{"id":9351,"date":"2018-02-27T23:12:58","date_gmt":"2018-02-27T21:12:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=9351"},"modified":"2018-02-28T23:07:04","modified_gmt":"2018-02-28T21:07:04","slug":"hidrojeni-kim-buldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/?p=9351","title":{"rendered":"Hidrojeni kim buldu"},"content":{"rendered":"

Hidrojen en hafif kimyasal elementtir. Laboratuvarda \u00e7inko ala\u015f\u0131m\u0131n suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hidroklorik asit i\u00e7inde eritilmesi ile elde edilebilir. Hidrojen gaz halinde d\u0131\u015far\u0131 verildi\u011fi ve havadan daha hafif bir gaz oldu\u011fu i\u00e7in, ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 tutulan bir kap i\u00e7inde toplanabilir. Kap ters \u00e7evrilirse i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn hidrojen u\u00e7ar ve kaba hava dolar. Hava ya da oksijen bulundu\u011funda, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131v\u0131lc\u0131m bile hidrojenin yanmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu nedenle hidrojene \u00f6nce yan\u0131c\u0131 hava ad\u0131 verilmi\u015fti. Sonradan bilim adamlar\u0131 hidrojenin yan\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda suyun olu\u015ftu\u011funu buldular. 1783 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z bilim adam\u0131 Lavoisier<\/strong>, bu yan\u0131c\u0131 gaza Yunanca su yap\u0131c\u0131 anlam\u0131na gelen hidrojen ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n

Hidrojen XVIII. y\u00fczy\u0131la de\u011fin insanlar taraf\u0131ndan bilinmiyordu. Daha \u00f6nceleri hidrojen ba\u015fka yan\u0131c\u0131 gazlarla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktayd\u0131. \u00d6rne\u011fin karbon-monoksit ve metan, hidrojen gibi kolay yanan gazlard\u0131r. 1766 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz bilim adam\u0131 Henry Cavendish<\/strong> \u00e7inkoyu s\u00fclf\u00fcrik asit i\u00e7inde eriterek saf hidrojen gaz\u0131 elde etmi\u015f, \u00f6b\u00fcr gazlardan de\u011fi\u015fik oldu\u011funu belirten deneyler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yedi y\u0131l sonra ise Paris\u2019te ilk hidrojen dolu balon u\u00e7urulmu\u015ftur. Hidrojen son derece hafif oldu\u011fu i\u00e7in hidrojen doldurulmu\u015f balon havada kolayca y\u00fckselir.<\/p>\n

Sonraki y\u0131llarda hidrojen balonlar\u0131n\u0131n yerini makine ve pervane ile havalanan balonlar alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu dev hava gemileri 100 ki\u015fi ta\u015f\u0131yabilmekteydi. Yolcular balonun alt k\u0131sm\u0131ndan sarkan b\u00fcy\u00fck ve rahat kabinlerde yolculuk ediyordu. Ancak balonlarla u\u00e7u\u015f \u00e7ok tehlikeliydi. Hidrojen \u00e7abuk alev ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir k\u0131v\u0131lc\u0131m kolayca hava-gemisinin patlamas\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. Bu nedenle hava gemilerinde hidrojenin yerini helyum ald\u0131. Helyum hidrojen kadar hafif olmamakla beraber yan\u0131c\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

Hidrojen oksijen ile birle\u015ferek su meydana getirir. Su molek\u00fcl\u00fcnde iki hidrojen atomu ile bir oksijen atomu bulunur. Havan\u0131n be\u015fte biri oksijenden olu\u015fur. Hidrojen dolu bir kapta kibrit yak\u0131l\u0131rsa bir patlama sesi duyulur ve kab\u0131n kenarlar\u0131nda su damlac\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu deney tehlikeli olabilece\u011fi i\u00e7in dikkatle uygulanmal\u0131d\u0131r. Hidrojen ve oksijenin belirli miktarlarda bir arada etkimesi patlamaya sebep olur.<\/p>\n

Bilim adamlar\u0131na g\u00f6re G\u00fcne\u015f, y\u0131ld\u0131zlar ve gezegenler ilk \u00f6nce hidrojenden olu\u015fmu\u015ftur. G\u00f6ky\u00fc-z\u00fcndeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00e7e\u015fitli gaz, toz ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bir araya toplanmas\u0131 ile Samanyolunu olu\u015fturur. Milyonlarca y\u0131l \u00f6nce Samanyolu uzayda bulunan ve hidrojenden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir gaz bulutuydu. Y\u0131ld\u0131zlar, hidrojenin k\u00fcmelenmesi ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7inde y\u0131ld\u0131zlardaki hidrojenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fka elementlere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcne\u015f bize en yak\u0131n olan y\u0131ld\u0131zd\u0131r. G\u00fcne\u015ften gelen b\u00fcy\u00fck \u0131s\u0131 ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131, helyum elementiyle ba\u015fka elementlerin \u00e7ekirdeklerini olu\u015fturmak i\u00e7in birle\u015fen hidrojen atomlar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdekleridir. Bu s\u00fcre\u00e7 n\u00fckleer birle\u015fme (f\u00fczyon) ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Birle\u015fme s\u0131ras\u0131nda d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir enerji verilir. Bu enerji y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ya da G\u00fcne\u015fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve G\u00fcne\u015f enerjisi \u0131s\u0131 olarak hissedilir. Yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam ancak G\u00fcne\u015fin b\u00fcy\u00fck enerjisi ile ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar hidrojenin ba\u015fka elementler ile bir. le\u015fmesinden olu\u015fur. \u0130nsan v\u00fccudunu, canl\u0131 bir madde olan protoplazma meydana getirir. Protoplazma b\u00fct\u00fcn canl\u0131 varl\u0131klar\u0131n ana maddesidir ve ya\u015fam i\u00e7in gerekli d\u00f6rt ana maddeyi i\u00e7erir. Protoplazmadaki bu d\u00f6rt ana madde, hidrojen, oksijen, karbon ve azottur.<\/p>\n

D\u00fcnya atmosferinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hidrojenden olu\u015ftu\u011fu \u00e7ok \u00f6nceki devirlerde de yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fam vard\u0131. Oksijenin yerkabu\u011fu i\u00e7inde kaynamas\u0131 ve hidrojenle birle\u015fmesi sonucu su meydana geldi. Ayr\u0131ca, yerkabu\u011fundan d\u0131\u015far\u0131ya su buhar\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 ile denizler olu\u015ftu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde atmosferde \u00e7ok az hidrojen bulunur. Hidrojenin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc yer\u00e7ekimi kuvvetinden kurtulmu\u015ftur. Ancak J\u00fcpiter gibi, G\u00fcne\u015fe uzak gezegenlerde oksijenin \u00e7ok az oldu\u011fu bir hidrojen atmosferi vard\u0131r. Bu nedenle de J\u00fcpiterde ya\u015fam yoktur.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hidrojen pek \u00e7ok alanda kullan\u0131lmaktad\u0131r. End\u00fcstride ve bile\u015fiklerden oksijenin al\u0131nmas\u0131nda hidrojenden faydalan\u0131l\u0131r. Bile\u015fiklerden oksijeni alan kimyasal maddelere, indirgeyen maddeler ad\u0131 verilir. Hidrojen oksijenle kolay birle\u015fti\u011fi i\u00e7in iyi bir indirgeme maddesidir Hidrojen, b\u00fct\u00fcn asitlerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. End\u00fcstride hidroklorik, s\u00fclf\u00fcrik, nitrik ve hidrofl\u00fcorik asidin pek \u00e7ok kullan\u0131m alanlar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin asitlerden, madenlerin ar\u0131t\u0131lmas\u0131nda yararlan\u0131l\u0131r. Hidrojen ayr\u0131ca amonyak elde-sinde, ya\u011f end\u00fcstrisinde ve alkol yap\u0131m\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. Hidrojen gaz\u0131 \u00f6nce so\u011futularak s\u0131v\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr, sonra y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 uygulan\u0131r ve h\u0131zla genle\u015fmesi sa\u011flan\u0131r. S\u0131v\u0131 hidrojen roket motorlar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir yak\u0131t kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hidrojen n\u00fckleer fizik alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Hidrojen atomunun proton ve elektron ad\u0131 verilen iki tanecikten olu\u015fan bir \u00e7ekirde\u011fi vard\u0131r. Bu atoma protiyum atomu ad\u0131 verilir. B\u00fct\u00fcn hidrojen atomlar\u0131 bu yap\u0131ya sahiptir. Ancak, d\u00f6teryum ve trityum ad\u0131 verilen iki ayr\u0131 hidrojen atomu daha vard\u0131r. Bunlar birbirine \u00e7ok benzer, sadece kitleleri farkl\u0131 olur. Kimyasal \u00f6zellikleri ayn\u0131, atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 farkl\u0131 elementlere izotop ad\u0131 verilir. D\u00f6teryum ve trityum da hidrojenin izotoplar\u0131d\u0131r. D\u00f6teryum atomlar\u0131, n\u00f6tron ad\u0131 verilen bir tanecik i\u00e7erdikleri i\u00e7in protiyum atomlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak iki kat\u0131 daha a\u011f\u0131rd\u0131rlar. Do\u011fal hidrojen gaz\u0131nda her 6 000 hidrojen atomundan biri d\u00f6teryum atomudur. \u0130ki d\u00f6teryum atomunun, bir oksijen atomu ile birle\u015ferek olu\u015fturdu\u011fu suya a\u011f\u0131r su ad\u0131 verilir ve kimyasal form\u00fcl\u00fc D2O olur. A\u011f\u0131r su baz\u0131 n\u00fckleer reakt\u00f6rlerde n\u00f6tronlar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Trityum atomlar\u0131n\u0131n her birinin \u00e7ekirde\u011finde bir proton, iki n\u00f6tron bulunur. Protiyum atomundan<\/p>\n

3 kat daha a\u011f\u0131r olurlar. Hidrojen ve d\u00f6teryum atomlar\u0131n\u0131n aksine radyoaktif \u00f6zellik g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Hidrojen bombas\u0131n\u0131n yok edici enerjisi, d\u00f6teryum ve trityum atomlar\u0131n\u0131n G\u00fcne\u015fte oldu\u011fu gibi, milyonlarca derece s\u0131cakl\u0131kta birle\u015ftirilmesiyle elde edilir. Hidrojen bombas\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde pek \u00e7ok insan\u0131 yok edecek g\u00fc\u00e7tedir. Ancak bilim adamlar\u0131 n\u00fckleer birle\u015fme sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bu kuvvetli enerjiyi denetleme y\u00f6ntemleri aramaktad\u0131r. B\u00f6yle bir y\u00f6ntem ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finde gelecek i\u00e7in ucuz bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 elde edilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hidrojen en hafif kimyasal elementtir. Laboratuvarda \u00e7inko ala\u015f\u0131m\u0131n suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hidroklorik asit i\u00e7inde eritilmesi ile elde edilebilir. Hidrojen gaz halinde d\u0131\u015far\u0131 verildi\u011fi ve havadan daha hafif bir gaz oldu\u011fu i\u00e7in, ba\u015f…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10579,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92],"tags":[3126],"class_list":["post-9351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","tag-hidrojen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9351"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9351"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10580,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9351\/revisions\/10580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}