bn-i Heysem<\/a>&#8216;in (M.\u00d6. 11. y\u00fczy\u0131l)\u00a0 yaz\u0131lar\u0131 izledi.<\/p>\n<p>Merceklerin ger\u00e7ek anlamda kullan\u0131m\u0131, 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren Kuzey \u0130talya&#8217;daki g\u00f6zl\u00fcklerin yayg\u0131n \u00fcretimine ve kullan\u0131m\u0131na kadar uzanmaktad\u0131r.\u00a0 Yak\u0131n\u0131 g\u00f6rme bozuklu\u011funu d\u00fczeltmek i\u00e7in i\u00e7b\u00fckey merceklerin icad\u0131 1451&#8217;de \u0130talya&#8217;da Cusa&#8217;l\u0131 Nicholas taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h3>\u0130lk Teleskoplar<\/h3>\n<p>Teleskobun icad\u0131na ve geli\u015fimine b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunan ki\u015filer listesinde yer alan ilk ki\u015filer, Hollandal\u0131 okuma g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ve mercek \u00fcraticisi Jacob Metius, Hans Lippershey ve Zacharias Janssen bulunmaktad\u0131r. Cam ile \u00e7al\u0131\u015fmada ve lens \u00fcretmede yeterlilikleri ve hassasl\u0131klar\u0131 nedeniyle her biri birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z haftalarca \u00e7al\u0131\u015farak birer teleskop \u00fcretmi\u015flerdir. Bu teleskoplara Refraktif teleskoplar ad\u0131 verilir ve teleskoplar\u0131n en eski formudur.\u00a0Teleskop \u00fczerinde bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturmak i\u00e7in mercek sistemi ile kurulmu\u015flard\u0131r. Her \u00fc\u00e7 ki\u015fi de teleskobun \u00f6nc\u00fclerinden olmas\u0131na ra\u011fmen, Hans Lippershey, teleskobu icat eden ki\u015fi olarak bilinmektedir.<\/p>\n<h3><strong>Hans Lippershey&#8217;in teleskobu<\/strong><\/h3>\n<p>Bir teleskopun yaz\u0131l\u0131 ilk kayd\u0131 1608 y\u0131l\u0131nda Hollanda&#8217;da,\u00a0\u00a0Almanya&#8217;n\u0131n Wesel kentinde 1570 y\u0131l\u0131nda do\u011fan Alman-Hollandal\u0131, Middelburg&#8217;lu g\u00f6zl\u00fck \u00fcreticisi <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/hans-lippershey-kimdir\/\">Hans Lippershey<\/a> taraf\u0131ndan 2 Ekim 1608&#8217;de Hollanda Devlet Genel Sekreterli\u011fi&#8217;ne yap\u0131lan bir patent ba\u015fvurusu belgesinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015fvurudan birka\u00e7 hafta sonra ba\u015fka bir Hollandal\u0131 g\u00f6zl\u00fck yap\u0131mc\u0131s\u0131 olan <strong>Jacob Metius<\/strong> da patent ba\u015fvurusunda bulundu. \u0130ki patent ba\u015fvurusuna kar\u015f\u0131n <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/zacharias-janssen-kimdir\/\"><strong>Zacharias Janssen<\/strong><\/a>&#8216;in teleskobu ve mikroskobu 1590&#8217;larda icat etti\u011fini iddi etti ve dava a\u00e7t\u0131. H\u00fck\u00fcmet, cihaz\u0131n bilgisinin zaten her yerde bulundu\u011fu ve \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131n kolay oldu\u011fu nedenleri ile\u00a0teleskopa patent verilemeyece\u011fine h\u00fckmetmi\u015f fakat tasar\u0131m\u0131n\u0131n kopyalar\u0131n\u0131n kullan\u0131labilmesi i\u00e7in i\u00e7in bir s\u00f6zle\u015fme ile Lippershey&#8217;i para ile \u00f6d\u00fcllendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hans Lippershey&#8217;in bulu\u015fu tasarlama fikrine nas\u0131l sahip oldu\u011fu konusunda bir ka\u00e7 teori var. Baz\u0131 insanlar Lippershey ile ayn\u0131 zamanda bir g\u00f6zl\u00fck \u00fcreticisi olan Zachariah Jensen ile ayn\u0131 \u015fehirde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan, tasar\u0131m\u0131 Jansen&#8217;den \u00e7alm\u0131\u015f olabilece\u011fini iddia ettiler. Ancak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Lippershey&#8217;in Jansen&#8217;\u0131n tasar\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131na dair ger\u00e7ek bir kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla, patent ba\u015fvurusu nedeniyle teleskopu icat eden ki\u015finin o oldu\u011funu kabul etmektedirler. Bir ba\u015fka teori ise, Hans Lippershey&#8217;in d\u00fckkan\u0131nda iki merce\u011fi arka arkaya tutan iki \u00e7ocu\u011fun bakt\u0131klar\u0131 cismin daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemelerinden sonra icat fikrinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 baz almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Orijinal Hollanda teleskoplar\u0131 bir d\u0131\u015fb\u00fckey ve i\u00e7b\u00fckey mercekten olu\u015fuyordu. Bu \u015fekilde in\u015fa edilen teleskoplar g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc tersine \u00e7evirmiyor ve\u00a0 Lippershey&#8217;nin orijinal tasar\u0131m\u0131\u0131 sadece 3 kat b\u00fcy\u00fctme yapabiliyordu. Teleskoplar, Hollanda&#8217;da bu bulu\u015ftan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r say\u0131da yap\u0131ld\u0131 ve Avrupa \u00e7ap\u0131nda h\u0131zla yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<h3>Galileo&#8217;nu Teleskopu<\/h3>\n<p>Galileo, teleskop tarihinde \u00f6nemli bir fig\u00fcrd\u00fcr. \u00dc\u00e7 Hollandal\u0131 mucidin tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 duymu\u015f fakat g\u00f6rmemi\u015ftir. Ayn\u0131 sistem mant\u0131\u011f\u0131na dayanan kendi tasar\u0131m\u0131 ile\u00a0teleskobu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirmi\u015ftir. Teleskopunu kullanarak, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sonsuza dek de\u011fi\u015ftiren tarihi bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130talyan bilim adam\u0131 <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/galileo-galilei-kimdir\/\">Galileo Galilei<\/a>, 1609 Haziran&#8217;da Venedik&#8217;teydi ve uzaktaki nesneleri daha yak\u0131n ve daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6rmeyi sa\u011flayan \u201cHollanda Perspektif Cam\u0131\u201d n\u0131 duydu. Venedik&#8217;ten Padua&#8217;ya d\u00f6nd\u00fckten sonraki ilk gece teleskop in\u015fas\u0131na ba\u015flad\u0131.\u00a0Ertesi g\u00fcn bir borunun bir ucuna bir d\u0131\u015fb\u00fckey mercek ve di\u011fer ucunda ise bir i\u00e7b\u00fckey mercek takarak aleti tamamlad\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra, bir \u00f6ncekinden nesneleri 20 kat b\u00fcy\u00fcten daha iyi bir teleskop yapmay\u0131 ba\u015fard\u0131ktan sonra, bulu\u015funun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 kamuya duyurmaya karar verdi. Padua&#8217;dan yeniden Venedi\u011fe d\u00f6nd\u00fc. Venedik Senato&#8217;su ba\u015fkan\u0131 Leonardo Donato\u2019dan randevu alarak\u00a0senatoya bulu\u015funu g\u00f6sterdi. Bulu\u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Senato onu Padua \u00dcniversitesi&#8217;nde ya\u015fam\u0131 boyunca \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi ve iki kat\u00a0 maa\u015f ile \u00f6d\u00fcllendirdi.<\/p>\n<h3>Newton&#8217;un Teleskopu<\/h3>\n<p>Bilim alan\u0131nda bir ba\u015fka devrimci olan <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/isaac-newton-kimdir\/\">Isaac Newton<\/a>, Hollandal\u0131 cam \u00fcreticileri ve Galileo taraf\u0131ndan yap\u0131lan mercek kullan\u0131lan refraksiyon teleskopundan farkl\u0131, yans\u0131tmal\u0131 ilk icat eden ki\u015fi olarak kabul edilir. Newton uzaktaki nesneleri b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in sadece mercekler kullanmak yerine oda\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in aynalar kullanm\u0131\u015ft\u0131r. 1688 y\u0131l\u0131nda Sir Isaac Newton, Newton Reflekt\u00f6r\u00fc olarak adland\u0131r\u0131lan yans\u0131tmal\u0131 teleskopunu tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hans Lippershey, ilk belgelenmi\u015f teleskopu icat ettikten yakla\u015f\u0131k 60 y\u0131l sonra, Isaac Newton, cihaz \u00fczerinde kullan\u0131lan ilk reflekt\u00f6r\u00fcn, yani yans\u0131tma i\u00e7in ayna kullan\u0131lmas\u0131,\u00a0 gibi birka\u00e7 ekleme yaparak teleskopun tasar\u0131m\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirdi. \u0130lk bulunu\u015fundan bu yana teleskopta pek \u00e7ok geli\u015fme oldu. Bu geli\u015fmeler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde astronomlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan sofistike enstr\u00fcmanlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131nda Arizona&#8217;daki bilim adamlar\u0131, Hans Lippershey taraf\u0131ndan yap\u0131lan ilk icattan 400 y\u0131l sonra d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc teleskopunu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar.<\/p>\n<p>Modern teleskoplar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde lenslerin ve aynalar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir ve \u00e7ok uzaktaki galaksileri inceleme yetene\u011fine sahiptir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teleskop, g\u00f6ksel cisimleri incelemek ve g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kullan\u0131lan vazge\u00e7ilmez bir ara\u00e7t\u0131r. Teleskop icat edilmeseydi mecazi olarak tam anlam\u0131yla k\u00f6r olurduk. Gezegenimizin \u00f6tesinde ne oldu\u011funu g\u00f6remez ve evrenin i\u015fleyi\u015fi hakk\u0131nda herhangi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11839,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3105],"tags":[95],"class_list":["post-6027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-icatlar","tag-teleskop"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6027"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12075,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6027\/revisions\/12075"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}