Ka\u011f\u0131t, genellikle ah\u015fap, otlar veya at\u0131k tekstil malzemelerinden elde edilen sel\u00fcloz elyaf hamurunun preslenmesi ve kurutulmas\u0131yla \u00fcretilen ince bir malzemedir. Ka\u011f\u0131t yazma, bask\u0131, paketleme, temizleme,\u00a0in\u015faat ve bir dizi end\u00fcstriyel i\u015flemler gibi bir\u00e7ok alanda \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yaz\u0131 ka\u011f\u0131n\u0131n icad\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nce icat edildi. Tarih boyunca insanlar, bilgiyi saklamak, bir yerlere yazmak, haberle\u015fmek, payla\u015fmak istedi. \u0130nsanl\u0131k tarihinin en \u00f6nemli bulu\u015flar\u0131ndan\u00a0 birisi olan ka\u011f\u0131t icat edilmeden \u00f6nce bir \u00e7ok malzeme yaz\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.\u00a0 \u0130nsanlar ta\u015f duvarlar, ta\u015f levhalar, kuma\u015f, tahta veya kil tabletler \u00fczerine yaz\u0131yorlard\u0131. Hatta, a\u011fa\u00e7 yapraklar\u0131 bile, gerekti\u011finde yaz\u0131 yaz\u0131labilecek bir y\u00fczey olarak kullan\u0131labiliyordu. \u015eimdi gelelim ka\u011f\u0131d\u0131 hangi uygarl\u0131k icat etmi\u015ftir sorusunun cevab\u0131na.<\/p>\n
M.\u00d6. 2. y\u00fczy\u0131lda \u00c7in’de\u00a0Modern ka\u011f\u0131d\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc olarak bilinen sel\u00fcloz ka\u011f\u0131t yap\u0131m\u0131 s\u00fcreci\u00a0Cai Lun<\/strong> taraf\u0131ndan icat edilmi\u015ftir.\u00a0Ka\u011f\u0131t yap\u0131m\u0131, \u00c7inliler taraf\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7okuzun bir s\u00fcre ellerinden geldi\u011fince bunu gizli tuttular.<\/p>\n \u00dczerine yaz\u0131 bulunan en eski ka\u011f\u0131t, MS 150 y\u0131l\u0131na aittir ve \u00c7in Seddi’ndeki bir g\u00f6zetleme kul\u00fcbesinin kal\u0131nt\u0131lar\u0131nda bulundu.\u00a0D\u00fcnyadaki en eski ka\u011f\u0131t (\u00fczerinde yaz\u0131 olmayan), 1957’de Xian, \u00c7in yak\u0131nlar\u0131ndaki bir mezarda bulundu. M.\u00d6. 140 ile 87 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir zamana ait oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 vermeden \u00f6nce Eski M\u0131s\u0131r’da ka\u011f\u0131t yerine kullan\u0131lan Papir\u00fcs ve \u00f6zellikle Avrupa’da kullan\u0131lan deriden yap\u0131lm\u0131\u015f par\u015f\u00f6menler hakk\u0131nda bilgi verelim. Papir\u00fcs<\/strong> M\u0131s\u0131rda Nil nehri k\u0131y\u0131lar\u0131nda yeti\u015fen yapraks\u0131z, \u00fc\u00e7gen g\u00f6vdeli, 2-2.5 metre geni\u015fli\u011finde bir kam\u0131\u015ftan <\/em>elde edilmektedir. Kam\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7indeki yumu\u015fak tabaka, ince \u015feritler halinde kesiliyor, birbirinin \u00fcst\u00fcne \u00e7aprazlama olarak yerle\u015ftiriliyordu. Daha sonra bunlar \u00e7i\u011fnenerek d\u00fcz bir tabaka haline getiriliyordu.Kurutulduktan sonra \u00fczerine yaz\u0131 yaz\u0131labilecek sertli\u011fe ve inceli\u011fe ula\u015f\u0131yordu. Unutmamak gerekir ki papir\u00fcs ka\u011f\u0131t de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n M.\u00d6. 13. y\u00fczy\u0131lda, yaz\u0131 yazmak i\u00e7in deriden yap\u0131lan par\u015f\u00f6menler<\/strong> de ilk kez M\u0131s\u0131r’da kullan\u0131ld\u0131. Par\u015f\u00f6men elde etmek i\u00e7in, hayvan\u0131n derisi, kire\u00e7 i\u00e7erisinde g\u00fczelce temizlendikten sonra, tahta bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde iyice gerilerek kurutuluyordu. Daha sonra da, yaz\u0131 yazmaya elveri\u015fli d\u00fcz bir zemin elde edinceye kadar b\u0131\u00e7akla kaz\u0131n\u0131yordu. Deri par\u015f\u00f6menin \u00f6mr\u00fc, papir\u00fcse g\u00f6re daha uzundu ama, fazla miktarda \u00fcretimi hayli zordu. Yine de yava\u015f yava\u015f Avrupa’ya yay\u0131ld\u0131 ve 1500 y\u0131l\u0131na kadar, \u00f6zellikle dini yaz\u0131lar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n Ka\u011f\u0131t<\/strong> ingilizcede Paper olarak isimlendirilir. Paper kelimesi k\u00f6ken olarak Eski M\u0131s\u0131rda \u00fczerine yaz\u0131 yazmak i\u00e7in kullan\u0131lan Papir\u00fcsten (papyrus)\u00a0 gelmektedir.<\/p>\n K\u00e2\u011f\u0131t<\/strong>, M.\u00d6. 105 y\u0131l\u0131nda \u00c7in’de imparatorun dan\u0131\u015fman\u0131 olarak g\u00f6rev yapan T\u2019sai Lun<\/strong> ad\u0131nda bir saray mensubu taraf\u0131ndan icat edildi.\u00a0 T’sai Lun<\/strong> A\u011fa\u00e7 kabuklar\u0131, bez par\u00e7alar\u0131 ve di\u011fer lifli malzemeleri \u00f6zl\u00fc ve yumu\u015fak bir hamur haline gelinceye kadar d\u00f6v\u00fcp, elde etti\u011fi hamuru geni\u015f bir tekne i\u00e7inde suyla kar\u0131\u015ft\u0131rarak ilk odun hamurunu elde etti. Daha sonra g\u00f6zenekli bir kal\u0131b\u0131, hamurun i\u00e7ine dald\u0131r\u0131l\u0131p yukar\u0131ya kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, su g\u00f6zeneklerden s\u00fcz\u00fclerek a\u015fa\u011f\u0131ya ak\u0131yor, kal\u0131b\u0131n y\u00fczeyinde lifli bir tabaka kal\u0131yordu. Bu tabaka bambudan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evelerde gerilerek\u00a0 kurutuluyordu. \u00dczerinden el yap\u0131m\u0131 silindirlerle ge\u00e7ilerek kullan\u0131ma haz\u0131r hale geliyordu.<\/p>\n Orta Asya’da yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma ve kaz\u0131larda, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve yedinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda kullan\u0131lan k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u00a0dut a\u011fac\u0131\u00a0kabuklar\u0131,\u00a0 keten veya pamuktan\u00a0yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n M.S. 7. y\u00fczy\u0131la kadar \u00c7inliler, k\u00e2\u011f\u0131t yap\u0131m\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 form\u00fcl\u00fc b\u00fcy\u00fck bir gizlilik i\u00e7inde saklad\u0131lar. Ancak, bu form\u00fcl \u00f6nce Japonlar\u0131n eline ge\u00e7ti. Japonya’daki insanlar, MS 610 civar\u0131nda dut a\u011fac\u0131n\u0131n elyaflar\u0131n\u0131 kullnarak ka\u011f\u0131t yapmay\u0131 \u00f6\u011frendi. Buna ka\u011f\u0131da Japonca ka\u011f\u0131t anlam\u0131na gelen Washi<\/strong> denir. Talas Sava\u015f\u0131’ndan sonra Araplar taraf\u0131ndan esir al\u0131nan \u00c7inli, askerlerin aras\u0131nda ka\u011f\u0131t yap\u0131m\u0131n\u0131 bilenler vard\u0131. Ka\u011f\u0131t bu sava\u015f sonras\u0131nda Arap ve islam d\u00fcnyas\u0131nda yay\u0131ld\u0131.\u00a0757’de Samarkand’da bir ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131 yap\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar, keteni ka\u011f\u0131t hammaddesi olarak kullanmay\u0131 ve una ilave edilen ni\u015fastay\u0131 katk\u0131 maddesi olarak kullanmay\u0131 \u00f6\u011frendi.<\/p>\n End\u00fcl\u00fcs Emevilerinin \u0130spanya’y\u0131 i\u015fgal etmeleri \u00fczerine ka\u011f\u0131t Avrupa’ya ge\u00e7ti. En eski k\u00e2\u011f\u0131t, yap\u0131m\u0131nda tahta, saman ve bez kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n “bez par\u015f\u00f6men” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu. Her \u00fc\u00e7 madde de iyice d\u00f6v\u00fclerek ezildikten sonra su ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, sonra da tabakalar halinde s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak kurutuluyordu.<\/p>\n Bundan yakla\u015f\u0131k 2000 y\u0131l \u00f6nce \u00c7inli T’sai Lun taraf\u0131ndan icat edilen ka\u011f\u0131t<\/strong> halen modern \u00e7a\u011f\u0131n en \u00f6nemli malzemelerinden biridir.<\/p>\n Ka\u011f\u0131t \u00fcretiminin sanayile\u015fmesinden \u00f6nce, en yayg\u0131n elyaf kayna\u011f\u0131, kullan\u0131lm\u0131\u015f tekstilden pa\u00e7avra olarak adland\u0131r\u0131lan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc elyaflard\u0131. Ka\u011f\u0131t i\u00e7in kullan\u0131lan pa\u00e7avralar kenevir, keten ve pamuktan olu\u015fuyordu.\u00a0Geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ka\u011f\u0131tlardan bask\u0131 m\u00fcrekkeplerini \u00e7\u0131karma i\u015flemi, 1774’de Alman hukuk\u00e7u Justus Claproth taraf\u0131ndan icat edildi. Bug\u00fcn bu y\u00f6nteme deinking deniyor. Ah\u015fap ka\u011f\u0131t hamuru piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 1843 y\u0131l\u0131na kadar ka\u011f\u0131t \u00fcretimi pa\u00e7avralar ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ka\u011f\u0131tlarla devam etti.<\/p>\n Ka\u011f\u0131t yapmak zordu. Eski yaz\u0131 malzemelerinden daha ucuz olmas\u0131na ra\u011fmen yine de pahal\u0131yd\u0131. Mekanik bir ka\u011f\u0131t yap\u0131m makinesi Fransa’da 1798’de tasarland\u0131 ama yap\u0131lamad\u0131. Daha sonra \u0130ngiltere’de bir makine yap\u0131ld\u0131. Avrupa’da en az bir ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131 1812 y\u0131l\u0131na kadar ka\u011f\u0131t \u00fcretmeye devam etti. Ka\u011f\u0131t yapma i\u015flemi daha da ucuzlam\u0131\u015ft\u0131, ancak ham madde olarak kullan\u0131lan keten, kenevir hala pahal\u0131yd\u0131.<\/p>\n 1840’da Alman Friedrich Gottlob Keller<\/strong> odun liflerinden k\u00e2\u011f\u0131t hamuru haz\u0131rlayabilen bir makine icat etti.\u00a01844 y\u0131l\u0131nda, Kanada’l\u0131 mucit Charles Fenerty<\/strong> ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ah\u015fap elyaflar\u0131 hamur haline getiren ba\u015fka bir makine icat etti.<\/p>\n Bu iki icattan sonra\u00a0Ka\u011f\u0131t, herkesin alabilece\u011fi kadar ucuzlad\u0131. Ayn\u0131 zamanda kalem<\/a>, dolma kalem ve matbaa<\/a> gibi ba\u015fka bulu\u015flar sayesinde insanlar daha fazla mektup yazd\u0131, daha fazla kitap ve gazete \u00e7\u0131kard\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kayd\u0131n\u0131 daha fazla tutmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ka\u011f\u0131t, genellikle ah\u015fap, otlar veya at\u0131k tekstil malzemelerinden elde edilen sel\u00fcloz elyaf hamurunun preslenmesi ve kurutulmas\u0131yla \u00fcretilen ince bir malzemedir. Ka\u011f\u0131t yazma, bask\u0131, paketleme, temizleme,\u00a0in\u015faat ve bir dizi end\u00fcstriyel i\u015flemler…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9590,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1283,567,1284],"class_list":["post-968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","tag-kagidi-kim-icat-etti","tag-kagit","tag-tsai-lun"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/968"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=968"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11033,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/968\/revisions\/11033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ilkkimbuldu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Papir\u00fcs<\/h3>\n
Par\u015f\u00f6menler<\/h3>\n
Ka\u011f\u0131d\u0131n Mucidi<\/h2>\n
Modern Ka\u011f\u0131t<\/h3>\n