{"id":8212,"date":"2014-01-06T23:50:06","date_gmt":"2014-01-06T21:50:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8212"},"modified":"2018-10-02T22:07:20","modified_gmt":"2018-10-02T20:07:20","slug":"jupiteri-kim-buldu-kim-kesfetti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=8212","title":{"rendered":"J\u00fcpiteri kim buldu, kim ke\u015ffetti"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsano\u011flunun g\u00f6zlerini ve d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fini g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u00e7evirdi\u011fi ilk g\u00fcnden bu yana, g\u00fcne\u015f sisteminin dev gezegeni J\u00fcpiter bir bilmece olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcne\u015fe olan yakla\u015f\u0131k 773 milyon km\u2019lik uzakl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, parlakl\u0131\u011f\u0131 geceleri \u00e7o\u011funlukla g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde egemendir. Ekvatorun yakla\u015f\u0131k 142 milyon km\u2019lik \u00e7ap\u0131, \u00f6teki t\u00fcm gezegenlerinkini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6sterir. K\u00fctlesi, \u00f6teki sekiz gezegenin k\u00fctlelerinin toplam\u0131n\u0131n iki kat\u0131ndan fazlad\u0131r ve atmosferinin derinli\u011fi y\u00fczlerce km\u2019dir. T\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, g\u00f6kbilimciler ancak XX. y\u00fczy\u0131lda, giderek yetkinle\u015fen ara\u00e7lar ve geni\u015fleyen bilimsel bilgi sayesinde bu gezegenin fiziksel yap\u0131s\u0131n\u0131 belli bir kesinlik derecesiyle \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>J\u00fcpiter\u2019in esrar\u0131 konusundaki bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n k\u00f6kenini, J\u00fcpiter\u2019deki yo\u011fun atmosferden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131k \u00fcst\u00fcnde yap\u0131lan incelemeler olu\u015fturmu\u015ftur. Bu incelemeler yoluyla, J\u00fcpiter\u2019in yap\u0131s\u0131 konusunda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir gezegenden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131yla ilgili incelemelerin temelini, uygun filtrelerle ve \u00e7e\u015fitli\u00a0dalga boylar\u0131na duyarl\u0131 filmler kullan\u0131larak \u00e7ekilen foto\u011fraflar olu\u015fturur.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131lalt\u0131 \u0131\u015f\u0131kla foto\u011fraf\u0131 \u00e7ekildi\u011finde, J\u00fcpiter \u00fcst\u00fcndeki izler, g\u00f6r\u00fclebilir \u0131\u015f\u0131kla \u00e7ekilen foto\u011fraflardakilerle b\u00fcy\u00fck benzerlik g\u00f6sterir (K\u0131z\u0131lalt\u0131 \u0131\u015f\u0131n\u0131m konusunda \u00ab\u0131\u015f\u0131k\u00bbtan s\u00f6zetmek tam anlam\u0131yla do\u011fru de\u011fildir ama, bu \u0131\u015f\u0131n\u0131mla g\u00f6r\u00fclebilir \u0131\u015f\u0131kla elde edilenlere benzer foto\u011fraflar \u00e7ekildi\u011fi i\u00e7in bu terim kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r). Bu benzerlik k\u0131z\u0131lalt\u0131 dalga boyuyla bile, kat\u0131 bir y\u00fczey \u00fcst\u00fcndeki J\u00fcpiter atmosferinin g\u00f6zlemlenebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bunun tersine, Mars\u2019\u0131n k\u0131z\u0131l- alt\u0131 \u0131\u015f\u0131kla \u00e7ekilen foto\u011fraflar\u0131, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilenden \u00e7ok daha de\u011fi\u015fik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm verir; bu da, g\u00f6kbilimcilerin Mars atmosferinin k\u0131z\u0131l- alt\u0131 \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda saydam oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varmalar\u0131na yola\u00e7ar. Bu kan\u0131 baz\u0131 kuramsal hesaplar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, J\u00fcpiter\u2019in atmosferinin \u00e7ok kal\u0131n oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini destekler.<\/p>\n<p>G\u00f6kbilimciler J\u00fcpiter\u2019in atmosferinin yap\u0131s\u0131n\u0131 tayf\u00f6l\u00e7\u00fcmsel \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yoluyla incelerler. J\u00fcpiter\u2019in yery\u00fcz\u00fcn\u00fcnkine oranla son derece d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden, iki gezegenin olu\u015fumlar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcne\u015f sisteminin en b\u00fcy\u00fck gezegeni olan J\u00fcpiter, ayn\u0131 zamanda da en \u00e7ok uydusu olan gezegendir. J\u00fcpiter\u2019in \u00e7evresinde en az 12 uydunun d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir (nerdeyse minyat\u00fcr bir g\u00fcne\u015f sistemine benzer).<\/p>\n<h2>J\u00fcpiter&#8217;in Uydular\u0131n\u0131 kim buldu<\/h2>\n<p>12 uydudan d\u00f6rd\u00fc, g\u00fcne\u015f sisteminin en k\u00fc\u00e7\u00fck gezegenleri olan Merk\u00fcr ve Mars kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<br \/>\nBunlar\u0131n d\u00f6rd\u00fcn\u00fc de <b>Galileo Galilei\u00a0<\/b>bulmu\u015ftur. J\u00fcpiter\u2019i teleskobuyla g\u00f6zleyen Galilei, gezegen \u00e7evresindeki baz\u0131 g\u00f6kcisimlerinin yaln\u0131zca arkas\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck y\u0131ld\u0131zlar olmay\u0131p,g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde hareket ederken gezegeni izleyen cisimler olduklar\u0131m k\u0131sa s\u00fcrede anlad\u0131. Bu d\u00fcrt gezegenin J\u00fcpiter\u2019in \u00e7evresinde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve b\u00f6ylece <a href=\"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/kopernik-nicolaus-copernicus-kimdir\/\">Kopernik<\/a>\u2019in g\u00fcne\u015f sistemi kavram\u0131n\u0131n bir modeline benzedi\u011fini farketti.<\/p>\n<p>Koruyucusu Medici ailesinin onuruna, Galilei, bu d\u00f6rt uydunun t\u00fcm\u00fcne Medici Cisimleri ad\u0131n\u0131 verdi. Daha sonra, uydulara gezegenden uzakl\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re mitolojiden al\u0131nma adlar verildi:<br \/>\n<strong>Io, Europa, Ganymede ve Callisto.<\/strong><\/p>\n<p>J\u00fcpiter\u2019in uydular\u0131n\u0131n be\u015fincisini (V) 1892\u2019de Amerikal\u0131 g\u00f6kbilimci Edward Barnard buldu. Bu uydu 13. kadirdendir ve J\u00fcpiter\u2019e \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131 nedeniyle, onun g\u00fc\u00e7l\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan donukla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc g\u00f6zlem ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftik\u00e7e, geri kalan yedi uydu da bulundu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsano\u011flunun g\u00f6zlerini ve d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fini g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u00e7evirdi\u011fi ilk g\u00fcnden bu yana, g\u00fcne\u015f sisteminin dev gezegeni J\u00fcpiter bir bilmece olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcne\u015fe olan yakla\u015f\u0131k 773 milyon km\u2019lik uzakl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, parlakl\u0131\u011f\u0131 geceleri&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92],"tags":[2721,3006],"class_list":["post-8212","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim","tag-galileo-galilei","tag-jupiter"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8212"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8212"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12186,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8212\/revisions\/12186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}