Linux işletim sistemini kim buldu

linux

Linux’un icadı tarihi, 1991 yılında, Finlandiyalı bir öğrenci olan Linus Torvalds‘ın yeni bir ücretsiz işletim sistemi çekirdeği yapmak için giriştiği kişisel bir proje ile başladı. O zamandan beri ortaya çıkan Linux çekirdeği, günümüze kadar geçen zaman boyunca sürekli bir büyüme gösterdi. 1991’de kaynak kodunun ilk yayınlanmasından bu yana, başlangıçta bir kaç C dosyasından oluşan linux, 2015’te 4.2.3 sürümünde ve GNU Genel Kamu Lisansı altında 18 milyondan fazla satırdan oluşan kaynak koduyla oldukça büyüdü.

Unix

AT & T, Multics projesini bıraktıktan sonra, 1969 yılında Unix işletim sistemi Ken Thompson ve Dennis Ritchie tarafından tasarlandı ve ilk kez 1970 yılında piyasaya sürüldü. Daha sonra, 1973 yılında UNIX’i taşınabilir yapmak için yeni bir programlama dili olan C ile yeniden yazdılar. Unix’in kolay bulunması ve taşınabilir olması, akademik kurumlar ve işletmeler tarafından yaygın olarak kabul görmesine, kopyalanmasına ve değiştirilmesine neden oldu.

Linux’u kim icat etti

1991’de Linus Torvalds, Helsinki Üniversitesi’nde bilgisayar bilimleri eğitimi sırasında daha sonra Linux çekirdeği haline gelen bir proje başlattı. IBM-PC 80386 işlemcili yeni bilgisayarının tüm fonkisyonlarını kullanmak istediği için programı özellikle kullandığı donanıma uygun ve bir işletim sisteminden bağımsız olarak yazdı. Geliştirme Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan MINIX işletim sistemi üzerinde GNU C derleyicisi kullanılarak yapıldı. GNU C Derleyici halen Linux için ana derleyicidir. Ancak kod, Intel C Derleyicisi gibi diğer derleyiciler ile oluşturulabilir.

Torvalds Just for Fun adlı kitabında kitabında anlattığı gibi sonunda bir işletim sistemi çekirdeği yazmaya başladı. 25 Ağustos 1991’de, (21 yaşında) bu sistemi Usenet’te “comp.os.minix” haber grubunda duyurdu.

Minix kullanan herkese merhaba –

386 (486) AT klonu için (ücretsiz) bir işletim sistemi (sadece bir hobi, büyük ve profesyonel gnu olmayacak) yapıyorum. Nisan’dan bu yana hazırlıyorum ve şu anda başlatılmaya hazır. Minix kullananlardan İşletim sistemim ile ilgili beğendikleri/beğenmedikleri şeyler hakkında geri bildirim almak isterim.

Birkaç ay içinde pratik bir şeyler ortaya çıkacağını umut ediyorum. Ne gibi özelliklere sahip olmasını istediğinizi belirtin. Her türlü öneriye açığım, ancak yapacağıma söz veremem 🙂

Linus (torvalds@kruuna.helsinki.fi)

Not: Evet – herhangi bir minix kodu ücretsiz ve çok iş parçacıklı bir fs var. Taşınabilir değil (386 görev değiştirme kullanıyor vb.) Ve AT-harddisk’lerden başka bir şeyi büyük ihtimalle desteklemeyecek, şimdilik söyleyeceklerim bunlar :-(.

Linus Torvalds, icadını Freax “free”, “freak” ve “x” (Unix’e bir alıntı olarak) olarak adlandırmak istemişti. Sistemle ilgili çalışmalarına başlarken yaklaşık 6 ay dosyaları “Freax” adı altında sakladı. Torvalds  “Linux” adını da düşünmüştü fakat başlangıçta bunu çok egoistçe olduğunu düşündüğü için kullanmadı.

Linus-Torvalds

Geliştirmeyi daha kolay hale getirmek için, Eylül 1991’de dosyaları FUNET’in FTP sunucusuna (ftp.funet.fi) yükledi. FTP sunucusunun gönüllü yöneticilerinden biri olan Helsinki Teknoloji Üniversitesi’nden Ari Lemmke, “Freax”ın iyi bir isim olduğunu düşünmüyordu. Dolayısıyla, projeyi Torvalds’a danışmadan sunucuda “Linux” olarak adlandırdı. Başlangıçta itiraz etse de daha sonra Torvalds “Linux” adının kullanılmasına izin verdi.

Torvalds, “Linux” sözcüğünün nasıl telaffuz edilmesi gerektiğini göstermek için, çekirdek kaynak koduna bir sesli bir mesaj ekledi.

Çekirdekle birlikte kullanılacak yazılım, ücretsiz bir yazılım lisansı olan GNU Genel Kamu Lisansı kapsamında lisanslanan, GNU projesinin bir parçası olarak geliştirilen yazılımdı. Linux çekirdeğinin ilk sürümü Linux 0.01 yayınlandı.

Torvalds “Linux sürüm 0.01 için Notlar” da Linux’u çalıştırmak için gereken GNU yazılımını listedi:

Ne yazık ki, bu çekirdek tek başına sizi bir yere götürmez. Çalışan bir sistem elde etmek için bir kabuk, derleyici, kütüphane vb. ne ihityacınız olacak. Bunlar ayrı parçalar ve daha sıkı (hatta daha gevşek) telif hakkı altında olabilir. Linux ile kullanılan araçların çoğu GNU yazılımıdır ve GNU kopyalanması altındadır. Bu araçlar dağıtımda değildir – ben (veya GNU)’dan bilgi isteyin.

Linux Lisansı

1992’de çekirdeği GNU Genel Kamu Lisansı altında serbest bırakmayı düşündü. İlk olarak bu kararı 0.12 sürümünün yayın notlarında açıkladı. Aralık 1992 ortasında GNU GPL’yi kullanarak 0.99 sürümünü yayınladı. Linux ve GNU geliştiricileri, tamamen işlevsel ve özgür bir işletim sistemi oluşturmak için GNU bileşenlerini Linux ile bütünleştirmek için çalıştılar. Torvalds, “Linux’u  GPL (Generel Public License – Genel Kamu Lisansı) yapmak kesinlikle benim en iyi kararımdı” dedi.

Yaklaşık 2000’lerde Torvalds, linux çekirdeği için kullanılan lisansın, ortak  olmaksızın tam olarak GPLv2 olduğunu açıkladı.

2007’de, yıllarca süren taslak tartışmalardan sonra, GPLv3 yayınlandı. Torvalds ve çekirdek geliştiricilerin çoğunluğu, linux çekirdeği için yeni lisansı kabul etmeye karar verdi.

“Linux” ismi başlangıçta Torvalds tarafından yalnızca Linux çekirdeği için kullanıldı. Bununla birlikte, çekirdek diğer yazılımlarla, özellikle GNU projesininki ile birlikte sıklıkla kullanılmıştır. Linux GNU yazılımının en hızlı adaptasyonu oldu. Haziran 1994’te GNU bülteninde Linux’a “ücretsiz bir UNIX klonu” adı verildi. Debian projesi onun ürününü Debian GNU / Linux olarak adlandırmaya başladı.

Mayıs 1996’da Richard Stallman, sistemin türünün Linux’dan Lignux olarak yeniden adlandırıldığı Emacs 19.31 editörünü yayınladı. Lingux adı, özellikle GNU ve Linux’un kombinasyonuna atıfta bulunmak için tasarlandı, ancak bu kısa süre içerisinde “GNU / Linux” ile değiştirildi. Çoğu kişi, GNU ve Debian projelerinin kombinasyonunu belirtmek için basitçe “Linux” terimini kullanıyor.

Penguen Maskotu ve Logosu

Torvalds 1996’da bir penguen figürünün Linux için maskot olacağını duyurdu. Torvalds, pengueni seçme nedeni olarak, Canberra, Avustralya’daki Ulusal Hayvanat Bahçesi ve Akvaryumuna yaptığı ziyarette küçük bir penguenin (Eudyptula minor) kendisini ısırdığından bahsetti. Larry Ewing, bu tanıma dayanarak günümüzün tanınmış logonun orijinal taslağını hazırladı. Tux adı, James Hughes tarafından Torvalds ve Unix kelimlerinin bir bileşimi ve Tuxedo (Smokin) kelimesinin kısaltması olarak önerildi. Penguenin adı Tux oldu.

Linux üzerinde yapılan çalışmaların büyük kısmı topluluk (Linux kullanan ve önerilen iyileştirmeleri bakım alanlarına gönderen dünyanın dört bir yanındaki binlerce programcı) tarafından gerçekleştirilir. Çeşitli şirketler, sadece çekirdeğin geliştirilmesinde değil, aynı zamanda Linux ile dağıtılan yardımcı yazılımların gövdesinin yazımında da yardımcı oldu. Şubat 2015 itibarıyla, Linux çekirdek geliştiricilerinin % 80’inden fazlası ücretli olarak çalışıyor.

Hem Debian gibi organize projeler, hem de doğrudan Fedora ve openSUSE gibi şirketlerle bağlantılı projeler yayınlandı. İlgili projelerin üyeleri, fikir alışverişinde bulunmak için çeşitli konferans ve fuarlarda bir araya geliyor. Bu fuarların en büyüklerinden biri, Linux ve onunla ilişkili projeleri tartışmak için yılda yaklaşık 10.000 kişinin katıldığı Almanya’daki LinuxTag’dır.

Kısaca Linux Nedir?

Linux, serbestçe dağıtılabilen, çok görevli ve çok kullanıcılı UNIX işletim sisteminin bir türevidir. Linux, İnternet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmektedir. Başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve ücretsiz bir işletim sistemidir.

Linux işletim sisteminin açık kaynak kodları internet üzerinden yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tesbit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir.

Paylaşın Bilgi Çoğalsın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir