{"id":8069,"date":"2011-02-23T16:57:32","date_gmt":"2011-02-23T14:57:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8069"},"modified":"2017-01-06T17:05:02","modified_gmt":"2017-01-06T15:05:02","slug":"teke-zortlatmasini-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8069","title":{"rendered":"Teke Zortlatmas\u0131n\u0131 kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Teke oyunlar\u0131, genel olarak Teke T\u00fcrkmenlerinin oynad\u0131\u011f\u0131 halk oyunlar\u0131d\u0131r. Teke zortlatmas\u0131 teke oyunlar\u0131n\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131ndand\u0131r. Teke zortlatmas\u0131, de\u011fi\u015fmeli oyun olarak da bilinir, Burdur, Isparta, Antalya \u00e7evresinde yayg\u0131n halk ezgisi ve bu ezgi e\u015fli\u011finde oynanan halk oyunudur.<\/p>\n<p>Teke B\u00f6lgesinde g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fcklerin ya\u015fam\u0131ndaki erkek ke\u00e7inin (teke) hareketlerini yans\u0131tan ve ba\u011flamada \u00f6zel tezene tavr\u0131 olan oyundur.\u00a0Teke zortlatmas\u0131 (tekenin k\u0131z\u0131\u015fma d\u00f6neminde di\u015fisine \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesten dolay\u0131 zortlatma ya da zortlama denir. Tekenin k\u0131zd\u0131\u011f\u0131 zamanki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 canland\u0131ran, zeybek t\u00fcr\u00fc oyunlardand\u0131r.<\/p>\n<p>En tan\u0131nm\u0131\u015f teke oyunlar\u0131ndan olan teke zortlatmas\u0131, teke denen erkek ke\u00e7inin k\u0131zd\u0131\u011f\u0131 zamanki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 canland\u0131ran, zeybek t\u00fcr\u00fc oyunlardand\u0131r. \u00c7o\u011fu kez oyundan \u00f6nce kavalla guval havas\u0131 denen bir t\u00fcr uzun hava \u00e7al\u0131n\u0131r. Oyun, yelleme ve hoplatma olmak \u00fczere iki b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Yelleme \u00e7e\u015fitli el ve kol fig\u00fcrleriyle, \u00e7\u00f6kmelerle yap\u0131l\u0131r. Bunu izleyen hoplatmada ayn\u0131 oyun daha h\u0131zl\u0131 olarak oynan\u0131r. H\u0131zlanan tempoya ba\u011fl\u0131 olarak oyuncular s\u0131k s\u0131k yer de\u011fi\u015ftirirler. Teke zortlatmas\u0131na de\u011fi\u015fmeli oyun da denmesinin nedeni budur. Sipsi ya da cura e\u015fli\u011finde oynanan ke\u00e7i zortlatmalar\u0131 genel olarak s\u00f6zl\u00fcd\u00fcr. Kad\u0131n erkek bir arada oynand\u0131\u011f\u0131 gibi, yaln\u0131zca kad\u0131nlar ya da erkekler taraf\u0131ndan oynananlar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n<p>Afyon y\u00f6resinde ka\u015f\u0131kl\u0131 zeybek bi\u00e7iminde oynanan oyunlara da fig\u00fcrlerdeki benzerli\u011fe dayal\u0131 olarak teke zortlatmas\u0131 denir. Zortlatman\u0131n de\u011fi\u015fik y\u00f6relerde zatlatma, zotlatma ya da zorlatma bi\u00e7iminde de\u011fi\u015fik s\u00f6yleni\u015fleri de vard\u0131r.<\/p>\n<h2>Teke Oyunlar\u0131<\/h2>\n<p>Teke oyunlar\u0131 hareketli melodiler e\u015fli\u011finde oynan\u0131r. M\u00fczi\u011fi \u00e7o\u011fu kez oyundan daha k\u0131vrakt\u0131r. \u00a0Daha h\u0131zl\u0131 oynanan bi\u00e7imine dattiri denir. Dattiriler \u00e7alg\u0131n\u0131n e\u015flik edemeyece\u011fi kadar h\u0131zl\u0131 oynanan oyunlard\u0131r. \u00c7alg\u0131 e\u015fli\u011finde oynanan gakkilinin melodisi dattirininkinin ayn\u0131, ritmi daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Kesinti ise s\u00f6zs\u00fcz m\u00fczikle oynan\u0131r. Keklik gibi sekerek y\u00fcr\u00fcme, kanat \u00e7\u0131rpar gibi el \u00e7\u0131rpma, e\u011filerek d\u00f6nme ve yer de\u011fi\u015ftirme gibi fig\u00fcrlerle oynanan teke oyunlar\u0131na kaydalama denir. Ok\u015fama ise \u00e7\u00f6kme ve dizlerin \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fme t\u00fcr\u00fcnden fig\u00fcrlerle ve kad\u0131nlar taraf\u0131ndan oynan\u0131r. Gene bir kad\u0131n oyunu olan dam\u0131danda tef ya da le\u011fen dibine vurularak tempo tutulur; bu oyuna baz\u0131 durumlarda erkekler de kat\u0131l\u0131r. Silifke y\u00f6resinde oynanan oyunlar\u0131n teke oyunlar\u0131 i\u00e7inde ayr\u0131 bir yeri vard\u0131r. Kad\u0131n erkek birlikte, ka\u015f\u0131k \u00e7alarak oynanan bu oyunlara davul, keman ve klarnet gibi \u00e7alg\u0131larla bir de okuyucu e\u015flik eder. Hem t\u00fcrk\u00fc, hem de oyun olan yayla yollar\u0131, keklik, portakal, tumb\u0131ll\u0131 ve T\u00fcrkmen k\u0131z\u0131, Silifke y\u00f6resi oyunlar\u0131n\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00f6rnekleridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teke oyunlar\u0131, genel olarak Teke T\u00fcrkmenlerinin oynad\u0131\u011f\u0131 halk oyunlar\u0131d\u0131r. Teke zortlatmas\u0131 teke oyunlar\u0131n\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131ndand\u0131r. Teke zortlatmas\u0131, de\u011fi\u015fmeli oyun olarak da bilinir, Burdur, Isparta, Antalya \u00e7evresinde yayg\u0131n halk ezgisi ve&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[2960],"class_list":["post-8069","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eglence","tag-halk-oyunu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8069"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8072,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8069\/revisions\/8072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}