{"id":8199,"date":"2012-01-06T23:28:07","date_gmt":"2012-01-06T21:28:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8199"},"modified":"2017-02-09T16:10:25","modified_gmt":"2017-02-09T14:10:25","slug":"disliyi-cark-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8199","title":{"rendered":"Di\u015fliyi (\u00c7ark) kim buldu"},"content":{"rendered":"<p>Di\u015fli, s\u00fcr\u00fckleyici milin d\u00f6nel hareketini, s\u00fcr\u00fcklenen mile de\u011fi\u015fmez h\u0131zla ileten bir sistemdir. D\u00f6nme h\u0131z\u0131n\u0131 ya da d\u00f6nme ekseninin y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6nceden belirlenmi\u015f verilere g\u00f6re de\u011fi\u015ftirmek zorunlulu\u011fu oldu\u011funda, s\u00fcrekli hareketin b\u00fct\u00fcn iletimlerinde di\u015fliler kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bir milin d\u00f6nme hareketi, bir zaman biriminde tur say\u0131s\u0131 ve ekseniyle belirtilen a\u00e7\u0131sal h\u0131zla nitelenir. Serbest bir mil, d\u00f6nen bir mile p\u00fcr\u00fczs\u00fcz silindirlerle de\u011ferse, kayma ve s\u00fcrt\u00fcnme olmamas\u0131 ko\u015fuluyla serbest mil, silindirlerin yar\u0131\u00e7aplar\u0131 aras\u0131ndaki orana ters orant\u0131l\u0131 bir h\u0131zla ve ters y\u00f6nde d\u00f6ner.<\/p>\n<p>S\u00fcrt\u00fcnme ve kayma sak\u0131ncalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, y\u00fczeylere belirli bir profil uyar\u0131nca di\u015f a\u00e7mak yeterlidir. Bu profil, XVIII. yy. matematik\u00e7ilerinin u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusu oldu. <strong>General Poncelet<\/strong>, XIX. yy. ba\u015f\u0131nda ilk \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc buldu. Silindir bi\u00e7imindeki d\u00fcz merdanelerin y\u00fczeyine, boylamas\u0131na di\u015fler a\u00e7arak di\u015fli \u00e7arklar elde etti. Daha sonra, apans\u0131z d\u00f6nme y\u00f6ntemine dayanan bir matematiksel kuram, iki tip profille sonu\u00e7land\u0131r\u0131ld\u0131: Episikloyit profil; daire a\u00e7\u0131n\u0131m\u0131. Yap\u0131m\u0131 daha kolay olan ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck s\u00fcrt\u00fcnme g\u00f6steren ikinci tip. g\u00fcn\u00fcm\u00fczde en yayg\u0131n olan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Alt\u0131 tane di\u015fli \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. D\u00fcz al\u0131n di\u015fliler, paralel\u00a0millerde kullan\u0131l\u0131r ve d\u00fcz kenarl\u0131d\u0131r. Konik di\u015fliler, kesi\u015fen millerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve di\u015flerin y\u00fczey d\u00fczlemlerinin ana do\u011frular\u0131 mil eksenlerinin kesi\u015fme noktas\u0131ndan ge\u00e7er. E\u011frisel konik di\u015flilerde, eksenler kesi\u015fmez. Bu di\u015fliler otomobil sanayisinde do\u011fmu\u015ftur; motor hareketini arka k\u00f6pr\u00fcye ileterek karoseriyi al\u00e7altma olana\u011f\u0131 verir.<\/p>\n<p>Sarmal di\u015flilerde, e\u011fri \u00e7izgi halinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f di\u015fler, silindir bi\u00e7iminde di\u015fleri olan bir dizi k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015fli gibi etki yapar ve do\u011frusal di\u015flerden daha yumu\u015fak, daha yava\u015f ilerleyen bir ge\u00e7me g\u00f6sterir. Ge\u00e7meden do\u011fan iti\u015f y\u00fck\u00fc, bir b\u00fcteyle ya da bak\u0131\u015f\u0131ml\u0131 bir di\u015fliyle dengelenir; b\u00f6ylece, okdi\u015fliler (\u00e7avu\u015f di\u015fli) elde edilir.<\/p>\n<p>Sonsuz vida, sarmal di\u015flilerin \u00f6zel bir halidir ve miller birbirine dik olur. Bunlar, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fcltme olana\u011f\u0131 verir.<\/p>\n<p>Di\u015fler bir ba\u015fka di\u015flinin di\u015fleri aras\u0131na girerek onlar\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Di\u015fli, her t\u00fcrl\u00fc makinede kullan\u0131lan bir par\u00e7ad\u0131r. Masa ve kol saatlerinde, yel de\u011firmenlerinde, yumurta \u00e7arp\u0131c\u0131lar\u0131nda ve bisikletlerde bir\u00e7ok di\u015fli vard\u0131r. Trenler, otomobiller ve u\u00e7aklarda, yak\u0131t\u0131n yanmas\u0131yle ortaya \u00e7\u0131kan enerjinin tekerlekleri ya da pervaneleri \u00e7evirmesi di\u015flilerle sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131, bir di\u015fli toplulu\u011funu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. G\u00fc\u00e7 bir su t\u00fcrbininden, bir elektrik motorundan, ya da elle \u00e7al\u0131\u015fan bir d\u00f6nd\u00fcrme kolundan sa\u011flan\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7, bir di\u015fliyi d\u00f6nd\u00fcrmekte kullan\u0131l\u0131r, bu di\u015fli de bir ba\u015fka di\u015fliyi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr ve b\u00f6ylece hareket aktar\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>Kremayer di\u015fliler, d\u00f6nel hareket ile do\u011frusal hareketi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr; zincir di\u015fliler ise, birbirinden uzakta bulunan iki mili ba\u011flar. Buna \u00f6rnek olarak <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/bisikleti-kim-icat-etti\/\">bisiklet <\/a>di\u015flileri verilebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di\u015fli, s\u00fcr\u00fckleyici milin d\u00f6nel hareketini, s\u00fcr\u00fcklenen mile de\u011fi\u015fmez h\u0131zla ileten bir sistemdir. D\u00f6nme h\u0131z\u0131n\u0131 ya da d\u00f6nme ekseninin y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6nceden belirlenmi\u015f verilere g\u00f6re de\u011fi\u015ftirmek zorunlulu\u011fu oldu\u011funda, s\u00fcrekli hareketin b\u00fct\u00fcn iletimlerinde&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8470,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[317],"tags":[3000,3001],"class_list":["post-8199","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-is-dunyasi","tag-cark","tag-disli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8199"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8199"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8200,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8199\/revisions\/8200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}