Bankac\u0131l\u0131k sistemi ve bankalar ilk olarak M.\u00d6. 1800 – 2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nce Babil’de sonra Asurlular ve S\u00fcmerlerde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u015eehirler aras\u0131nda mal ta\u015f\u0131yan ve satan t\u00fcccarlar \u00e7ift\u00e7ilere tah\u0131l kredisi vermeye ba\u015flad\u0131. Bu temel sosyal ve ekonomik anla\u015fmalar kil tabletlerine yaz\u0131lan faiz tahakkuk anla\u015fmas\u0131yla belgeleniyordu.<\/p>\n
Daha sonra, antik Yunanistan’da ve Roma \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde en g\u00fcvenli yerler say\u0131lan tap\u0131naklar insanlar\u0131n mevduatlar\u0131n\u0131 saklamak i\u00e7in kabul etmeye ba\u015flad\u0131. Mevduat kabul ederken ayn\u0131 zamanda tap\u0131na\u011fa gelir elde etmek i\u00e7in, ihtiyac\u0131 olanlara kredi vermeye ba\u015flad\u0131lar. De\u011ferli madenleri, paralar\u0131 tap\u0131naklara yerle\u015ftirme ve saklama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, tap\u0131naklar\u0131n ya\u011fmalanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 M.\u00d6. 209 y\u0131l\u0131na kadar devam etti. Efeste bulunan\u00a0Artemis tap\u0131na\u011f\u0131, Asya’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck bankas\u0131 olmu\u015ftur.\u00a0Tap\u0131nak, Aristoteles<\/a>, Caesar, Dio Chrysostomus, Plautus, Plutarch, Strabo ve Xenophon gibi \u00fcnl\u00fc isimlere hizmet vermi\u015ftir.\u00a0M.\u00d6. 433-427 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Atina Tap\u0131na\u011f\u0131 devlete bile kredi vermi\u015ftir.<\/p>\n Yap\u0131lan arkeoloji kaz\u0131lar\u0131nda ayn\u0131 d\u00f6nemlerde\u00a0Antik \u00c7in ve Hindistan’da\u00a0 para kredilendirme faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131nda kan\u0131tlar bulunmu\u015ftur.<\/p>\n Bankac\u0131l\u0131k tarihi para ge\u00e7mi\u015fi ile i\u00e7 i\u00e7edir. Tah\u0131l-para ve yiyecek-s\u0131\u011f\u0131r-para olarak bilinen eski para t\u00fcrleri, iki \u015feyin takas edilerek bedellerinin \u00f6denmesi M.\u00d6. 9000 civar\u0131nda bir zamandan beri kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0Paran\u0131n bir \u015feyleri sat\u0131n almak i\u00e7in bir de\u011fi\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131ndan \u00f6nce, t\u00fcccar senetleri ve mal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kredilendirme\u00a0sistemleri gibi basit banka i\u015flemleri ile yar\u0131 bankac\u0131l\u0131k faaliyetleri yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Orta\u00e7a\u011f da k\u00f6y hayat\u0131ndan \u015fehir hayat\u0131na do\u011fru ak\u0131\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131yla ekonomik faaliyetler geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Ha\u00e7l\u0131 Seferleri s\u0131ras\u0131nda ordular\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck para transferleri yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri Bat\u0131 Avrupa’da bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n yeniden ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edici bir rol oynad\u0131. 1162 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere II. Henry \u00fclkenin \u00e7e\u015fitli yerlerinde bulunan kalelerine halktan vergiler toplamas\u0131n\u0131 emretti. Her kalede \u00f6nemli miktarda mevduat bulunuyordu. Bir yerden bir yere para transferi gerekti\u011finde resmi bir belge d\u00fczenleniyordu. belgeyi elinde ta\u015f\u0131yan ki\u015fiye ba\u015fka bir \u015fehirde \u00f6deme yap\u0131l\u0131yordu. Bu sistem paran\u0131n yolculuk s\u0131ras\u0131nda yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u015flemini ve soygun riskini ortadan kald\u0131rd\u0131. Bu belge g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan \u00c7ek sisteminin<\/strong> ilk \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n 1156 y\u0131l\u0131nda Cenova’da bilinen en eski d\u00f6viz de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130ki karde\u015f aras\u0131ndaki bir bor\u00e7 \u00f6demesinde, 115 Ceneviz sterlini para cenevizden \u0130stanbula g\u00f6nderildi. Yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan bir ay sonra \u0130stanbul’daki bankan\u0131n acentelesinde, 460 beza olarak de\u011fi\u015ftirildi.<\/p>\n Bu d\u00f6nemlerde Do\u011fu Avrupa\u2019n\u0131n \u00fclkeleri ile ticaret geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar ticaretin kolayl\u0131kla y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi i\u00e7in para<\/a> i\u015flemlerinde arac\u0131l\u0131k edecek g\u00fcvenilir kurumlara ihtiya\u00e7 duymaya ba\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler bankac\u0131l\u0131k sistemini b\u00fcy\u00fct\u00fcrken ayn\u0131 zamanda ticaret hukukunun da do\u011fmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n Orta\u00e7a\u011f ve R\u00f6nesans \u0130talya’s\u0131nda, \u00f6zellikle Floransa, Venedik ve Cenova’n\u0131n zenginlerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerdi. Bu \u015fehirler bankac\u0131l\u0131k sistemi tarihinde \u00f6nemli yerler edindi. Acciaiuoli, Mozzi, Bardi ve Peruzzi Aileleri, 14. y\u00fczy\u0131lda Floransa’da bankac\u0131l\u0131\u011fa hakim olmu\u015f ve Avrupa’n\u0131n bir\u00e7ok yerinde \u015fubeler a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. En \u00fcnl\u00fc \u0130talyan bankas\u0131, 1397’de Giovanni Medici taraf\u0131ndan kurulan Medici bankas\u0131yd\u0131. 1327’ye kadar faaliyet g\u00f6steren Avignon’un 43 banka \u015fubesi vard\u0131. Halen var olan en eski banka<\/strong>, 1472’den beri s\u00fcrekli faaliyet g\u00f6steren \u0130talya’n\u0131n Siena kentinde bulunan Banca Monte dei Paschi di Siena’d\u0131r.<\/p>\n Banka ad\u0131 \u0130talyanca \u201cmasa yada tezgah\u201d anlam\u0131na gelen banco<\/strong> kelimesinden gelmektedir.\u00a0Para al\u0131\u015fveri\u015fi ve kredi anla\u015fmalar\u0131 genelde bir b\u00fcy\u00fck bir t\u00fcccar\u0131n tezgah\u0131 \u00f6n\u00fcnde yap\u0131l\u0131yordu.\u00a012. yy\u2019da para ticareti yapan bu ki\u015filere banchiero (banker) ad\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n Yahudiler’in \u0130talya’ya toprak sahibi olmalar\u0131 yasakt\u0131, bu nedenle tar\u0131m yerine ticarete y\u00f6neldiler. Lombardiya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck ticaret pazarlar\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerini segilediler. Kazand\u0131klar\u0131 paralar sayesinde kendi bankalar\u0131n\u0131 kurdular.\u00a0\u0130sl\u00e2miyet ve Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n faizi haram olarak niteleyerek yasaklamas\u0131, kredi bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fiminde \u00f6nemli bir engel olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu nedenle\u00a0 Yahudiler bankalara ve bankac\u0131l\u0131k sistemine egemen olmu\u015flard\u0131r.\u00a0Yahudi t\u00fcccarlar hem finansman (kredi<\/a>) hem de sigorta (sigorta<\/a>) i\u015flemlerini yapmaya ba\u015flad\u0131lar.\u00a0Finansman, yani \u00fcr\u00fcn kredisi mevsimin ba\u015f\u0131nda, bir \u00e7ift\u00e7inin y\u0131ll\u0131k mahsul\u00fcn\u00fc (tohumlama, yeti\u015ftirme, yabani ot \u00f6ld\u00fcrme ve hasat yoluyla) yeti\u015ftirmesi i\u00e7in gerekli olan parayd\u0131.\u00a0Bir mahsul veya emtiaya sigorta yap\u0131lmas\u0131 ise, \u00fcr\u00fcn\u00fcn al\u0131c\u0131ya, genelde bir toptanc\u0131ya teslimini garanti alt\u0131na al\u0131yordu. Buna ek olarak, kurakl\u0131k veya mahsul bozulmas\u0131durumlar\u0131na\u00a0 kar\u015f\u0131 bir \u00fcr\u00fcn (veya emtia) sigortas\u0131 d\u00fczenleyerek \u00e7ift\u00e7iyi (veya di\u011fer emtia \u00fcreticisini) garanti alt\u0131na al\u0131yordu.<\/p>\n Modern bankac\u0131l\u0131k, 1157 y\u0131l\u0131nda \u0130talya’da devletin garantisiyle Venedik Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu banka Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kurulan ilk ulusal bankad\u0131r. Frans\u0131zlar\u0131n 1797’de istilas\u0131 s\u0131ras\u0131nda banka kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1408\u2019de Cenova Bankas\u0131 kurulmu\u015ftur. Yeni \u00e7a\u011f ile birlikte Avrupa\u2019da d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ekonomi alan\u0131nda ba\u015flayan reformlar sayesinde faiz yasak olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yasaklaman\u0131n kalkmas\u0131yla Avrupa’da bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgele\u015fmenin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile birlikte ticaretin \u00e7e\u015fitlenmesi bankalar\u0131 da uzmanla\u015fmaya ve birle\u015ferek b\u00fcy\u00fcmeye y\u00f6neltmi\u015ftir.<\/p>\n 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve 17’nci y\u00fczy\u0131lda, mevduat, para toplama, para de\u011fi\u015fimi ve para transferi gibi geleneksel bankac\u0131l\u0131k i\u015flevleri, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f sikkelerin ticarette kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7ti.<\/p>\n Bankac\u0131l\u0131k sistemi Kuzey \u0130talya’dan Kutsal Roma \u0130mparatorlu\u011fu’na ve 15-16. Y\u00fczy\u0131llarda da kuzey Avrupa’ya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 17. y\u00fczy\u0131lda Hollanda da Amsterdam Bankas\u0131, parasal de\u011fi\u015fim kapasitesinde bir bankan\u0131n i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in bir model haline geldi ve 18. y\u00fczy\u0131ldan sonra Londra’da bankac\u0131l\u0131k sistemi ile ilgili bir dizi \u00f6nemli yenilik meydana geldi.<\/p>\n Rezerv bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ingilterede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u00a0O d\u00f6nemde zengin t\u00fcccarlar, alt\u0131nlar\u0131n\u0131 saklamas\u0131 i\u00e7in kuyumculara teslim etmeye bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir not ka\u011f\u0131d\u0131 almaya ba\u015flad\u0131. K\u0131ymetli madenlerin her bir birimi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, kuyumcular, demirba\u015f olarak tuttu\u011fu de\u011ferli madenin miktar ve safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgeleyen makbuzlar d\u00fczenledi. Kuyumcular, para yat\u0131ran ad\u0131na ba\u015fkalar\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermeye ba\u015flad\u0131; bu, modern bankac\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131n\u0131n geli\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131.\u00a0Banknot<\/strong> yani ka\u011f\u0131t para d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna gelindi\u011finde, bankac\u0131l\u0131k, birbiri ile m\u00fccadele eden Avrupa devletlerinin finansman ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemli hale geldi.<\/p>\n Standart banknot kullanan ilk banka 1695 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere Bankas\u0131’yd\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta elle yaz\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Mevduat veya kredi olarak elden ele dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131. 1745 y\u0131l\u0131nda, \u00a3 20 ila \u00a3 1,000 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen standart bas\u0131l\u0131 fakat mutlaka al\u0131c\u0131 ve \u00f6deyen bankan\u0131n imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan banknotlar kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Alacakl\u0131 ve kasiyerin imzas\u0131n\u0131 gerektirmeyen tamamen bas\u0131l\u0131 banknotlar ilk kez 1855 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n \u00c7ekler \u0130ngiltere’de 1600’l\u00fc y\u0131llarda icat edildi ve bankalar aras\u0131nda do\u011frudan kurye arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131. 1770 civar\u0131nda, \u00e7ekler merkezi bir yerde toplanmaya ba\u015flad\u0131. 1800’l\u00fc y\u0131llara gelindi\u011finde, bankac\u0131lar\u0131n takas merkezi olarak bilinen \u00f6zel bir yer kuruldu.<\/p>\n \u0130ki g\u00f6\u00e7men aile, Rothschild ve Baring, 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Londra’da ticaret bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015firketleri kurdu ve sonraki y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u00e2kim oldu.<\/p>\n 19. yy\u2019da\u00a0sanayi devrimi\u00a0 sayesinde, \u00fcretimin artmas\u0131, mal ve hizmetlerin uluslararas\u0131 ticaretinin geli\u015fmesi bankac\u0131l\u0131k sistemini b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 19 y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar, ticari bankalar kendi banknotlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmaya devam etti.\u00a01844 tarihli Banka Yasas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ile yeni banknot \u00e7\u0131karma yetkisi \u0130ngiltere Merkez Bankas\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a019. y\u00fczy\u0131lda bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde merkez bankas\u0131 kuruldu.\u00a01935’e gelindi\u011finde, merkezi bir bankaya sahip olmayan tek \u00f6nemli ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclke, Brezilya idi. 1945’te merkez bankalar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131ndan yirmi y\u0131l sonra merkez bankas\u0131 kurdu. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kavu\u015fan Afrika ve Asya \u00fclkeleri de, merkez bankalar\u0131 veya para birli\u011fi kurdular.<\/p>\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde ve 1944’te Bretton Woods sisteminin devreye girmesiyle birlikte IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 olmak \u00fczere iki kurulu\u015f olu\u015fturuldu. Bu iki kurum devletlere bor\u00e7 vermeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\nBankac\u0131l\u0131k Tarihi<\/h3>\n
\u0130lk Bankalar<\/h2>\n
Modern Bankac\u0131l\u0131k Sistemi<\/h2>\n
Ka\u011f\u0131t Para yada Banknot<\/a><\/h2>\n
Merkez Bankas\u0131 Sistemi<\/h2>\n
Bankac\u0131l\u0131k Teknolojisi<\/h2>\n