Albert Einstein (14 Mart 1879 – 18 Nisan 1955), modern fizikte iki temel direkten biri olan (kuantum mekani\u011fi yan\u0131nda) g\u00f6relilik teorisini geli\u015ftiren Alman do\u011fumlu bir teorik fizik\u00e7idir.\u00a0Teorik fizikteki hizmetleri\u00a0 ve \u00f6zellikle kuantum teorisinin evriminde \u00f6nemli bir ad\u0131m olan fotoelektrik etki yasas\u0131 ke\u015ffi i\u00e7in\u00a01921 y\u0131l\u0131nda Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc ald\u0131. Bir\u00e7ok deney ve g\u00f6zlem ile ispatlanan\u00a0\u00d6zel ve Genel G\u00f6relilik Teorileri, fizik ve astronominin\u00a0bir\u00e7ok dal\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Einstein, \u0131\u015f\u0131k, madde, yer\u00e7ekimi, mekan ve zaman ile ilgili teorileri ile bilinmektedir. En \u00e7ok bilinen ve d\u00fcnyan\u0131n en \u00fcnl\u00fc denklemi E = mc\u00b2<\/strong><\/em> ‘dir. Bu denklem enerji ve k\u00fctlenin ayn\u0131 \u015feyin farkl\u0131 formlar\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n Einstein hayat\u0131 boyunca 300’den fazla bilimsel makale ve 150’nin \u00fczerinde bilimsel olmayan eser yay\u0131nlad\u0131. Bir\u00e7ok Avrupa ve Amerika \u00fcniversitesinden fen, t\u0131p ve felsefe alanlar\u0131nda fahri doktora \u00fcnvanlar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, Ba\u015fkan Franklin D. Roosevelt’e Almanya’n\u0131n bir atom silah\u0131 geli\u015ftirdi\u011fini ve ABD’nin n\u00fckleer silah ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ba\u015flamas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u00f6neride bulundu. Manhattan Projesi ad\u0131yla ba\u015flat\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rma, ABD’nin sava\u015f s\u0131ras\u0131nda n\u00fckleer silah (Atom Bombas\u0131) sahibi olan ilk ve tek \u00fclke olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Zekas\u0131na yap\u0131lan \u00f6vg\u00fcler \u00fczerine Einstein al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak “Ben bir dahi de\u011filim, sadece merakl\u0131y\u0131m. Bir\u00e7ok soru soruyorum ve cevap basit oldu\u011fu zaman Tanr\u0131 yan\u0131tl\u0131yor” demi\u015ftir.<\/p>\n Albert Einstein, 14 Mart 1879’da Alman \u0130mparatorlu\u011fu’ndaki W\u00fcrttemberg Krall\u0131\u011f\u0131’nda Ulm’da do\u011fdu.\u00a0Babas\u0131 m\u00fchendis ve sat\u0131\u015f\u00e7\u0131 olan Hermann Einstein ve annesi Pauline Koch’dur. Aile, 1880 y\u0131l\u0131nda, Einstein’\u0131n babas\u0131 ve amcas\u0131 Jakob’un (DC) do\u011fru ak\u0131mla \u00e7al\u0131\u015fan elektrikli cihazlar \u00fcreten bir \u015firket olan Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie’yi kurdu\u011fu M\u00fcnih’e ta\u015f\u0131nd\u0131. Einstein iki ya\u015f\u0131ndan sonra konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Einstein d\u00f6rt ya\u015f\u0131na geldi\u011finde, babas\u0131 ona manyetik bir pusula verdi. Pusulan\u0131n i\u011fnesinin nas\u0131l olupta kendi kendine kuzeye y\u00f6neldi\u011fini anlamak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131. Pusula kapal\u0131 bir kutuda olsa da, hava r\u00fczgarl\u0131 olsa da s\u00fcrekli\u00a0 hi\u00e7bir \u015fey i\u011fnenin kuzeyi g\u00f6stermesini engelleyemiyordu. Bu \u015fekilde Einstein, fen ve matematik e\u011fitimi almakla ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Pusula, bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ke\u015ffetmesi i\u00e7in kendisine ilham verdi.<\/p>\n Einstein ailesi Ashkenazi Yahudilerine uygun olmayacak bir anlay\u0131\u015fla, Alberti, be\u015f ya\u015f\u0131ndan itibaren M\u00fcnih’te bir Katolik ilkokuluna g\u00f6nderdi. \u00dc\u00e7 y\u0131l boyunca bu okulda e\u011fitim ald\u0131. 8 ya\u015f\u0131ndayken Luispold Gymnasium’a (\u015fu anda Albert Einstein Gymnasium olarak bilinir) ge\u00e7ti. Alman \u0130mparatorlu\u011fu’ndan ayr\u0131lana kadar yedi y\u0131l boyunca ilk ve orta dereceli okul e\u011fitimini g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n 1894’te Hermann ve Jakob’un \u015firketi, \u00fcretti\u011fi cihazlar\u0131n\u0131 do\u011frudan ak\u0131m (DC) standart\u0131ndan daha verimli olan alternatif ak\u0131m (AC) standart\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek sermayeden yoksun olduklar\u0131 i\u00e7in M\u00fcnih \u015fehrinin elektrikli ayd\u0131nlatma ihalesini kaybetti. Bu kay\u0131p, M\u00fcnih fabrikas\u0131n\u0131 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131karmalar\u0131na neden oldu. Einstein ailesi yeni i\u015f aray\u0131\u015f\u0131na ba\u015flad\u0131. \u00d6nce \u0130talya’da Milano’ya, bir ka\u00e7 ay sonra Pavia’ya ta\u015f\u0131nd\u0131. Aile Pavia’ya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Einstein, Luitpold Gymnasium’da devam eden e\u011fitimini bitirmek i\u00e7in M\u00fcnih’te kald\u0131. Babas\u0131 onun elektrik m\u00fchendisi olmas\u0131n\u0131 istiyordu ancak Albert okulun rejimini ve \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemini yanl\u0131\u015f buluyordu. Bu y\u00fczden\u00a0okul y\u00f6neticileri ile \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fad\u0131. Ailesine, \u00f6\u011frenme ve yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ruhunun kat\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemleri nedeniyle kayboldu\u011funu belirten bir mektup yazd\u0131. Aral\u0131k 1894’\u00fcn sonunda Pavia’daki ailesine kat\u0131lmak i\u00e7in \u0130talya’ya gitti. \u0130talya’daki ilk d\u00f6neminde “On the Investigation of the State of the Ether in a Magnetic Field” (Manyetik Alanda Eter Durumunun \u0130ncelenmesi) ba\u015fl\u0131kl\u0131 k\u0131sa bir makale yazd\u0131.<\/p>\n Einstein gen\u00e7 ya\u015ftan itibaren matematik ve fizikte akranlar\u0131ndan \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131 ve \u00fcst seviyedeydi. Oniki ya\u015f\u0131ndaki Einstein, sadece bir yaz d\u00f6neminde Cebir<\/a> ve \u00d6klid Geometrisi’ni kendi kendine \u00f6\u011frendi. Einstein ayr\u0131ca, 12 ya\u015f\u0131nda kendisine ait ba\u011f\u0131ms\u0131z Pisagor teoremi\u00a0ispat\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bir Aile \u00f6\u011fretmeni olan Max Talmud, 12 ya\u015f\u0131ndaki Einstein’a bir geometri ders kitab\u0131 verir. Albert k\u0131sa bir s\u00fcrede kitab\u0131 bitirir. \u00d6\u011fretmeni kendisinden daha y\u00fcksek matematik zekas\u0131na sahip oldu\u011funu belirtmek i\u00e7in”Yak\u0131n bir zamanda Albert’in matematik dehas\u0131, benim takip edemeyece\u011fim kadar y\u00fcksek olacak” deyip ona ders vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Geometriye ve cebire olan tutkusu 12 ya\u015f\u0131nda, do\u011fan\u0131n “matematiksel bir yap\u0131” olarak de\u011ferlendirilirse anla\u015f\u0131labilece\u011fine inand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Einstein 12 ya\u015f\u0131nda integral ve diferansiyel \u00fczerine hesaplar yapmaya ba\u015flad\u0131. 14 ya\u015f\u0131ndayken integral ve diferansiyel hesaplamalar\u0131 konusunda uzman hale geldi.<\/p>\n 13 ya\u015f\u0131ndayken Einstein,\u00a0Immanuel Kant’\u0131n 1781’de bas\u0131lan ve en \u00f6nemli eserleri aras\u0131nda kabul edilen kitab\u0131 Saf Akl\u0131n Ele\u015ftirisi (Critique of Pure Reason) ile tan\u0131\u015ft\u0131 ve Kant, en sevdi\u011fi filozof oldu. \u00d6\u011fretmeni “Yaln\u0131zca on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocuktu, ancak Kant’\u0131n s\u0131radan \u00f6l\u00fcml\u00fcler i\u00e7in anla\u015f\u0131lmaz olan eserleri onun i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131r \u015feylerdi” demi\u015ftir.<\/p>\n 1895 y\u0131l\u0131nda, 16 ya\u015f\u0131nda Einstein, Z\u00fcrih’teki \u0130svi\u00e7re Federal Politeknik (daha sonra Eidgen\u00f6ssische Technische Hochschule, ETH) i\u00e7in giri\u015f s\u0131navlar\u0131na kat\u0131ld\u0131. S\u0131nav\u0131n genel k\u0131sm\u0131nda istenen ba\u015far\u0131ya ula\u015famad\u0131, fizik ve matematik sorular\u0131nda ise ola\u011fan\u00fcst\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131. Politeknik m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn tavsiyesi \u00fczerine 1895 ve 1896’da \u0130svi\u00e7re’nin Aarau kentindeki Argov Kanton Okulu’na (gymnasium) giderek orta \u00f6\u011fretimini tamamlad\u0131. \u0130svi\u00e7re’deki okula d\u00f6neminde Profes\u00f6r Jost Winteler’in\u00a0evinde kald\u0131. Bu s\u0131rada Winteler’in k\u0131z\u0131 Marie’ye a\u015f\u0131k oldu. Albert’in k\u0131zkarde\u015fi Maja da daha sonra Winteler’in o\u011flu Paul’la evlendi. Ocak 1896’da babas\u0131n\u0131n onay\u0131yla Einstein, askerlik yapmamak i\u00e7in Alman W\u00fcrttemberg Krall\u0131\u011f\u0131’ndaki vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Eyl\u00fcl 1896’da okul bitirme s\u0131nav\u0131 olan Swiss Matura’y\u0131, fizik ve matematik konularda en \u00fcst derece olan 6. derece ile, di\u011fer dersleri ise \u00e7o\u011funlukla iyi notlarla ge\u00e7ti. 17 ya\u015f\u0131nda, Z\u00fcrih Politeknik’te d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k matematik ve fizik \u00f6\u011fretim diploma program\u0131na girdi. Kendisinden bir ya\u015f b\u00fcy\u00fck olan sevgilisi Marie Winteler, \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak \u0130svi\u00e7re, Olsberg’e ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n Einstein’\u0131n gelecekte kar\u0131s\u0131 olacak olan, 20 ya\u015f\u0131ndaki S\u0131rp bir kad\u0131n olan Mileva Mari\u0107 de o y\u0131l Politeknik’e kaydoldu.\u00a0Matematik ve fizik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde alt\u0131 \u00f6\u011frenci aras\u0131ndaki tek kad\u0131nd\u0131. Sonraki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde, Einstein ve Mari\u0107’in arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 a\u015fka d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Beraber ders program\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yer alan fizik kitaplar\u0131 okuyarak fizi\u011fin farkl\u0131 konular\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131lar. 1900 y\u0131l\u0131nda Einstein, Matematik ve Fizik s\u0131navlar\u0131n\u0131 ge\u00e7erek Federal Politeknik \u00f6\u011fretim diplomas\u0131n\u0131 ald\u0131. 1905 y\u0131l\u0131nda Annus Mirabilis gazetesi s\u0131navlarda Mari\u0107 ve Einstein i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti, ancak fizik\u00e7iler ve bu konuyu inceleyen tarih\u00e7iler Mari\u0107’in herhangi bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair hi\u00e7bir delil bulamad\u0131lar.<\/p>\n 1987’de Einstein ile Mari\u0107 aras\u0131ndaki ilk yaz\u0131\u015fmalar\u0131n ke\u015ffedilmesi ve yay\u0131nlanmas\u0131 ile, mektuplar\u0131nda “Lieserl” adl\u0131 bir k\u0131z\u0131 oldu\u011funu, 1902 ba\u015flar\u0131nda Mari\u0107’in anne ve babas\u0131 ile birlikte Novi Sad’de kald\u0131\u011f\u0131 ve orada do\u011fum yapt\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bir s\u00fcre sonra Mari\u0107 yan\u0131nda \u00e7ocu\u011fu olmadan \u0130svi\u00e7re’ye d\u00f6nd\u00fc. Einstein muhtemelen k\u0131z\u0131n\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedi. Eyl\u00fcl 1903’te Mari\u0107’e g\u00f6nderdi\u011fi mektubun i\u00e7eri\u011finde, k\u0131z\u0131n bebe\u011fin babas\u0131 olmak ve\u00a0n\u00fcfusuna almak istemedi\u011fini yazd\u0131.<\/p>\n Ocak 1903’te Einstein ve Mari\u0107 evlendi. May\u0131s 1904’te ilk o\u011flu Hans Albert Einstein, \u0130svi\u00e7re’nin Bern \u015fehrinde d\u00fcnyaya geldi. \u0130kinci o\u011flu Eduard, Temmuz 1910’da Z\u00fcrih’te do\u011fdu. Nisan 1914’te Berlin’e ta\u015f\u0131nd\u0131lar. Birka\u00e7 ay sonra Einstein’\u0131n kuzeni Elsa ile romantik ili\u015fkisi oldu\u011funu \u00f6\u011frendikten sonra kar\u0131s\u0131 o\u011fullar\u0131 ile birlikte Z\u00fcrih’e d\u00f6nd\u00fc. 5 y\u0131l ayr\u0131 ya\u015fad\u0131ktan sonra 14 \u015eubat 1919’da bo\u015fand\u0131lar. Babas\u0131n\u0131n “Tete” diye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Eduard’\u0131n, 20 ya\u015flar\u0131nda sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozulmaya ba\u015flad\u0131 ve \u015fizofreni tan\u0131s\u0131 kondu. Annesi’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar bir ka\u00e7 kere ge\u00e7ici olarak ak\u0131l hastanesine yatt\u0131. Annesinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra tamamen ak\u0131l hastanesinde kald\u0131.<\/p>\n Einstein, 2015 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan mektuplarda ilk a\u015fk\u0131 Marie Winteler’e; evlili\u011fi ve hala Marie i\u00e7in olan g\u00fc\u00e7l\u00fc hisleri hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 1910’da kar\u0131s\u0131na ikinci \u00e7ocu\u011fuyla hamile iken “Her dakika sana olan a\u015fk\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ve yaln\u0131z bir erkek ne kadar mutsuzsa o kadar mutsuzum” diye yazd\u0131. Einstein, Marie’ye duydu\u011fu sevgiyle ilgili “yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirilmi\u015f a\u015fk” ve “ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir hayat” demi\u015ftir.<\/p>\n Einstein 1912’den beri \u00f6zel bir ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu Elsa L\u00f6wenthal ile 1919’da evlendi. Elsa L\u00f6wenthal anne taraf\u0131ndan birinci dereceden ve baba taraf\u0131ndan ikinci derecede kuzeni idi. 1933’te ABD’ye g\u00f6\u00e7 ettiler. 1935’te, Elsa L\u00f6wenthal Einstein’a kalp ve b\u00f6brek yetmezli\u011fi tan\u0131s\u0131 kondu; Aral\u0131k 1936’da \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n Einstein’\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda Michele Besso, Paul Ehrenfest, Marcel Grossmann, J\u00e1nos Plesch, Maurice Solovine ve Stephen Wise vard\u0131.<\/p>\n 1900 y\u0131l\u0131nda mezun olduktan sonra, Einstein neredeyse iki sinir bozucu y\u0131l\u0131 e\u011fitim alan\u0131nda i\u015f arayarak ge\u00e7irdi. \u015eubat 1901’de \u0130svi\u00e7re vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131, ancak daha sonra t\u0131bbi sebeplerden dolay\u0131 askerlik yapamayaca\u011f\u0131 nedeniyle vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131 iptal edildi. Arkada\u015f\u0131 Marcel Grossmann’\u0131n babas\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla Bern’de Federal Fikri M\u00fclkiyet Kurumu, patent b\u00fcrosunda\u00a0ge\u00e7ici olarak 3. derece asistan inceleme memuru olarak bir i\u015f buldu.<\/p>\n Einstein, \u00e7ak\u0131l toplay\u0131c\u0131 ve elektromekanik bir daktilo gibi \u00e7e\u015fitli cihazlar i\u00e7in patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi. 1903’te, \u0130svi\u00e7re Patent Ofisi’nde “makine teknolojisi uzman\u0131” olarak terfi ald\u0131.<\/p>\n Einstein’\u0131n Patent b\u00fcrosundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, elektrik sinyallerinin iletimi ve zaman\u0131\u0131n elektrik-mekanik senkronizasyonu ile ilgili sorularla ilgiliydi. Bu iki teknik problem ile yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyleri; I\u015f\u0131\u011f\u0131n do\u011fas\u0131, uzay ve zaman aras\u0131ndaki temel ba\u011flant\u0131 hakk\u0131nda radikal \u00e7\u0131kar\u0131mlar yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Bern’de tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir ka\u00e7 arkada\u015f\u0131yla Einstein, 1902’de kendi fenomenini tart\u0131\u015fmak i\u00e7in d\u00fczenli olarak bir araya gelen “The Olympia Academy” adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir tart\u0131\u015fma grubu kurdu. Bir araya gelidklerinde Henri Poincar\u00e9, Ernst Mach ve David Hume’\u0131n bilimsel ve felsefi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 etkileyen eserleri \u00fczerinde konu\u015fuyorlard\u0131.<\/p>\n 1900’de, Annalen der Physik dergisinde Einstein’\u0131n “Folgerungen aus den Capillarit\u00e4tserscheinungen” (Conclusions from the Capillarity Phenomena – Kapilarite Fenomeninden Sonu\u00e7lar) adl\u0131 makalesi yay\u0131nland\u0131.\u00a0 30 Nisan 1905’te Einstein, Deneysel Fizik Profes\u00f6r\u00fc Alfred Kleiner ona dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 “Molek\u00fcler Boyutlar\u0131n Yeni Bir Saptamas\u0131” adl\u0131 tezini tamamlad\u0131. Tez sonucunda Einstein, Z\u00fcrih \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan doktora derecesine lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Einestein’\u0131n annus mirabilis (mucize y\u0131l\u0131) olarak adland\u0131r\u0131lan 1905 y\u0131l\u0131nda, fotoelektrik etkisi, Brown hareketi, \u00f6zel g\u00f6relilik, k\u00fctle ve enerjinin e\u015fde\u011ferli\u011fi \u00fczerine d\u00f6rt \u00f6nc\u00fc bildiri yay\u0131nlad\u0131 ve 26 ya\u015f\u0131ndayken akademik d\u00fcnya onu tan\u0131maya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n 1908 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, \u00f6nde gelen bir bilim insan\u0131 olarak tan\u0131nm\u0131\u015f ve Bern \u00dcniversitesi’nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. Ertesi y\u0131l, Z\u00fcrih \u00dcniversitesi’ndeki elektrodinamik ve g\u00f6relilik ilkesi \u00fczerine bir konu\u015fma yapt\u0131ktan sonra Alfred Kleiner, fak\u00fclteye teorik fizikte yeni olu\u015fturulan profes\u00f6rl\u00fck i\u00e7in onu \u00f6nerdi. Einstein 1909 y\u0131l\u0131nda do\u00e7entli\u011fe atand\u0131.<\/p>\n Einstein, Nisan 1911’de Prag’daki Alman Charles-Ferdinand \u00dcniversitesi’nde profes\u00f6r oldu ve Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011funda Avusturya vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti.\u00a0 Prag’da kald\u0131\u011f\u0131\u00a0s\u00fcre boyunca be\u015f tanesi radyasyon matemati\u011fi ve kat\u0131lar\u0131n kuantum teorisi \u00fczerine 11 bilimsel eser yazd\u0131. Temmuz 1912’de Z\u00fcrih’e okuldaki g\u00f6revine d\u00f6nd\u00fc. 1912’den 1914 y\u0131l\u0131na kadar, ETH Z\u00fcrih’te teorik fizik profes\u00f6r\u00fc olarak analitik mekanik ve termodinami\u011fi \u00f6\u011fretti. Ayr\u0131ca, arkada\u015f\u0131 ve matematik\u00e7i olan Marcel Grossmann ile birlikte s\u00fcrekli ortam mekani\u011fi, \u0131s\u0131 molek\u00fcler teorisi ve \u00e7ekim problemi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n 3 Temmuz 1913’te Berlin Prusya Bilim Akademisine \u00fcye olarak se\u00e7ildi. Bir hafta sonra Z\u00fcrih’te onu ziyaret eden Max Planck ve Walther Nernst, yak\u0131nda kurulacak olan Kaiser Wilhelm Fizik Enstit\u00fcs\u00fc’nde\u00a0direkt\u00f6r \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istediler. (Teklifleri Akademi \u00fcyeli\u011fi, maa\u015f ve ders verme zorunlulu\u011fu olmadan Berlin Humboldt \u00dcniversitesi’nde profes\u00f6rl\u00fck idi.) Resmi olarak 24 Temmuz’da akademiye se\u00e7ildi ve bir sonraki y\u0131l Alman \u0130mparatorlu\u011funa ta\u015f\u0131nmay\u0131 kabul etti. Berlin’e ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusundaki karar\u0131n\u0131, romantik bir ili\u015fki ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kuzeni Elsa’n\u0131n yak\u0131n\u0131nda olma\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcncesi de etkilenmi\u015ftir. Akademiye ve dolay\u0131s\u0131yla Berlin \u00dcniversitesi’ne 1 Nisan 1914’te kat\u0131ld\u0131. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 o y\u0131l patlak verdi, Kaiser Wilhelm Fizik Enstit\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan planlar ertelendi. Enstit\u00fc Einstein’\u0131n Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde 1 Ekim 1917’de kuruldu. 1916’da Einstein, Alman Fizik Toplulu\u011funun (1916-1918) ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ildi.<\/p>\n Einstein’\u0131n 1911’de yapt\u0131\u011f\u0131 yeni genel g\u00f6relilik kuram\u0131yla ilgili hesaplamalara dayanarak, “ba\u015fka bir y\u0131ld\u0131zdan gelen \u0131\u015f\u0131k G\u00fcne\u015f’in \u00e7ekim kuvveti taraf\u0131ndan b\u00fck\u00fclmelidir” teorisini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. 1919’da bu teorisi Sir Arthur Eddington taraf\u0131ndan 29 May\u0131s 1919 g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda do\u011fruland\u0131. Bu g\u00f6zlemler uluslararas\u0131 medyada yay\u0131nlanarak Einstein’\u0131 d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc biri yapt\u0131. 7 Kas\u0131m 1919’da \u0130ngiltere’nin \u00f6nde gelen gazetesi Times, “Bilimde Devrim – Evrenin Yeni Teorisi – Y\u0131k\u0131lan Newton Fikirleri” man\u015fetleri ile yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n 1920’de Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisinin Yabanc\u0131 \u00dcyesi oldu. 1922’de Teorik Fizik’e yapt\u0131\u011f\u0131 hizmetler ve \u00f6zellikle fotoelektrik etki yasas\u0131n\u0131n ke\u015ffi i\u00e7in 1921 Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Einstein, 1921’de Kraliyet Cemiyetinin (ForMemRS) bir Yabanc\u0131 \u00dcyesi se\u00e7ildi. Ayr\u0131ca 1925 y\u0131l\u0131nda Royal Society’den Copley Madalyas\u0131 ald\u0131.<\/p>\n Einstein, 2 Nisan 1921’de New York City’i ilk kez ziyaret tti. Belediye Ba\u015fkan\u0131 John Francis Hylan taraf\u0131ndan resmi olarak kar\u015f\u0131land\u0131. \u00dc\u00e7 hafta boyunca konferans ve resepsiyonlara kat\u0131ld\u0131. Columbia \u00dcniversitesi ve Princeton \u00dcniversitesi’nde \u00e7e\u015fitli konferanslar verdi. Washington’da Beyaz Saray’\u0131 ziyareti i\u00e7in Ulusal Bilim Akademisi temsilcileri kendisine e\u015flik etti. Avrupa’ya d\u00f6nd\u00fcklerinde Londra’da \u0130ngiliz devlet adam\u0131 ve felsefeci Viscount Haldane’nin misafiriydi ve orada \u00fcnl\u00fc bilimsel, entelekt\u00fcel ve siyasi fig\u00fcrlerle tan\u0131\u015ft\u0131. King’s College London’da bir konferans verdi.<\/p>\n Temmuz 1921’de Amerikal\u0131lar\u0131n baz\u0131 \u00f6zelliklerini k\u0131saca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\u00a0 “\u0130lk ABD\u00a0\u0130zlenimlerim” adl\u0131 bir makale yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n 1922’de yapt\u0131\u011f\u0131 geziler onu Asya’ya ve daha sonra Filistin’e g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Alt\u0131 ayl\u0131k bir gezi ve konu\u015fma turunun bir par\u00e7as\u0131 olarak Singapur, Seylan ve Japonya’y\u0131 ziyaret etti. Japon \u0130mparatoru ile tan\u0131\u015ft\u0131. Binlerce insan\u0131n izledi\u011fi ilk konferans\u0131n\u0131\u00a0\u0130mparatorluk Saray\u0131’nda verdi. O\u011fullar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi bir mektupta, Japonlara olan izlenimini m\u00fctevazi, ak\u0131ll\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceli ve sanat i\u00e7in ger\u00e7ek bir hisse sahip insanlar olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n Einstein’\u0131n Uzak Do\u011fu’ya yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuklar nedeniyle, Aral\u0131k 1922’de Stockholm’de d\u00fczenlenen\u00a0Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fc t\u00f6renine kat\u0131lamad\u0131. Onun yerine, konu\u015fmac\u0131 olarak bir Alman diplomat oldu. Konu\u015fmas\u0131nda Einstein’\u0131 sadece bir bilim insan\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda uluslararas\u0131 bir bar\u0131\u015f yanl\u0131s\u0131 ve aktivist olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n D\u00f6n\u00fc\u015f yolculu\u011funda 12 g\u00fcn boyunca Filistin’de kald\u0131. \u0130ngiliz fizik\u00e7isi Sir Herbert Samuel’in evine geldi\u011finde, bir fizik\u00e7iden ziyade bir devlet ba\u015fkan\u0131ym\u0131\u015f gibi kar\u015f\u0131land\u0131. Bir resepsiyon s\u0131ras\u0131nda, bina onu g\u00f6rmek ve duymak isteyen insanlar taraf\u0131ndan doldu ta\u015ft\u0131. Einstein’\u0131n izleyiciyle yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, Yahudi halk\u0131n d\u00fcnyada bir g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131nmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131na dair mutluluk duydu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Einstein, 1923’te iki hafta \u0130spanya’y\u0131 ziyaret etti ve k\u0131sa bir s\u00fcre Santiago Ram\u00f3n y Cajal ile bir araya geldi ve ayn\u0131 zamanda Kral Alfonso XIII’den \u0130spanyol Bilim Akademisi \u00fcyesi olarak bir diploma ald\u0131.<\/p>\n 1922’den 1932’ye kadar Einstein, Bilim Adamlar\u0131<\/a>, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6\u011fretmenler, sanat\u00e7\u0131lar ve entelekt\u00fceller aras\u0131ndaki uluslararas\u0131 de\u011fi\u015fimi te\u015fvik etmek amac\u0131yla olu\u015fturulan Cenevre’de Birle\u015fmi\u015f Milletler Cemiyetinin Uluslararas\u0131 Fikri \u0130\u015fbirli\u011fi Komitesinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yer ald\u0131. Eski fizik profes\u00f6r\u00fc Hendrik Lorentz ve Frans\u0131z kimyager Marie Curie<\/a> de bu komitenin \u00fcyelerindendi.<\/p>\n Aral\u0131k 1930’da Einstein, California Institute of Technology’de ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olarak iki ayl\u0131k olarak planlanan bir \u00e7al\u0131\u015fma sebebiyle Amerika’y\u0131 ikinci kez ziyaret etti. ABD’ye yapt\u0131\u011f\u0131 ilk ziyareti s\u0131ras\u0131nda g\u00f6sterilen a\u015f\u0131r\u0131 ilginin ard\u0131ndan, kendisi ve \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 d\u00fczenleyenler i\u015f mahremiyetini korumay\u0131 tercih ettiler. \u00d6d\u00fcl alma veya kamuya a\u00e7\u0131k konu\u015fma davetiyeleri ya\u011fd\u0131, fakat hepsini reddetti.<\/p>\n New York’a geldikten sonra Einstein, Chinatown da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli yer ve etkinliklere, New York Times edit\u00f6rleri ile bir \u00f6\u011fle yeme\u011fine ve Metropolitan Opera’daki Carmen performans\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Takip eden g\u00fcnlerde Belediye Ba\u015fkan\u0131 Jimmy Walker taraf\u0131ndan kentin anahtarlar\u0131 verildi ve Einstein’\u0131 “zihnin h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kral\u0131” olarak nitelendiren Kolombiya \u00dcniversitesi ba\u015fkan\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. New York’un Riverside Kilisesi’ndeki papaz Harry Emerson Fosdick, Einstein’a kiliseyi gezdirdi ve giri\u015fte duran tam boyutlu bir Einstein heykelini g\u00f6sterdi. Ayr\u0131ca New York’ta kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca, Hanuka kutlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Madison Square Garden’da 15.000 ki\u015filik bir kalabal\u0131\u011fa kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n Einstein daha sonra Caltech ba\u015fkan\u0131 ve Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc Robert A. Millikan ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Kaliforniya’ya gitti. Millikan’la yapt\u0131\u011f\u0131 dostluk, Millikan’\u0131n vatansever militarist oldu\u011fu i\u00e7in garip kar\u015f\u0131land\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Einstein belirgin bir pasifistti. Caltech’in \u00f6\u011frencilerine yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada Einstein, bilimin genellikle iyilikten \u00e7ok zarar verme e\u011filiminde oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n Sava\u015ftan nefret etmesi Einstein’\u0131 pasifist (Sava\u015f Kar\u015f\u0131t\u0131) yazar Upton Sinclair ve film y\u0131ld\u0131z\u0131 Charlie Chaplin ile dost olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Universal Studios ba\u015fkan\u0131 Carl Laemmle, Einstein’a st\u00fcdyosunu gezdi ve onu Chaplin’le tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Chaplin, Einstein’\u0131 ve e\u015fi Elsa’y\u0131 ak\u015fam yeme\u011fine evine \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.\u00a0 Chaplin, Einstein’\u0131n d\u0131\u015fa vuran ki\u015fili\u011finin sakin ve nazik oldu\u011funu “ola\u011fan\u00fcst\u00fc entelekt\u00fcel enerjisinin” “son derece duygusal bir miza\u00e7” \u0131n\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Chaplin’in City Lights adl\u0131 filmi birka\u00e7 g\u00fcn sonra Hollywood’da galas\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve Chaplin, Einstein ve Elsa’y\u0131 kendisine \u00f6zel konuklar\u0131 olarak davet etti. Einstein’\u0131n biyografisti Walter Isaacson, bunu “yeni \u00e7a\u011f\u0131n en unutulmaz sahnelerinden biri” olarak nitelendirdi. Chaplin, daha sonra Berlin gezisinde Einstein’\u0131 evinde ziyaret etti.<\/p>\n \u015eubat 1933’te Amerika’y\u0131 ziyaret ederken Einstein, Almanya’n\u0131n yeni ba\u015fbakan\u0131 Adolf Hitler’in y\u00f6netiminde Nazilerin iktidar\u0131n\u0131n y\u00fckseli\u015fi ile Almanya’ya d\u00f6nemeyece\u011fini biliyordu.<\/p>\n 1933 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Pasadena’daki California Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fcnde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc iki ayl\u0131k profes\u00f6rl\u00fck g\u00f6revine ba\u015flad\u0131. O ve e\u015fi Elsa, Mart ay\u0131nda gemiyle Bel\u00e7ika’ya d\u00f6nd\u00fcler ve yolculuk s\u0131ras\u0131nda yazl\u0131klar\u0131n\u0131n Naziler taraf\u0131ndan bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yelkenlisine el konuldu\u011funu \u00f6\u011frendi. 28 Mart’ta Antwerp’e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda derhal Alman konsoloslu\u011funa gitti.\u00a0 ve pasaportunu oraya b\u0131rakt\u0131 ve Alman vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmen terk etti. Naziler daha sonra teknesini satt\u0131 ve k\u0131r evini bir Hitler Gen\u00e7lik kamp\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n Nisan 1933’te Einstein, yeni Alman h\u00fck\u00fcmetinin Yahudilerin \u00fcniversitelerde \u00f6\u011fretim de dahil olmak \u00fczere herhangi bir resmi kurumda g\u00f6rev almas\u0131n\u0131 yasaklayan kanunlar\u0131 kabul etti\u011fini \u00f6\u011frendi.\u00a0Binlerce Yahudi bilim adam\u0131 birdenbire \u00fcniversite pozisyonlar\u0131n\u0131 b\u0131rakmaya zorland\u0131 ve isimleri istihdam edildi\u011fi kurumlardan silindi.<\/p>\n Bir ay sonra, Einstein’\u0131n eserleri Nazi\u00a0 Alman \u00d6\u011frenci Birli\u011fi’nin yakmak i\u00e7in belirledi\u011fi kitaplar aras\u0131nda yer ald\u0131 ve Nazi propaganda bakan\u0131 Joseph Goebbels “Yahudi entelekt\u00fcalizmi \u00f6ld\u00fc” diye duyurdu. Bir Alman dergisi, onu d\u00fc\u015fman listesine dahil etti. Alman rejimi “hen\u00fcz as\u0131lamad\u0131” deyimiyle ba\u015f\u0131na 5.000 dolarl\u0131k bir \u00f6d\u00fcl koydu. Daha sonra Almanya’dan \u0130ngiltere’ye g\u00f6\u00e7 etti.<\/p>\n Einstein art\u0131k kal\u0131c\u0131 bir evden yoksun, nerelerde ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu. Almanya’daki say\u0131s\u0131z bilim adam\u0131n\u0131n kaderi hakk\u0131nda da ayn\u0131 oranda endi\u015fe duyuyordu. Bel\u00e7ika De Haan’da birka\u00e7 ay ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ev kiralad\u0131. Ge\u00e7en y\u0131llarda Einstein’la arkada\u015f olan \u0130ngiliz donanma Komutan\u0131 Oliver Locker-Lampson’\u0131n ki\u015fisel daveti \u00fczerine Temmuz 1933’\u00fcn sonlar\u0131nda, yakla\u015f\u0131k alt\u0131 haftal\u0131\u011f\u0131na \u0130ngiltere’ye gitti. Londra’n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki tenha evinde\u00a0Einstein’\u0131 korumak i\u00e7in Locker-Lampson’un av t\u00fcfe\u011fi ta\u015f\u0131yan iki yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6revlendirdi.<\/p>\n Einstein Locker-Lampson’n\u0131n evinde Winston Churchill ile tan\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra Austen Chamberlain ve eski Ba\u015fbakan Lloyd George’la bir araya geldi. Onlardan, Yahudi bilim adamlar\u0131n\u0131n Almanya d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131na yard\u0131m etmelerini istedi. \u0130ngiliz tarih\u00e7i Martin Gilbert, Churchill’in derhal harekete ge\u00e7ti\u011fini ve arkada\u015f\u0131 fizik\u00e7i Frederick Lindemann’\u0131 Yahudi bilim adamlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p onlar\u0131 \u0130ngiliz \u00fcniversitelerine yerle\u015ftirmesi i\u00e7in g\u00f6nderdi\u011fini belirtti. Churchill daha sonra, Almanya’n\u0131n Yahudileri tahliye etmesinin bir sonucu olarak “teknik standartlar\u0131n\u0131” d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcklerini ve M\u00fcttefikler’in teknolojilerini onlar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Einstein,\u00a0daha sonra di\u011fer uluslar\u0131n liderleriyle temas kurdu. T\u00fcrkiye’nin o zamanki Ba\u015fbakan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’ye Eyl\u00fcl 1933’te yazd\u0131\u011f\u0131 mektupla “\u0130\u015fsiz Alman-Yahudi bilim adamlar\u0131n\u0131n \u00fcniversitelere yerle\u015ftirilmesini istedi. Einstein’\u0131n mektubunun bir sonucu olarak, T\u00fcrkiye’ye davet edilen Yahudiler ile birlikte nihayetinde 1,000’den fazla ki\u015fi kurtar\u0131ld\u0131.<\/p>\n Locker-Lampson, \u0130ngiliz vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Einstein’a verilen vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresinin uzat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in\u00a0parlementoya bir tasar\u0131 sundu. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Einstein, Avrupa’da meydana gelen krizi anlatan bir dizi halka a\u00e7\u0131k konu\u015fmalar yapt\u0131. Konu\u015fmalar\u0131nda Almanya’n\u0131n Yahudilere yapt\u0131\u011f\u0131 muameleyi k\u0131nad\u0131. Ayn\u0131 zamanda Filistin’den de Yahudi vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 istedi. Locker-Lampson Einstein’\u0131 \u0130ngiltere’de ge\u00e7ici olarak s\u0131\u011f\u0131nan bir “d\u00fcnya vatanda\u015f\u0131” olarak nitelendirdi. Ancak, her iki ba\u015fvuru da olumsuz sonu\u00e7land\u0131. Einstein daha sonra ABD’de ikamet eden bir bilim adam\u0131 olabilmek i\u00e7in Princeton \u0130leri Enstit\u00fcs\u00fc’nden daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f bir teklifi kabul etti.<\/p>\n Ekim 1933’te Einstein, Nazi Almanyas\u0131ndan ka\u00e7an bilim adamlar\u0131 i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131nma yeri oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Princeton Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Enstit\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere ABD’ye gitti.\u00a0 O zamanlar, Harvard, Princeton ve Yale de dahil olmak \u00fczere \u00e7o\u011fu Amerikan \u00fcniversitesinde, 1940’lar\u0131n sonlar\u0131na kadar s\u00fcren Yahudi kotalar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak Yahudi az\u0131nl\u0131\u011fa mensup hi\u00e7 \u00f6\u011frenci yoktu.<\/p>\n Einstein gelece\u011fi konusunda karars\u0131zd\u0131. May\u0131s 1931 ile Haziran 1933 aras\u0131nda Christ Church, Oxford da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok Avrupa \u00fcniversitesinden teklifler ald\u0131. Ancak 1935 y\u0131l\u0131nda son karar\u0131n\u0131 verdi. Birle\u015fik Devletlerde kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 vatanda\u015fl\u0131k ba\u015fvurusunda bulundu.<\/p>\n Einstein’\u0131n \u0130leri Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc’ne \u00fcye olmas\u0131 1955’te \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar s\u00fcrecekti. Yeni Enstit\u00fc’de \u200b\u200bilk se\u00e7ilen d\u00f6rt ki\u015fiden biri oldu (di\u011fer ikisi John von Neumann ve Kurt G\u00f6del idi), k\u0131sa bir s\u00fcrede G\u00f6del ile yak\u0131n bir arkada\u015fl\u0131k geli\u015ftirdi. \u0130kili, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken birlikte uzun y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler yapt\u0131. Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Bruria Kaufman daha sonra fizik\u00e7i oldu. Bu d\u00f6nemde Einstein, birle\u015fik bir alan teorisini geli\u015ftirmeye ve kabul edilen kuantum fizi\u011finin yorumlanmas\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; her ikisi de ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.<\/p>\n 1939’da, g\u00f6\u00e7men fizik\u00e7i Le\u00f3 Szil\u00e1rd’\u0131n da aras\u0131nda bulundu\u011fu bir grup Macar bilim adam\u0131 Washington’u s\u00fcrmekte olan Nazi atom bombas\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 konusunda uyarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Grubun uyar\u0131lar\u0131 \u00f6nemsenmedi. Einstein ve Szil\u00e1rd, Edward Teller ve Eugene Wigner gibi di\u011fer m\u00fcltecilerle birlikte “Bilim adamlar\u0131 olarak Amerikal\u0131lar\u0131 uyarma sorumlulu\u011fu ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131, Almanlar\u0131n bir atom bombas\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131klar\u0131n\u0131 ve Hitler’in b\u00f6yle bir silaha ba\u015fvurmaya istekli oldu\u011funu” yazd\u0131klar\u0131 bir mektupla dile getirdiler. ABD’nin, 1936 Temmuz’unda, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan birka\u00e7 ay \u00f6nce tehlikeden haberdar oldu\u011funa emin olmak i\u00e7in Szil\u00e1rd ve Wigner Einstein’\u0131 ziyaret ettiler. Sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 olan Einstein\u00a0atom bombalar\u0131\u00a0 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fini s\u00f6yledi. Szil\u00e1rd, Ba\u015fkan Roosevelt’e bir mektup yazarak kendilerine destek vermesini ve ABD’nin n\u00fckleer silah ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na dikkatini \u00e7ekmek i\u00e7in yard\u0131m istedi.<\/p>\n Mektupun “ABD’nin II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na giri\u015f d\u00f6neminde, n\u00fckleer silahlarla ilgili ciddi ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul etmesinin kilidi” oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yor. Mektupa ek olarak Einstein, Beyaz Saray’\u0131n Oval Ofisine ki\u015fisel bir el\u00e7i g\u00f6ndermek i\u00e7in Bel\u00e7ika Krali\u00e7esi\u00a0 ve Kraliyet Ailesi ile olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kulland\u0131. Baz\u0131lar\u0131, Einstein’\u0131n mektubunun ve Roosevelt’le yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sonucu olarak, Manhattan Projesi’ni ba\u015flatmak, “atom bombas\u0131 geli\u015ftirmek” i\u00e7in “muazzam maddi ve bilimsel kaynaklar\u0131” ay\u0131rarak “yar\u0131\u015fa” girdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n Einstein i\u00e7in “sava\u015f bir hastal\u0131kt\u0131 … ve sava\u015fa kar\u015f\u0131 direnme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.” Roosevelt’e mektup yazarak, baz\u0131lar\u0131 pasifist ilkelerine ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. 1954 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bir y\u0131l \u00f6nce Einstein, eski arkada\u015f\u0131 Linus Pauling’e “Ben\u00a0hayat\u0131m boyunca tek b\u00fcy\u00fck hata yapt\u0131m.\u00a0 Ba\u015fkan Roosevelt’e yazd\u0131\u011f\u0131m Atom bombalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye eden mektubu imzalad\u0131\u011f\u0131mda; ancak baz\u0131 gerek\u00e7eler vard\u0131.\u00a0Almanlar\u0131n atom bombas\u0131 yapma tehlikesi … ”<\/p>\n Einstein, vatanda\u015fl\u0131k belgesini hakim Phillip Forman’\u0131n elinden alarak, 1940’da bir Amerikan vatanda\u015f\u0131 oldu. Kariyerine Princeton for Advanced Study’de (Princeton, New Jersey) devam ettikten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, Avrupa’ya k\u0131yasla Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde olan meritokrasi konusundaki takdirini dile getirdi. Sosyal engelleri olmaks\u0131z\u0131n “bireylerin, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6yleme hakk\u0131” ve bunun sonucunda, kendi ilk e\u011fitimine k\u0131yasla, \u00f6zellikli bireylerin daha yarat\u0131c\u0131 olma konusunda cesaretlendirildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n 17 Nisan 1955’te Einstein, daha \u00f6nce 1948’de Rudolph Nissen taraf\u0131ndan cerrahi olarak tedavi edilmi\u015f olan, kar\u0131n aortik anevrizmas\u0131 r\u00fcpt\u00fcr\u00fcn\u00fcn neden oldu\u011fu bir i\u00e7 kanama ya\u015fad\u0131.<\/p>\n Kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hastanede \u0130srail Devleti’nin yedinci y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlamak i\u00e7in televizyonda yapaca\u011f\u0131 bir konu\u015fman\u0131n tasla\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlarken vefat etti.<\/p>\n Einstein cerrahiyi reddetti: “\u0130stedi\u011fim zaman gitmek istiyorum. Hayat\u0131 yapay olarak uzatmak tats\u0131zd\u0131r. Pay\u0131ma d\u00fc\u015feni yapt\u0131m ve art\u0131k gitme zaman\u0131. Zarif\u00e7e gidece\u011fim.” Princeton Hastanesi’nde sabah\u0131n erken saatlerinde 76 ya\u015f\u0131ndayken \u00f6ld\u00fc. Sonuna kadar \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etti.<\/p>\n Otopsiden sonra, Princeton Hastanesi patolo\u011fu Thomas Stoltz Harvey, Einstein’\u0131 ak\u0131ll\u0131 hale getiren \u015feyin gelece\u011fin sinirbiliminin ke\u015ffedebilece\u011fini \u00fcmit ederek, Einstein’\u0131n beynini ailenin izni olmaks\u0131z\u0131n korumak i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131. Einstein’\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 yak\u0131ld\u0131 ve k\u00fclleri a\u00e7\u0131klanmayan bir yere savruldu.<\/p>\n 13 Aral\u0131k 1965’te UNESCO merkezinde yap\u0131lan bir anmada, n\u00fckleer fizik\u00e7i Robert Oppenheimer, Einstein’\u0131 g\u00f6ren bir ki\u015fi olarak hakk\u0131ndaki izlenimini \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi: “Neredeyse tamamen sofistike ve d\u00fcnyevi olmaktan tamamen uzakt\u0131… Onda her zaman inat\u00e7\u0131 \u00e7ocukluk ve harika bir safl\u0131k vard\u0131”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Albert Einstein hayat\u0131, bulu\u015flar\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, eserleri,\u00a0kitaplar\u0131 ve neyi buldu Albert Einstein (14 Mart 1879 – 18 Nisan 1955), modern fizikte iki temel direkten biri olan (kuantum mekani\u011fi yan\u0131nda) g\u00f6relilik…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9804,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3117],"tags":[],"class_list":["post-9132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-insanlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9132"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12098,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132\/revisions\/12098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Albert Einstein’\u0131n \u00c7ocuklu\u011fu<\/h3>\n
Albert Einstein’\u0131n Evlilikleri ve \u00c7ocuklar\u0131<\/h3>\n
Albert Einstein’\u0131n Arkada\u015flar\u0131<\/h3>\n
Patent Ofisi<\/h3>\n
Albert Einstein’\u0131n \u0130lk bilimsel makaleleri<\/h3>\n
Albert Einstein’\u0131n Akademik Kariyeri<\/h3>\n
1921-1922: Yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor<\/h4>\n
1930-1931: ABD Seyahati<\/h4>\n
1933: ABD’ye g\u00f6\u00e7<\/h4>\n
M\u00fclteci Stat\u00fcs\u00fc<\/h4>\n
Princeton \u0130leri Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc D\u00f6nemi<\/h4>\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve Manhattan Projesi<\/h3>\n
ABD vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131<\/h4>\n
Albert Einstein’\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc<\/h3>\n