İlk Uzay Yürüyüşü

Alexei-Leonov

18 Mart ilk uzay yürüyüşünün yapıldığı tarih olarak her yıl hatırlanmaktadır. Uzayda yürümek için seçilen şanslı kişi, 30 Mayıs 1934’de Sovyetler Birliği’nde doğan Alexei Leonov‘du. Kozmonot olmak için Sovyet Hava Kuvvetleri pilotlarından seçilen 20 kişiden biriydi.

Aslında, tarihi yürüyüşünün Vostok 11 görevinde yapılması planlanıyordu, ancak o görev iptal edildi; daha sonra Voskhod 2 görevi başlatıldı. On sekiz ay süren eğitimden sonra Leonov, uzayda yürüyen ilk kişi olmaya hazırdı.

Voskhod 2, Alexei Leonov ve Pavel Belyayev

Voskhod 2, 18 Mart 1965‘te fırlatıldı. Leonov uzay yürüyüşü yapatığı sırada uzay aracında kalan Pavel Belyayev’de ona destek sağlıyordu. Voskhod 2 iki mürettebatın görev aldığı ilk uzay gezisi oldu.

Yörüngeye oturduktan sonra Leonov, EVA (araç dışı etkinlik) sırt çantası ile uzay gemisine bağlandı. Bu sırt çantası ona sadece 45 dakika oksijen sağlamaktaydı. Oksijen, nefes alıp vermesini ve vücudunu serin tutmasını sağlıyordu. Bu arada, boşaltma valfi vasıtasıyla;  ısı, nem ve karbon dioksit uzaya boşaltılıyordu.

Belyayev hava kilidini şişirmek için basınç uygulamaya başladı. hava kilidini tamamen şişirmek yedi dakika sürdü. İlk denemede her şey yolunda gitti ve Leonov, toplam 12 dakika 9 saniye uzay yürüyüşü yaptı. Tecrübesi sırasında hissettiklerini; “Kendimi, Dünya’nın üstünde kanatlarını açıp yükselen bir martı gibiydim” diyerek tarif etti.

Maalesef, tüm iyi güzel şeylerin bir sonu vardır. Bu nedenle hava bitmeden önce uzay aracına geri dönmeliydi. Ama içeri geri dönme ile ilgili bir sorun vardı.

ilk-uzay-yuruyusu

Hava kilidine doğru geri manevra yaptı, ama sonra elbisesinin son derece sertleştiğini fark etti. Atmosfer basıncının olmaması nedeniyle elbisenin içi oksijenle dolmuştu. Ayakları ve elleri çizmelerinden ve eldivenlerinden çıkmıştı. Kendisinin gemiye güvenli bir şekilde geri dönmesinin son derece zor olduğunu farketti. Elbisesin içine dolan oksijeni boşatması gerekiyordu. Bunu yapmanın tek bir yolu vardı: başlığını hafifçe açıp oksijenin dışarı çıkmasını sağlamaktı.

O anlar için şunları söyledi;

Oksijeni dışarı salarak hayatımı riske edebileceğimi biliyordum, ama başka seçeneğim yoktu. Gemiye tekrar girmeseydim, önümüzdeki 40 dakika içinde yine hayatımı kaybedecektim.

Leonov, önce görev kontrol merkezine, yapmak istediği riskli şeyi bildirmeyi ve yardım istemeyi düşündü. Ancak sonra durum hakkında bir şey yapabilecek tek kişinin kendisi olduğunu ve insanları yardım edemeyecekleri bir konuda merak içine sokmak istemediğini düşündü. Kontrol merkezine haber verme kararından vazgeçti.

Başlıktan oksijen salımını uygularken, elbisesi tehlikeli bir şekilde ısınmaya başlamıştı. Vücut ısısı 3.2 Fahrenheit (1.8 derece) arttı. Bu sırada yavaş yavaş hava kilidine yaklaşmaya başladı.

Vücudunu hareket ettirebilecek kadar oksijeni dışarı saldıktan sonra içeri girebildi. Fakat hava kilidinin kapağını tam olarak kapatabilmesi için biraz daha oksijen saldı. Kapı kapatıldığında, Belyayev hava kilidini tekrar basınç altına alabildi. Kalp krizine neden olabilecek kadar heyecanlı bir kaç dakikadan sonra Leonov uzay aracına geri dönmüştü.

Dünya’da bulunan insanlar ilk uzay yürüyüşünü televizyondan izlemeye başlamışlardı. Leonov’un uzay aracına geri dönme mücadelesi ise televizyona yansımadı. Uzay yürüyüşünde bir sorun olduğu ile ilgili ilk belirtide, televizyonlarda gösterilen yayınlar bir açıklama yapılmadan durdu.

Leonov, içeriye girişini göstermediklerinden dolayı minnettar olduğunu dile getirdi, “Ailem, uzayda kalmam ve bir daha geri dönemeyecek olmamdan dolayı endişe yaşamadılar. Bu korkuyu onlara yaşatmadıkları için teşekkür ederim” dedi.

Atmosfere Giriş

Ne yazık ki, bu olay sorunların sadece başlangıcıydı. Pavel Belyayev, atmosfere geri girişin başlamasından beş dakika önce otomatik rehberlik sisteminin çalışmadığını farketti. Uzay aracını manuel olarak indirmeleri gerekiyordu ve ekstra manevralar yapmak için yakıt tehlikeli derecede azalmıştı.

Gerekli manevralar konusuda Leonov şunları söyledi:

Pasha (Pavel Belyayev), gemiyi atmosfere giriş için yönlendirmeye başladı. Bu kolay bir iş değildi – yönlendirme için gerekli optik cihazı kullanmak için, uzay aracının her iki koltuğuna yatay olarak yatmak zorunda kaldı, ben de onu yönlendirici laparın önünde sabit tuttum. Ardından, tekrar atomsfere giriş sırasında, uzay aracının ağırlık merkezinin doğru pozisyonda olması için koltuklarımızda, geri doğru manevralar yapmak zorunda kaldık.

İniş sadece teknik açıdan değil politik açıdan da sorunluydu. Sovyet topraklarına inemeyeceklerdi. O sırada Sovyet Rusya’yla çok zayıf ilişkilere sahip olan Çin’e inerlerlerse, uluslararası bir olay ortaya çıkabilirdi. Ayrıca iniş için falza insan olmayan bir yer seçmek zorundaydılar.

Leonov, güvenli iniş için uygun olduğunu düşündüğü, Çin’de seyrek nüfuslu bir alan olan Perm’i seçti.

Dünya’nın atmosferine girdikçe ek sorunlar başladı. Gemi kontrolsüz şekilde dönmeye başladı. Yörünge modülü, iniş modülüne halen bağlıydı. İkisini birbirine bağlayan kalın bir iletişim kablosundan dolayı, modüller beklendiği zamanda tam olarak ayrılmamıştı.

İki modülün birbirlerinin etrafında dönmesi nedeniyle ilk belirlenen iniş yerinden saptılar. Dönüş o kadar kuvvetliydi ki kozmonotlara 10 G kadar kuvvet uyguluyordu. O kadar ki, Lenov “gözlerimizdeki küçük kan damarları patladı” dedi.

Dünya’ya İniş

Yaklaşık 62 mil (100 km) yükseklikte kablo koptu, gemi sabitlendi ve Sibirya’nın dışındaki Solikamsk’a iki metrelik kar üzerine başarıyla iniş yaptı.

Kapağı açmaya çalıştılar, patlayıcı cıvatalar, patladıktan sonra açılması gereken kapak sıkışmıştı.

Pencere dışına baktığımızda, kapağın büyük bir huş ağacına sıkıştığını görebiliyorduk. Kapağı ileri geri sallayarak yerinden çıkarmaktan için başka bir seçeneğimiz yoktu. Pasha bütün gücünü kullanarak kapağı cıvataların kalıntılarından temizlemeyi başardı. Kayarak aşağı indi ve karlarınarasında kayboldu.

Bu sırada, Leonov ve Belyayev’in ailelerine, iki kişinin güvenli bir yere indiği ve Moskova’ya dönmeden önce dinlendiği söylendi. Fakat, Sovyet yetkililer kurtarma sinyallerini alamadılar ve nereye indiğine ya da hala hayatta olup olmadıklarına dair bir fikirleri yoktu.

Kozmonotlar şanslıydı, bir kargo uçağı sinyali aldı ve yerleri tespit edildi. Kurtarma için ilk yapılan şey, sivil uçaklar ve helikopterler ile havadan yaşam destek malzemeleri atmak oldu. Yaşam destek malzemelerinin yanında kurt derisinden yapılmış botlar ve konyak da vardı. (Not: Genel inancın aksine, böyle bir durumda alkol almak, vücudu ısıtmasından ziyade hipotermi riskini önemli ölçüde artıracktır.)

Nihayetinde, çiftleşme döneminde kurtlar (Kurtların en agresif oldukları dönemdir) ve ayılarla dolu bir yerde, Leonov ve Pavel , -22 Fahrenheit (-30 C) dercede bir gece geçirdiler. İniş modülünün kapağını tekrar kapatmanın hiçbir yolu yoktu, bu yüzden sadece içine girmek, uzun ve soğuk geceye katlanmak zorunda kaldılar.

Hava çok soğuk olmasına rağmen uzay elbisesi sıcaklık problemi ortaya çıkardı. Kıyafetin içinde terlemeye başladılar. Ayak ve el bileği çevresinden ter damlamaya başlamıştı.

Çırıl çıplak soyunarak, iç çamaşırlarımızı çıkarmak ve sıkmak zorunda kaldık. Ardından, uzay elbisesinin katı kısımlarından da kurtulmamız gerekiyordu. Elbisenin dokuz kat alüminyum folyo ve dederon adı verilen sentetik bir malzemeden olan katı kısmını, yumuşak kısmından ayırmaya başladık. Elbiselerimizin yumuşak olan kısmını iç çamaşırları üzerine tekrar giydik. Botlarımızı ve eldivenlerimizi giydik.

Ertesi gün, bir kurtarma ekibi kayaklarla bulunduğumuz yere ulaştı. Bir başka ekip bir gün sonra geldi, ağaçları keserek bir kulübe yaptılar. Ekibi ve kozmonotları sıcak tutmak için büyük bir ateş yaktılar. Daha sonra hepsi kayakla dokuz kilometrelik uzaklıkta bir helikopterin beklediği açıklığa gitti.

Leninsk kasabasına geldiklerinde son bir işleri kalmıştı. Görevleri ile ilgili bilgi vermek. Basına bilgi verirken yaşadığı ölüm tehlikesinden hiç bahsetmedi, hiç bir ayrıntıya girmedi. Ona bu konuda herhangi bir açıklama yapmaması söylenmişti;

Leonov sadece,

Özel bir elbise verilen adam, hayatta kalabilir ve uzayda çalışabilir. İlginiz için teşekkür ederim.

İlk uzay yürüyüşü ile ilgili olmsuzlukların yaşandığı detaylar uzunca bir süre gizli kaldı.

Uzay ile ilgili ilginç Bilgiler

Paylaşın Bilgi Çoğalsın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir