Tekerlemeler, ses oyunlar\u0131 ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlarla birbirine ba\u011flanan, genellikle birbirini tutmaz d\u00fc\u015f\u00fcncelerin s\u0131ralanmas\u0131na dayanan kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6z dizisidir. Beklenmedik s\u00f6z oyunlar\u0131yla \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve e\u011flendirici bir etki yaratan tekerlemeler, masal tekerlemeleri, oyun tekerlemeleri, t\u00f6ren tekerlemeleri ve ba\u011f\u0131ms\u0131z tekerlemeler olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
Masal tekerlemeleri, masal\u0131n ba\u015f\u0131nda, ortas\u0131nda. sonunda ya da uygun ba\u015fka b\u00f6l\u00fcmlerinde s\u00f6ylenen uzun ya da k\u0131sa kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6zlerdir. Masal\u0131n ba\u015f\u0131nda s\u00f6ylenen \u201cEvvel zaman i\u00e7inde\u2026\u201d. \u201cBir varm\u0131\u015f bir yokmu\u015f\u2026\u201d gibi tekerlemeler, masal\u0131n e\u011flendirmek ve ders vermek i\u00e7in uyduruldu\u011funu, eskiden olmu\u015f bitmi\u015f \u015feyler olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini belirtme gibi bir i\u015flev ta\u015f\u0131r. Masal\u0131n sonunu ba\u011flayan \u201cOnlar ermi\u015f murad\u0131na\u2026\u201d gibi tekerlemeler, b\u00fct\u00fcn masallar\u0131n herkesin g\u00f6nl\u00fcne g\u00f6re mutlu bir sona erdi\u011fini belirtme ve herkese ayn\u0131 mutlulu\u011fu dileme amac\u0131na y\u00f6neliktir. Masal\u0131n ortas\u0131nda yer alan \u201cS\u00f6z\u00fc uzatmayal\u0131m\u2026\u201d gibi tekerlemeler ise anlat\u0131m\u0131 h\u0131zland\u0131rmaya ve uzun zaman aral\u0131klar\u0131n\u0131 kapatmaya yarar.<\/p>\n
Genellikle \u00e7ocuklar\u0131n kendi yarat\u0131mlar\u0131 ya da uyarlamalar\u0131 olan oyun tekerlemeleri, ebe \u00e7\u0131karma, oyuncular\u0131n rol\u00fcn\u00fc belirleme gibi durumlarda s\u00f6ylenir. Baz\u0131 oyun tekerlemelerinin i\u015flevi de bilinmeyen bir \u015feyi bir t\u00fcr fal yoluyla bulmakt\u0131r. Ayr\u0131ca oyunu renklendirme, oyuncular\u0131n el, ayak ve beden hareketlerini d\u00fczenleme, oyuncular\u0131 heyecanland\u0131rma, co\u015fturma ya da k\u0131zd\u0131rma amac\u0131yla s\u00f6ylenen oyun tekerlemeleri vard\u0131r. Belli bir ezgiyle el, kol ve \u00e7e\u015fitli beden hareketlerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla s\u00f6ylenen ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na oyun tekerlemeleri, bebekleri e\u011flendirme, oyalama ve e\u011fitme amac\u0131na y\u00f6neliktir. Oyun tekerlemelerinin bir t\u00fcr\u00fc de yergi amac\u0131yla s\u00f6ylenenlerdir (\u00f6rn. sakatl\u0131klar, huy ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f kusurlar\u0131 \u00fczerine s\u00f6ylenen s\u00f6zler, oyunda m\u0131z\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k edenlere y\u00f6nelik ta\u015flamalar).<\/p>\n
T\u00f6ren tekerlemeleri geleneksel ve folklorik olaylarla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Anadolu\u2019da ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rmak i\u00e7in d\u00fczenlenen t\u00f6renlerde \u00e7ocuklarla gen\u00e7ler \u00e7\u00f6m\u00e7e gelin ad\u0131n\u0131 verdikleri bir kuklay\u0131 gezdirerek yiyecek toplarken tekerleme s\u00f6ylerler. Orta Anadolu\u2019da \u201c\u00c7i\u011fdem Pilav\u0131\u201d adl\u0131 bahar bayram\u0131nda \u00e7ocuklar tekerlemeler e\u015fli\u011finde evden eve dola\u015f\u0131r. Hristiyanlar’\u0131n Paskalya yortusuna rastlayan g\u00fcnlerde de baz\u0131 b\u00f6lgelerde \u00e7ocuklar ate\u015f \u00fczerinden atlayarak tekerleme s\u00f6ylerler.<\/p>\n
Kendi ba\u015flar\u0131na birer s\u00f6z sanat\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan ba\u011f\u0131ms\u0131z tekerlemelere genellikle g\u00fcld\u00fcr\u00fc \u00f6gesinin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 \u00e2\u015f\u0131k \u015fiirlerinde rastlan\u0131r. Karag\u00f6z ve orta oyununda kullan\u0131lan kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6z oyunlar\u0131 da ayn\u0131 nitelikte yarat\u0131mlard\u0131r. Tekerleme s\u00f6ylemede ustala\u015fm\u0131\u015f kimseler b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcnerle aktard\u0131klar\u0131 geleneksel tekerlemeleri kendi yarat\u0131mlar\u0131yla zenginle\u015ftirip geli\u015ftirirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tekerlemeler, ses oyunlar\u0131 ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlarla birbirine ba\u011flanan, genellikle birbirini tutmaz d\u00fc\u015f\u00fcncelerin s\u0131ralanmas\u0131na dayanan kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6z dizisidir. Beklenmedik s\u00f6z oyunlar\u0131yla \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve e\u011flendirici bir etki yaratan tekerlemeler, masal tekerlemeleri, oyun tekerlemeleri,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[2950],"class_list":["post-8048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eglence","tag-tekerleme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8048"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8048"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8049,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8048\/revisions\/8049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}