François Arago kimdir?

Dominique François Arago

Dominique François Arago, 26 Şubat 1786 ylılnda Fransa’da Estagel’de doğdu, 2 Ekim 1853, Paris’te öldü. Fransız fizikçi, gökbilimci ve siyaset adamı idi. Manyetik olmayan iletkenin dönüşüyle manyetizma üretmenin ilkelerini keşfetti. Ayrıca ışık dalga teorisini kanıtlayan ve ışık polarizasyonu yasalarının keşfine yol açan araştırmaları başlatan bir deney tasarladı.

François Arago , Arago, Perpignan’da ve 23 yaşında Paris’teki École Polytechnique’de, analitik geometri kürsüsünde Gaspard Monge‘ın yanında çalışmaya başladı. 1803 te Paris Gözlemevi ve Bilimler Akademisi’nin daimi sekreteri ve müdürü oldu. Fransız siyasetinde cumhuriyetçi olarak da aktif biriydi. 1806’da gökyüzüyle ilgili gözlemler yapmak üzere ispanya ya gönderildi. Savaş çıkınca casusluk suçuyla tutuklandıysa da üç ay sonra Cezayir yoluyla yurduna döndü Aynı yıl Fransız Bilimler Akademisi’ne seçildi.

1820’de, Arago, Orsted’in çalışmalarını inceledi ve demir etrafına sarılmış bakır tellerin göndüğünde mıknatıslanma oluşturduğunu gösterdi. 1824’te dönen bir bakır diskin, üzerinde asılı bir manyetik iğnede mıknatıslanma oluştuğunu gösterdi. Michael Faraday daha sonra bunun indüksiyon olayı olduğunu kanıtladı.

Siyasal yaşamda ateşli bir liberal olarak 1830 ve 1848 devrimlerinde ön sıralarda yer aldı. 1848 Devrimi’nden sonra geçici hükümette savaş ve deniz bakanı olarak birçok reform gerçekleştirdi.  Karşı görüşte olduğu Louis Napolyon 1851 de cumhurbaşkanı olunca siyasal yaşamı sona erdi.

Arago’nun çalışmaları genellikle optik ve manyetizma konularında oldu. Kimi kristallerin beyaz ışığı kutupladığını buldu ve dairesel kutuplama olayını tanımladı. Polariskop aygıtını geliştirerek gökyüzünden gelen ışın demetinde kutuplanmış ışık miktarını gözlemledi. Işığın yayılma hızını ölçmek için Fizeu-Foucault deneyini çok daha önceden tasarladıysa da (1838), bu deneyi 1850′ de J.B.L. Foucault gerçekleştirdi. Oersted in deneylerinden esinlenerek Ampere ile birlikte geçici ve kalıcı mıknatıslık olayını buluşu ona Londra Royal Society “Copley” madalyasını kazandırdı.

Gökbilimde ilk çalışması meridyen yayını ölçmesiydi. Daha sonra Güneş’in fotoğraflarını çekti. Manyetik fırtınalarla kutup ışınımı arasındaki bağıntıyı araştırmaya çalıştı. Eserleri ölümünden sonra “Oeuvres Complétés” (Tüm Eserleri) 1854-1862 adlı üç ciltlik kitapta toplandı.

Paylaşın Bilgi Çoğalsın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir